सोमवार, 22 जून 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
चाणक्य नीतीनुसार जीवन, नातेसंबंध आणि सामाजिक वर्तनासाठी असे नियम प्रदान करते, जे आदर आणि सुरक्षितता सुनिश्चित करतात. चाणक्यांची तत्व आजही महत्त्वाची मानली जातात. चाणक्यांनी आपल्या नीतीशास्त्रात सांगितले आहे की, काही विशिष्ट लोकांशी कधीही बोलू नये किंवा त्यांच्या जवळून जाऊ नये. अशा लोकांच्या जवळून जाणे देखील त्रासदायक ठरू शकते. चाणक्याने आपल्या नीतीमध्ये कोणत्या लोकांशी न बोलण्याचा सल्ला दिला आहे ते जाणून घ्या
विप्रयोर्विप्रवह्न्योश्च दम्पत्योः स्वामिभृत्ययोः|
अन्तरेण न गन्तव्यं हलस्य वृषभस्य च॥
या श्लोकात असे म्हटले आहे की, दोन ब्राह्मणांच्या मध्ये, ब्राह्मण आणि अग्नी यांच्यामध्ये, पती आणि पत्नी यांच्यामध्ये, मालक आणि नोकर यांच्यामध्ये, तसेच नांगर आणि बैल यांच्यामध्ये कधीही चालू नये.
चाणक्यांच्या मते, पती-पत्नीच्या नात्यात तिसऱ्या व्यक्तीने कधीही हस्तक्षेप करू नये. संभाषणादरम्यान बोलल्याने किंवा मध्येच व्यत्यय आणल्याने वाद वाढू शकतो, जे तुमच्यासाठी आणि त्यांच्यासाठीही चांगले नाही. म्हणून, जेव्हा पती-पत्नी बोलत किंवा भांडत असतील, तेव्हा त्यांना मध्येच थांबवू नका. अनेकदा, नंतर ते जोडपे पुन्हा एकत्र येते आणि हस्तक्षेप केल्यामुळे तुम्हीच दोषी ठरता.
चाणक्यांच्या म्हणण्यानुसार, शिक्षक किंवा विद्वानांच्या बोलण्यात कधीही व्यत्यय आणू नये. दोन ज्ञानी व्यक्तींच्या चर्चेदरम्यान न विचारता बोलणे हे अनादर मानले जाते. जेव्हा ते बोलत असतात, तेव्हा आपण त्यांचे बोलणे ऐकून समजून घेतले पाहिजे. कदाचित आपल्यालाही काही महत्त्वाची माहिती मिळेल. त्यांच्या बोलण्यात हस्तक्षेप करून बोलल्याने केवळ तुमचेच नुकसान होऊ शकते.
तुम्ही तुमच्या बॉस आणि कर्मचाऱ्याच्या नात्यात कधीही हस्तक्षेप करू नये. अधिकृत संभाषणात हस्तक्षेप केल्याने तुमच्यासाठी समस्या निर्माण होऊ शकतात. तुमच्या कर्मचाऱ्यावर दाखवलेले बोट तुम्ही हस्तक्षेप केल्यास तुमच्यावर दाखवले जाऊ शकते. तुम्ही विनाकारण तुमच्या बॉसच्या कृतींचे बळी ठरू शकता.
चाणक्य नीतीमध्ये असे सांगण्यात आले आहे की, जेव्हा एखादा शेतकरी बैलांच्या साहाय्याने नांगरणी करत असतो, तेव्हा त्याच्याजवळ नेहमी सावधगिरीने जावे. शेतकरी नांगरणी करत असताना किंवा बैलांना नियंत्रित करत असताना होणारे संभाषण लक्ष विचलित करू शकते आणि एकाग्रता भंग करू शकते. नांगर आणि बैल यांच्यामध्ये कधीही येऊ नये, कारण जर काम अपूर्ण राहिले, तर सर्वजण तुम्हालाच दोष देऊ शकतात.
चाणक्याच्या विश्वासानुसार प्रत्येक परिस्थितीला एक मर्यादा असते. परवानगीशिवाय दोन व्यक्तींमधील खाजगी संभाषणात व्यत्यय आणणे हे सामाजिक शिष्टाचाराच्या विरुद्ध आहे. चुकीच्या वेळी बोलणे हे केवळ अनादरच नाही, तर त्यामुळे धोका किंवा संघर्षही निर्माण होऊ शकतो. म्हणून, परिस्थितीला योग्य प्रतिसाद देणे शहाणपणाचे ठरते. हे तत्त्व आजही तितकेच महत्त्वाचे आहे. योग्य वेळी शांत राहणे हे मोठे शहाणपण आहे.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: चाणक्यांच्या मते काही व्यक्तींच्या वैयक्तिक वादात विनाकारण हस्तक्षेप करणे टाळावे. असे केल्याने स्वतःलाच अडचणी, वाद आणि मानसिक त्रासाला सामोरे जावे लागू शकते.
Ans: इतरांच्या वादात पडल्यास गैरसमज निर्माण होऊ शकतात, नातेसंबंध बिघडू शकतात आणि विनाकारण शत्रुत्व ओढवू शकते. त्यामुळे संयम बाळगण्याचा सल्ला दिला आहे.
Ans: स्वतःच्या मर्यादा ओळखणे, अनावश्यक वाद टाळणे, शहाणपणाने निर्णय घेणे आणि शांततेने वागणे हे यशस्वी व सुखी जीवनाचे महत्त्वाचे सूत्र असल्याचे चाणक्य सांगतात.
