शुक्रवार, 13 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- chatgpt
द्रिक पंचांगानुसार, वटपौर्णिमा हा पवित्र सण २९ जून रोजी ज्येष्ठ पौर्णिमेच्या दिवशी साजरा केला जाणार आहे. या दिवसाला धार्मिक महत्त्व तर आहेच, शिवाय खगोलशास्त्रीयदृष्ट्याही ही एक विशेष घटना आहे. २९ जूनच्या रात्रीच्या आकाशात ‘स्ट्रॉबेरी मून’ दिसेल. दरवर्षी जून महिन्यातील पौर्णिमेला याच नावाने ओळखले जाते. जरी नावामुळे अनेकांना चंद्राचा रंग स्ट्रॉबेरी लाल किंवा गुलाबी असेल असे वाटत असले तरी खरी गोष्ट खूपच वेगळी आहे. जाणून घेऊया स्ट्रॉबेरी मूनविषयी
जून महिन्यात येणाऱ्या पौर्णिमेला ‘स्ट्रॉबेरी मून’ असे पारंपरिक नाव आहे. हे नाव कोणत्याही वैज्ञानिक कारणावरून आलेले नाही, तर प्राचीन उत्तर अमेरिकन जमातींच्या परंपरांमधून आले आहे. जून महिन्यात रानटी स्ट्रॉबेरी पिकू लागत असत. परिणामी, त्या काळात दिसणाऱ्या पौर्णिमेला ‘स्ट्रॉबेरी मून’ म्हटले जाऊ लागले. कालांतराने, हे नाव जगभर लोकप्रिय झाले आणि आता जून महिन्यातील पौर्णिमा याच नावाने ओळखली जाते.
लोक अनेकदा ‘स्ट्रॉबेरी मून’ला गुलाबी चंद्र समजतात, पण ते खरे नाही. सामान्य परिस्थितीत, चंद्र पांढरा किंवा फिकट सोनेरी दिसतो. दरम्यान, जेव्हा चंद्र क्षितिजाजवळ असतो, तेव्हा पृथ्वीच्या वातावरणातील धूळ, आर्द्रता आणि इतर कणांमुळे तो किंचित पिवळा, नारंगी किंवा लालसर दिसू शकतो. हा एक पूर्णपणे नैसर्गिक प्रकाशीय परिणाम आहे.
२९ जून रोजीची पौर्णिमा अनेक लोकांसाठी खास असेल. खगोलशास्त्रज्ञांच्या मते, या काळात चंद्र क्षितिजाच्या खूप जवळ दिसेल. यामुळे तो सामान्य दिवसांपेक्षा मोठा आणि अधिक तेजस्वी दिसू शकतो. दरम्यान, हा चंद्राचा खरा आकार मोठा नसतो; ही एक घटना आहे जिला ‘चंद्रभ्रम’ म्हणतात. जेव्हा चंद्र क्षितिजाजवळ असतो, तेव्हा आजूबाजूची झाडे, इमारती आणि इतर वस्तूंमुळे तो आपल्या डोळ्यांना मोठा दिसतो.
जर हवामान निरभ्र राहिले, तर २९ जूनच्या संध्याकाळी सूर्यास्तानंतर पूर्वेला चंद्राचे सुंदर दर्शन होईल. रात्र जसजशी पुढे सरकेल, तसतसा चंद्र आकाशात अधिक उंच जाईल आणि रात्रभर चमकत राहील. मोकळ्या मैदानातून, घराच्या छतावरून किंवा उंच ठिकाणाहून दिसणारी दृश्ये अधिकच नेत्रदीपक असतील.
यावर्षी वटपौर्णिमा आणि जून महिन्याची पौर्णिमा एकाच दिवशी येत आहेत. वटपौर्णिमा हा विवाहित महिलांनी, विशेषतः आपल्या पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि सुखासाठी पाळलेला एक उपवास आहे. या दिवशी वटवृक्षाची पूजा केली जाते, त्याला प्रदक्षिणा घातली जाते आणि त्याच्या गळ्यात पवित्र धागा बांधला जातो. शिवाय, ‘स्ट्रॉबेरी मून’चा दुर्मिळ योगायोग हा दिवस लोकांसाठी आणखी खास बनवेल.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: स्ट्रॉबेरी मून हे जून महिन्यात दिसणाऱ्या पौर्णिमेच्या चंद्राला दिलेले पारंपरिक नाव आहे. चंद्राचा रंग नेहमीच स्ट्रॉबेरीसारखा गुलाबी किंवा लाल असतो, असे नाही.
Ans: उत्तर अमेरिकेतील काही स्थानिक आदिवासी समुदायांनी जून महिन्यात स्ट्रॉबेरीची कापणी सुरू होत असल्यामुळे या पौर्णिमेला "Strawberry Moon" असे नाव दिले.
Ans: चंद्र क्षितिजाजवळ असताना पृथ्वीच्या वातावरणातून त्याचा प्रकाश अधिक अंतर प्रवास करतो. त्यामुळे काही वेळा तो सोनेरी, केशरी किंवा किंचित लालसर दिसू शकतो. मात्र हा रंग प्रत्येक वेळी दिसेलच असे नाही.
