शुक्रवार, 23 ऑक्टोबर 2026
सौजन्य - सोशल मिडीया
सुनयना सोनवणे/ पुणे : डीजे आणि लाऊड स्पीकरच्या कर्णकर्कश आवाजाचा फटका केवळ नागरिकांनाच नव्हे, तर पाळीव व भटक्या प्राण्यांसह पक्ष्यांनाही बसत आहे. प्रचंड आवाज आणि त्यातून निर्माण होणाऱ्या कंपनांमुळे प्राण्यांमध्ये भीती, मानसिक तणाव, आक्रमकता तसेच कानाच्या विकारांच्या तक्रारी वाढत आहेत. सणासुदीच्या काळात प्राण्यांमधील कानाच्या विकारांशी संबंधित रुग्णसंख्येत ३० ते ४० टक्क्यांनी वाढ होत असल्याचे पशुवैद्यकीय तज्ज्ञांनी सांगितले. डीजेच्या वाढत्या त्रासाकडे लक्ष वेधण्यासाठी पुण्यातील नागरिकांनी नुकत्याच झालेल्या आंदोलनात मुक्या प्राण्यांच्या संरक्षणाचे संदेश असलेले फलक झळकावले. उत्सव साजरे करताना ध्वनीमर्यादेचे पालन करण्याची मागणी प्राणिमित्रांकडून करण्यात आली.
तज्ञांच्या मते, श्वानांची श्रवणक्षमता मानवापेक्षा अत्यंत संवेदनशील असते. त्यामुळे डीजेच्या प्रचंड आवाजाचा त्यांना मोठा त्रास होतो. तीव्र आवाजामुळे कानाच्या पडद्याला इजा होणे, कानात संसर्ग होऊन स्राव येणे तसेच तात्पुरते किंवा कायमचे बहिरेपण येण्याच्या घटना घडू शकतात. मोठ्या आवाजामुळे प्राणी घाबरून सुरक्षित जागेच्या शोधात वाहनांखाली किंवा अंधाऱ्या कोपऱ्यात लपतात. अशा वेळी कोणी जवळ गेल्यास भीतीपोटी ते चावा घेऊ शकतात.
दुभत्या जनावरांवरही परिणाम
डीजेच्या दणदणाटाचा परिणाम दुभत्या गाई-म्हशींवरही होतो. प्रचंड आवाजामुळे त्यांच्यावर ताण निर्माण होऊन दूध देण्याचे प्रमाण कमी होऊ शकते. पक्षी आवाजामुळे विचलित होऊन सुरक्षित जागेच्या शोधात भटकतात. वटवाघळांसारखे निशाचर प्राणी आवाजाच्या कंपनांमुळे दिशाभूल होण्याची शक्यता असते. सरपटणाऱ्या प्राण्यांना कान नसले तरी जमिनीवर निर्माण होणाऱ्या तीव्र कंपनांचा त्यांच्या हालचालींवर परिणाम होतो.
‘‘डीजे आणि फटाक्यांच्या आवाजामुळे पाळीव तसेच भटक्या प्राण्यांमध्ये मोठा मानसिक तणाव निर्माण होतो. प्रचंड आवाजामुळे प्राणी घाबरून आक्रमक होण्याच्या घटनाही घडतात. शहरी भागातील पक्षी आणि वटवाघळांच्या हालचालींवरही तीव्र आवाज व कंपनांचा परिणाम होतो. सरपटणारे प्राणीही जमिनीवरील कंपनांमुळे अस्वस्थ होतात.’
-डॉ. कुणाल मुनाळे , पशुवैद्यकीय तज्ञ
