शनिवार, 7 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- chatgpt
श्री शिवलीलामृत हा संत श्रीधरस्वामी यांनी रचलेला शिवभक्तीचा अत्यंत लोकप्रिय ग्रंथ आहे. या ग्रंथातील प्रत्येक अध्याय भक्ती, धर्म, सदाचार आणि शिवकृपेचे महत्त्व उलगडून सांगतो. त्यातील दहावा अध्याय हा उमामहेश्वर व्रताची महती आणि शारदाख्यान म्हणून प्रसिद्ध आहे. या अध्यायात स्त्रीचे पतिव्रत, अतिथीसेवा, शिवभक्ती आणि उमामहेश्वर व्रताचे महात्म्य अत्यंत प्रभावीपणे वर्णन केले आहे.
आनर्त देशात देवरथ नावाचा एक विद्वान, वेदवेत्ता आणि धर्मनिष्ठ ब्राह्मण राहत होता. त्याची कन्या शारदा अत्यंत रूपवती, सद्गुणी, विनयशील आणि धार्मिक संस्कारांनी समृद्ध होती. योग्य वेळ आल्यावर तिचा विवाह एका सुयोग्य वराशी करण्यात आला. विवाहानंतरही शारदाने धर्म, सेवा आणि ईश्वरभक्तीचा मार्ग कधीही सोडला नाही.
एके दिवशी शारदा घरी एकटी असताना नैध्रुव नावाचे वृद्ध आणि नेत्रहीन तपस्वी ऋषी आपल्या शिष्यासह तिच्या घरी आले. भारतीय संस्कृतीत “अतिथी देवो भव” ही भावना मानली जाते. शारदानेही त्याच भावनेने त्यांचे स्वागत केले. तिने त्यांना आसन दिले, पाणी दिले आणि अत्यंत आदराने त्यांची सेवा केली. शारदेच्या नम्र स्वभावाने आणि सेवाभावाने ऋषी अत्यंत प्रसन्न झाले.
नैध्रुव ऋषींनी शारदेला उमामहेश्वर व्रताचे महात्म्य, विधी आणि त्याचे आध्यात्मिक महत्त्व सांगितले. भगवान शिव आणि माता पार्वती यांची श्रद्धेने पूजा करून हे व्रत केल्यास वैवाहिक जीवन सुखी होते, पती-पत्नीमध्ये प्रेम वाढते, घरात समृद्धी येते आणि सर्व संकटे दूर होतात, असे त्यांनी स्पष्ट केले. ऋषींनी शारदेला नित्य शिवनामस्मरण, जप, पूजन आणि व्रताचे नियमित पालन करण्याची प्रेरणा दिली. शारदाने संपूर्ण श्रद्धेने उमामहेश्वर व्रताचे पालन केले. तिची शिवभक्ती, पतिव्रत धर्म आणि सेवाभाव यामुळे तिच्या जीवनात सुख, शांती आणि अखंड सौभाग्य लाभले. आयुष्याच्या शेवटी भगवान शिवाच्या कृपेने तिला शिवलोकाची प्राप्ती झाली, असे या अध्यायात वर्णन केले आहे.
शिवभक्तांच्या श्रद्धेनुसार, श्री शिवलीलामृताचा दहावा अध्याय भक्तिभावाने वाचल्यास घरातील कलह कमी होतो, सौभाग्य वृद्धिंगत होते, वैवाहिक जीवनात आनंद नांदतो आणि मनोकामना पूर्ण होण्यास सहाय्य मिळते. तसेच भगवान शिव आणि माता पार्वतीची कृपा प्राप्त होऊन कुटुंबात सुख-समृद्धी नांदते, अशी भाविकांची श्रद्धा आहे.
हा अध्याय कोणत्याही दिवशी वाचू शकता. मात्र काही दिवस विशेष शुभ मानले जातात.
सोमवार हा भगवान शिवाचा दिवस असल्याने या दिवशी सकाळी किंवा संध्याकाळी पारायण करणे उत्तम मानले जाते.
त्रयोदशीच्या दिवशी सूर्यास्तानंतरचा प्रदोषकाळ शिवपूजेसाठी अत्यंत पवित्र मानला जातो. या वेळी अध्यायाचे पठण विशेष फलदायी मानले जाते.
महाशिवरात्रीच्या दिवशी संपूर्ण शिवलीलामृत भक्तिभावाने वाचल्यास विशेष पुण्य लाभते, अशी श्रद्धा आहे.
श्रावणातील प्रत्येक सोमवार, तसेच संपूर्ण श्रावण महिन्यात या अध्यायाचे पारायण अनेक भक्त करतात.
स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करावीत. शक्यतो पांढरे किंवा स्वच्छ, साधे कपडे परिधान करावेत.
शिवलिंग किंवा भगवान शिवाची प्रतिमा स्वच्छ करून समोर दीप लावावा.
स्वच्छ पाणी, बेलपत्र, पांढरी फुले, अक्षता, चंदन,धूप, दीप, नैवेद्य (फळ, दूध किंवा खडीसाखर) यावेळी किमान ११, २१ किंवा १०८ वेळा “ॐ नमः शिवाय” मंत्राचा जप करावा.
हे भगवान शिव, आमच्या हातून झालेले ज्ञात-अज्ञात दोष क्षमा करा. आमच्या जीवनात सद्बुद्धी, आरोग्य, सुख, शांती आणि भक्ती प्रदान करा. सर्वांचे कल्याण करा.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: या अध्यायात देवरथ ब्राह्मणाची कन्या शारदा, नैध्रुव ऋषी आणि उमामहेश्वर व्रताचे महात्म्य यांचे सविस्तर वर्णन केले आहे.
Ans: भाविकांच्या श्रद्धेनुसार हा अध्याय भक्तिभावाने वाचल्यास भगवान शिव आणि माता पार्वतीची कृपा लाभते, वैवाहिक जीवनात सुख-शांती येते आणि सौभाग्य वृद्धिंगत होते.
Ans: भगवान शिव आणि माता पार्वतीची श्रद्धेने पूजा करून वैवाहिक सुख, कुटुंबातील आनंद आणि समृद्धीसाठी केले जाणारे व्रत म्हणजे उमामहेश्वर व्रत.
