सोमवार, 10 ऑगस्ट 2026
फोटो सौजन्य- chatgpt
काश्मीर देशात महानंदा नावाची एक रूपवान आणि धनवान वेश्या राहत होती. तिचा व्यवसाय वेगळा असला तरी ती भगवान शिवाची परम भक्त होती. ती कपाळावर भस्म लावत असे आणि गळ्यात रुद्राक्ष धारण करीत असे. तिच्या घरातील पाळीव माकड आणि कोंबड्यालाही तिने रुद्राक्ष बांधले होते. तिच्या सहवासात येणाऱ्या लोकांनाही ती शिवभक्ती करण्यास सांगत असे.
महानंदेची निष्ठा पाहून भगवान शिवांनी तिची परीक्षा घेण्याचे ठरवले. ते श्रीमंत व्यापाऱ्याचे रूप घेऊन तिच्या घरी आले. त्यांच्याकडे एक मौल्यवान शिवलिंग होते. महानंदेने त्यांची सेवा करण्याचे आणि दिलेले वचन पाळण्याचे मान्य केले.
काही काळाने व्यापाऱ्याच्या घराला अचानक आग लागली. त्या आगीत त्याचे मौल्यवान शिवलिंग नष्ट झाले. हे पाहून व्यापारी अत्यंत दुःखी झाला आणि त्याने अग्नीत प्रवेश करून प्राणत्याग केला. महानंदेला या घटनेचा मोठा धक्का बसला. व्यापाऱ्याशी केलेले वचन आणि त्याच्यावरील निष्ठा यामुळे तिनेही त्याच्या चितेवर जाण्याचा निर्णय घेतला.
महानंदा चितेवर बसताच भगवान शिव आपल्या खऱ्या स्वरूपात प्रकट झाले. त्यांनी ही संपूर्ण घटना तिच्या भक्तीची परीक्षा असल्याचे सांगितले. तिच्या निष्ठेवर प्रसन्न होऊन शिवांनी तिला आशीर्वाद दिला आणि शिवलोकाची प्राप्ती करून दिली.
या कथेत पुढे महानंदेच्या घरातील माकड आणि कोंबडा पुढील जन्मात दशार्ण देशाचा राजा भद्रसेन आणि त्याचा प्रधान सुधर्म झाल्याचे सांगितले आहे. पूर्वजन्मातील संस्कारांमुळे ते शिवभक्त बनले. राजा भद्रसेनाच्या पुत्रावर आलेले मृत्यूचे संकटही शिवभक्ती आणि ऋषी पराशरांच्या कृपेने दूर होते.
या अध्यायातून शुद्ध भक्ती, वचननिष्ठा, रुद्राक्षाचे महत्त्व, सत्संग आणि शिवकृपेची शक्ती यांचा संदेश मिळतो. भगवान शिव भक्ताचा बाह्य दर्जा न पाहता त्याच्या अंतःकरणातील श्रद्धा पाहतात. म्हणूनच अकरावा अध्याय शिवभक्तांसाठी विशेष महत्त्वाचा मानला जातो.
हा अध्याय कोणत्याही दिवशी वाचू शकता. मात्र काही दिवस विशेष शुभ मानले जातात.
सोमवार हा भगवान शिवाचा दिवस असल्याने या दिवशी सकाळी किंवा संध्याकाळी पारायण करणे उत्तम मानले जाते.
त्रयोदशीच्या दिवशी सूर्यास्तानंतरचा प्रदोषकाळ शिवपूजेसाठी अत्यंत पवित्र मानला जातो. या वेळी अध्यायाचे पठण विशेष फलदायी मानले जाते.
महाशिवरात्रीच्या दिवशी संपूर्ण शिवलीलामृत भक्तिभावाने वाचल्यास विशेष पुण्य लाभते, अशी श्रद्धा आहे.
श्रावणातील प्रत्येक सोमवार, तसेच संपूर्ण श्रावण महिन्यात या अध्यायाचे पारायण अनेक भक्त करतात.
स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करावीत. शक्यतो पांढरे किंवा स्वच्छ, साधे कपडे परिधान करावेत.
शिवलिंग किंवा भगवान शिवाची प्रतिमा स्वच्छ करून समोर दीप लावावा.
स्वच्छ पाणी, बेलपत्र, पांढरी फुले, अक्षता, चंदन, धूप, दीप, नैवेद्य (फळ, दूध किंवा खडीसाखर) यावेळी किमान ११, २१ किंवा १०८ वेळा “ॐ नमः शिवाय” मंत्राचा जप करावा.
हे भगवान शिव, आमच्या हातून झालेले ज्ञात-अज्ञात दोष क्षमा करा. आमच्या जीवनात सद्बुद्धी, आरोग्य, सुख, शांती आणि भक्ती प्रदान करा.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: श्री शिवलीलामृतातील अकरावा अध्याय ‘रुद्राध्याय’ म्हणून ओळखला जातो.
Ans: या अध्यायात भगवान शिवाची परम भक्त महानंदा हिची कथा सांगितली आहे. तिच्या भक्तीची परीक्षा घेण्यासाठी भगवान शिवांनी व्यापाऱ्याचे रूप धारण केले होते.
Ans: कठोर नियमांपेक्षा स्वच्छता, श्रद्धा, एकाग्रता आणि भक्तिभावाला महत्त्व दिले जाते. आपल्या कुटुंबाच्या किंवा परंपरेच्या पद्धतीनुसार पठण करता येते.
