गुरुवार, 29 ऑक्टोबर 2026
संघ अन् मुख्यमंत्र्यांच्या बालेकिल्ल्यात भाजपच्या पराभवाची काय आहेत कारणे?
राज्याची उपराजधानी नागपूरमध्ये राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ आणि भाजपचे वर्चस्व सर्वश्रूत आहे. नागपूर पदवीधर निवडणुकीसाठी भाजपकडून सुधाकर कोहळे यांच्यासाठी मोठी फिल्डिंगही लावण्यात आली होती. राज्यातील बड्या नेत्यांनी त्यांच्यासाठी मोठ्या प्रचारसभाही घेतल्या.
खास बाब म्हणजे, सुधाकर कोहळेंसाठी भाजपचे केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी, महसूलमंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांच्यासह मुख्यमंत्र्यांकडूनही मोठी फौज तयार करण्यात आली होती. पण पराभवानंतर हक्काच्या मतांचेच विभाजन झाल्याची चर्चा सुरू आहे. तसेच, काही ठराविक मते आपली आहेत, अशी भाजपची मानसिकता, मतदारांना गृहीत धरणे आणि पदवीधरांच्या मूळ समस्या, अडचणींकडे दुर्लक्ष करणे, ही कारणे भाजपच्या पराभवाला कारणीभूत ठरली, असाही अंदाज आता वर्तवला जात आहे.
या निवडणुकीत, सोशल मीडियावर प्रचंड लोकप्रिय शिक्षक आणि अपक्ष उमेदवार नितेश कराळे हे भाजपच्या पराभवातील सर्वात मोठे ‘एक्स-फॅक्टर’ ठरल्याची चर्चा आहे. कराळे यांनी तरुण आणि बेरोजगार पदवीधरांचे प्रश्न उपस्थित करून मोठ्या संख्येने मते मिळवली.
सर्वात विशेष म्हणजे, अभिजीत वंजारी यांनी त्यांना आपला “धाकटा भाऊ” आणि मित्र म्हटले, जे एका सुनियोजित निवडणूक रणनीतीचा भाग मानले जात होते. जेव्हा दुसऱ्या पसंतीच्या मतांची मोजणी झाली, तेव्हा कराळे यांची मोठी मते थेट काँग्रेसचे अभिजीत वंजारी यांना मिळाली, ज्यामुळे भाजपचे उमेदवार सुधाकर कोहले यांची आघाडी संपुष्टात आली.
नागपूर हा आरएसएस आणि भाजपचा अभेद्य किल्ला मानला जातो, परंतु यावेळी पक्षातील अंतर्गत गटबाजी आणि बंडखोरीने भाजपचे गणित बिघडवले. तिकीट वाटपावरून स्थानिक नेते आणि कार्यकर्त्यांमध्ये अंतर्गत नाराजी होती.
सुधाकर कोहले यांना उमेदवारी मिळाल्यानंतर, भाजपचा पारंपरिक कार्यकर्ता वर्ग, ज्या आक्रमकतेसाठी आणि एकतेसाठी भाजप ओळखला जातो, त्या पद्धतीने कामाला सुरुवात करण्यात अपयशी ठरला. पक्षांतर्गत मतभेद आणि बंडखोरीमुळे मतांचे विभाजन झाले, ज्यामुळे पक्षाचे थेट नुकसान झाले.
अमान्य घोषित. पदवीधर निवडणुकीत, मतपत्रिकेवर पसंतीचे चिन्ह (१, २, ३) क्रमांक देणे आवश्यक असते. पराभवानंतर भाजपचे उमेदवार सुधाकर कोहले यांनी स्वतः निराशा व्यक्त केली आणि दावा केला की, “या नाकारलेल्या मतांपैकी जवळपास ९,००० मते आमची (भाजपची) होती आणि ही मते अवैध ठरवून लोकशाहीची थट्टा केली आहे.” मतपत्रिकेवर योग्यरित्या मतदान कसे करावे याबद्दल आपल्या मतदारांना प्रशिक्षण देण्यात भाजप पूर्णपणे अपयशी ठरले, ज्यामुळे विजयाच्या अगदी जवळ असतानाच त्यांचे गणित धोक्यात आले.
हरदीपसिंग पुरी केंद्रीय मंत्रिपदी कायम राहणार; राज्यसभेवर जाण्याचा मार्ग अखेर मोकळा
या जागेवर भाजपची दीर्घकाळची पकड असल्यामुळे, सुशिक्षित तरुण आणि मध्यमवर्गामध्ये स्वाभाविकच सत्ताविरोधी लाट होती. तसेच, रोजगाराचा अभाव आणि स्थानिक समस्यांमुळे पदवीधरांमध्ये नाराजी होती. हा असंतोष ओळखून, महाविकास आघाडीने (एमव्हीए – काँग्रेस, राष्ट्रवादी काँग्रेस, शरद पवार) एक जोरदार आणि एकसंध निवडणूक प्रचार सुरू केला. काँग्रेसच्या उमेदवाराला आघाडीतील कार्यकर्त्यांकडून तळागाळातील पूर्ण पाठिंबा मिळाला. यामुळे विरोधी पक्षांची मतपेढी अबाधित राहिली आणि भाजपच्या बालेकिल्ल्यात शिरकाव करण्यात ते एकत्रितपणे यशस्वी झाले.
Ans: भाजप समर्थक सुशिक्षित मतदारांनी मतपत्रिकेवर १ ऐवजी '२' हा पसंतीक्रम लिहिल्यामुळे सुमारे ९,००० हक्काची मते अवैध ठरली.
Ans: नितेश कराळे यांनी २५,९०९ मते घेतली. ते बाद झाल्यानंतर त्यांच्या दुसऱ्या पसंतीक्रमाची बहुतांश मते अभिजित वंजारी यांच्या पारड्यात गेली
Ans: आरएसएस मुख्यालय आणि फडणवीस-गडकरींच्या बालेकिल्ल्यातील या पराभवामुळे भाजपला अंतर्गत आत्मपरीक्षण करावे लागणार आहे
