Marathi News
X
  • देश
  • महाराष्ट्र
  • निवडणूक
  • मुंबई
  • पुणे
  • नागपूर
  • क्रीडा
  • वर्ल्ड
  • क्राईम
  • मनोरंजन
  • व्यापार
  • लाइफ स्टाइल
  • व्हायरल
  • नवराष्ट्र विशेष
  • करिअर
  • फोटो
  • व्हिडिओ गॅलरी
  • वेबस्टोरीज़
  • ऑटोमोबाइल
  • विज्ञान तंत्रज्ञान
  • सोम, 16 नोव्हेंबर 2026 ई-पेपर
  • देश
  • शॉर्ट न्यूज़
  • महाराष्ट्र
  • राजकारण
  • मुंबई
  • पुणे
  • नागपूर
  • लाइफ स्टाइल
  • क्रीडा
  • क्राईम
  • अन्य
    • विदेश
    • नवराष्ट्र विशेष
    • मनोरंजन
    • अन्य
      • व्यापार
      • टेक
      • वेब स्टोरीज
      • व्हायरल
      • करिअर
      • धर्म
      • ऑटोमोबाइल
      • फोटो
      • व्हिडिओ
      • सिनेमा
  • देश
  • शॉर्ट न्यूज़
  • राजकारण
  • महाराष्ट्र
  • मुंबई
  • पुणे
  • नागपूर
  • क्रीडा
  • वर्ल्ड
  • क्राईम
  • मनोरंजन
  • लाइफ स्टाइल
  • धर्म
  • व्हायरल
  • व्हिडिओ
  • वेब स्टोरीज़
  • फोटो
In Trends:
  • Diwali |
  • India Vs New Zealand |
  • Under 19 Asia Cup |
  • bigg boss 20
Follow Us
  • वेब स्टोरीज
  • फोटो
  • ई-पेपर
  • विडियो
  • फटाफट खबरें

‘कडक लक्ष्मी’! वेदना विसरून लोकसंस्कृतीचा रांगडा बाणा जपणारी महाराष्ट्रातील अनोखी लोककला!

महाराष्ट्रातील 'कडक लक्ष्मी' ही अत्यंत वैशिष्ट्यपूर्ण लोकपरंपरा असून, यात लोककलाकार स्वतःच्या अंगावर चाबकाचे फटके मारून घेत समाजाच्या कल्याणासाठी देवीचा जोगवा मागतो. ही परंपरा ग्रामीण भागातील तीव्र धार्मिक श्रद्धा, खडतर शारीरिक साधना आणि लोककलावंतांच्या उदरनिर्वाहाचा संघर्ष यांचे जिवंत दर्शन घडवते.

  • By Atharva Rajopadhye
Updated On: Jun 25, 2026 | 11:38 PM
‘कडक लक्ष्मी’! वेदना विसरून लोकसंस्कृतीचा रांगडा बाणा जपणारी महाराष्ट्रातील अनोखी लोककला!
Follow Us
Follow Us:

महाराष्ट्र भूमी ही विविध लोककला, परंपरा आणि धार्मिक विधींनी समृद्ध आहे. या संस्कृतीचा एक अत्यंत वैशिष्ट्यपूर्ण, अंगावर रोमांच आणणारा आणि तितकाच कारुण्यमय भाग म्हणजे ‘कडक लक्ष्मी’ ही परंपरा होय. प्रामुख्याने ग्रामीण भागात दरदारी फिरून देवीचा जोगवा मागणारे हे लोक देवतेचे एक चालते-बोलते रूप मानले जातात. ही परंपरा महाराष्ट्रातील लोकजीवनाची धार्मिक श्रद्धा आणि सामाजिक वास्तव अतिशय तीव्रतेने मांडते.

‘कडक लक्ष्मी’ची वेशभूषा

या परंपरेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे कडक लक्ष्मीचे रूप धारण करणाऱ्या व्यक्तीची वेशभूषा आणि त्यांची कठोर साधना. कडक लक्ष्मीचे रूप घेतलेला पुरुष सहसा कंबरेला नऊवारी साडी किंवा विविधरंगी कपडे नेसतोपायात घुंगरू बांधतो, कपाळावर अथांग भंडारा आणि कुंकवाचा मळवट भरलेला असतो आणि केस मोकळे सोडलेले असतात. त्यांच्या एका हातात अंबाबाई किंवा मरीआई देवीचा देव्हारा असतो आणि दुसऱ्या हातात चाबूक असतो.

