फोटो सौजन्य- istock
17 सप्टेंबरपासून पितृपक्ष सुरू झाले आहे. असे मानले जाते की, दरवर्षी पितृ पक्षाच्या काळात लोक त्यांच्या वंशजांना भेटण्यासाठी पृथ्वीवर येतात. अशा स्थितीत ज्या दिवशी त्यांचे निधन झाले त्या तिथीला श्राद्ध करण्याची परंपरा आहे. तसेच पंचमी तिथीला मृत्युमुखी पडलेल्या पितरांचे श्राद्ध पंचमी तिथीला केले जाते. याशिवाय पंचमी तिथीला अविवाहित मृत पितरांचे श्राद्ध करण्याची परंपरा आहे, म्हणून तिला ‘कुंवरा पंचमी’ असे म्हणतात.
पंचमी श्राद्ध कधी आहे
पंचमी श्राद्ध रविवार 22 सप्टेंबर रोजी आहे.
पंचमी तिथी 21 सप्टेंबरला संध्याकाळी 6.13 मिनिटांनी सुरु होईल.
पंचमी तिथी समाप्ती दुपारी 3.43 मिनिटांनी होईल.
कुटूप मुहूर्त 11.46 वाजल्यापासून दुपारी 12.15 मिनिटांपर्यंत आहे.
रोहिणी मुहूर्त दुपारी 12.15 वाजल्यापासून ते 1.30 मिनिटांपर्यंत आहे.
दुपारी मुहूर्त 1.30 वाजल्यापासून ते 3.29 मिनिटांपर्यंत आहे.
हेदेखील वाचा- तुम्हाला ग्रीन टी ची चव आवडत नसेल तर या गोष्टी मिसळा
पंचमी श्राद्ध कसे करावे
पितृपक्षातील पंचमी तिथीला पितरांचे श्राद्ध करण्यासाठी सर्वप्रथम स्नान करून शुद्धी करावी.
स्नान करून पितरांसाठी अन्न तयार करावे. यावेळी स्वच्छतेची विशेष काळजी घ्या.
तुम्ही तुमच्या पूर्वजांच्या आवडीची कोणतीही डिश जेवणात बनवू शकता, पण त्यात खीरचा समावेश जरूर करा.
आता आपल्या मृत पूर्वजांचे स्मरण करा आणि पुजाऱ्याच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांच्यासाठी पिंड दान आणि श्राद्ध करा.
शक्य असल्यास पंचमी श्राद्धाच्या दिवशी अविवाहित ब्राह्मणाला बोलावून श्राद्धविधी करायला लावा, कारण या दिवशी अविवाहित पितरांचे श्राद्ध करण्याची परंपरा आहे.
पितरांचे देह दान केल्यानंतर गाय, कावळा, मुंगी यांनाही अन्नाचा काही भाग घ्यावा, कारण असे मानले जाते की पितर या जीवांच्या रूपात येतात.
हेदेखील वाचा- तिरुपती बालाजी मंदिरात केस दान का करतात? जाणून घ्या कथा
यानंतर ब्राह्मणांना आदरपूर्वक भोजन द्यावे आणि यथाशक्ती दान देऊन त्यांना निरोप द्यावा.
पंचमी श्राद्धाच्या दिवशी जेवणात तामसिक गोष्टींचा वापर करू नये.
श्राद्धाच्या दिवशी काळे मीठ, शिळे अन्न, करवंद, मसूर, पांढरे तीळ, मोहरी इत्यादींचा वापर करणे वर्ज्य मानले जाते.
पंचमी श्राद्धाचे महत्त्व
ब्रह्म पुराणात वर्णन आहे की कोणत्याही व्यक्तीने प्रथम आपल्या पितरांना प्रसन्न करण्याचा प्रयत्न करावा आणि त्यांची पूजा करावी. असे मानले जाते की जर पूर्वज प्रसन्न असतील तर देव स्वतःच तुम्हाला आशीर्वाद देतो. हेच कारण आहे की पितृ पक्षाच्या काळात पितरांच्या आत्म्याची शांती आणि आशीर्वाद मिळविण्यासाठी श्राद्ध विधी केले जातात.
पितृ पक्षातील पंचमी श्राद्ध विशेषत: अविवाहित मृत्यू झालेल्या पूर्वजांसाठी किंवा पंचमी तिथीला मरण पावलेल्या लोकांसाठी महत्त्वाचे आहे. असे मानले जाते की पंचमी श्राद्ध केल्याने या पितरांचे आत्मे तृप्त होतात आणि ते त्यांच्या वंशजांना सुखी आणि समृद्ध जीवन जगण्याचा आशीर्वाद देतात.