पाणाडी जमिनीच्या खाली पाणी कसे शोधतात? भोंदूपणा, परंपरा की विज्ञान? जाणून घ्या सत्य

चाबकाचे फटके आणि देवीचा जोगवा

भर उन्हात, अनवाणी पायाने गावोगावी फिरताना हलगी आणि संबळाच्या कडकडत्या तालावर कडक लक्ष्मी नाचू लागते. या नृत्यादरम्यान, ती व्यक्ती स्वतःच्याच पाठीवर अत्यंत वेगाने आणि जोराने तो जड चाबूक मारून घेते. या आसुडाच्या फटकार्‍यांचा असा तीव्र आवाज हवेत गुंजतो, म्हणूनच या परंपरेला ‘कडक लक्ष्मी’ असे नाव पडले आहे. स्वतःच्या शरीरावर चाबकाचे घाव झेलत, वेदना बाजूला सारून ही व्यक्ती जेव्हा देवीचा जोगवा मागते, तेव्हा पाहणाऱ्यांच्या अंगावर काटा आल्याशिवाय राहत नाही. असे मानले जाते की, स्वतःला वेदना देऊन ते समाजावरील अनिष्ट संकटे, रोगराई आणि दुःख दूर करण्यासाठी देवीकडे साकडे घालत असतात.

महाराष्ट्रीयन लग्नात ‘गावदेव’ आणि ‘देवक’ विधी का साजरा केला जातो? जाणून घ्या

उदरनिर्वाहाचे साधन

हा विधी केवळ एका धार्मिक श्रद्धेपुरता मर्यादित नसून, यामागे एका विशिष्ट समाजाचा उदरनिर्वाहाचा संघर्षही दडलेला आहे. पिढ्यानपिढ्या चालत आलेली ही परंपरा आजच्या आधुनिक काळात काहीशी लोप पावत चालली असली, तरी ग्रामीण महाराष्ट्राच्या जडणघडणीत तिचे स्थान अजरामर आहे. ही परंपरा माणसातील भक्ती, कडक शिस्त आणि शारीरिक क्षमतांची पराकाष्ठा दाखवते. आधुनिकतेच्या प्रवाहात या लोककलाकारांचे जीवन संघर्षाचे बनले असले, तरी महाराष्ट्राची सांस्कृतिक विविधता आणि लोकदैवतांप्रती असलेली अपार श्रद्धा जिवंत ठेवण्यात या कडक लक्ष्मीच्या परंपरेचे योगदान अत्यंत मोलाचे आहे.

Web Title: Kadak laxmi tradition of maharashtrian culture

Get Latest  Marathi News ,  Maharashtra News and  Marathi News from Politics,  Election News ,  Sports News ,  Entertainment News,  Business News and   Religion News  only on Navarashtra.com

Published On: Jun 25, 2026 | 11:38 PM

Topics:  

  • LIFESTYLE

संबंधित बातम्या

Good Morning Messages: दिवसाची सुरुवात करा सकारात्मक आणि आनंदी विचारांनी! प्रियजन आणि नातेवाईकांना पाठवा मराठमोळ्या शुभेच्छा
1

Good Morning Messages: दिवसाची सुरुवात करा सकारात्मक आणि आनंदी विचारांनी! प्रियजन आणि नातेवाईकांना पाठवा मराठमोळ्या शुभेच्छा

खट्टी-मिठी इमलीवाली दारू प्यायचीय? पेश आहे स्मिरनॉफ़ वोड्का; लहानपणीच्या नॉस्टेलजीक टेस्टचा वाईल्ड अनुभव!
2

खट्टी-मिठी इमलीवाली दारू प्यायचीय? पेश आहे स्मिरनॉफ़ वोड्का; लहानपणीच्या नॉस्टेलजीक टेस्टचा वाईल्ड अनुभव!

Popular Sections

  • देश
  • विदेश
  • लाईफस्टाईल
  • मनोरंजन
  • क्रीडा
  • व्यापार
  • वेब स्टोरीज

Maharashtra Cities

  • मुंबई
  • पुणे
  • नागपूर
  • ठाणे
  • नाशिक
  • रत्नागिरी
  • पालघर
  • रायगड

More

  • धर्म
  • ऑटो
  • करिअर
  • व्हायरल
  • फोटो
  • नवराष्ट्र विशेष
  • टेक
  • व्हिडिओ

Follow Us On

Contact Us About Us Privacy Policy
Hindi News Epaper Marathi Epaper Hindi RSS Sitemap Author

© Copyright Navarashtra 2026 All rights reserved.