सोमवार, 17 ऑगस्ट 2026
शिक्षणासाठी कोणतेही वय नसते आणि शिकण्याची तीव्र इच्छा असेल तर कोणतीही अडचण आपल्याला रोखू शकत नाही, हे केरळच्या भागीरथी अम्मा यांनी वयाच्या १०५ व्या वर्षी सिद्ध करून दाखवले होते. लहानपणी कौटुंबिक जबाबदाऱ्यांमुळे सुटलेले शिक्षण तब्बल नव्वद वर्षानंतर पूर्ण करत त्यांनी संपूर्ण देशासमोर साक्षरता आणि इच्छाशक्तीचा एक अद्वितीय आदर्श निर्माण केला.
अडचणींनी भरलेला सुरुवातीचा प्रवास
केरळमधील कोल्लम जिल्ह्यातील प्राकुलम गावात राहणाऱ्या भागीरथी अम्मांना लहानपणापासूनच शिकण्याची प्रचंड आवड होती. मात्र, वयाच्या अवघ्या नऊ वर्षांच्या असताना त्यांच्या आईचे निधन झाले. लहान भावंडांना सांभाळत आणि घराची जबाबदारी अंगावर आल्याने त्यांना तिसरीनंतर शिक्षण सोडावे लागले. त्यानंतर वयाच्या ३० व्या वर्षी पतीचे निधन झाल्याने ६ मुलांचे संगोपन करण्याची संपूर्ण जबाबदारी त्यांच्यावर आली. आयुष्यभर संकटांचा सामना करताना त्यांचे शिक्षणाचे स्वप्न अधुरेच राहिले होते.
Travel : परदेशात कशाला जायचं? भारताच्या या ठिकाणी मिळतो Venice चा फिल, कुठे आहे ते जाणून घ्या
१०५ व्या वर्षी परीक्षेचा पराक्रम
शिक्षणाची ही अपूर्ण राहिलेली जिद्द अखेर केरळ राज्य साक्षरता मिशनच्या माध्यमातून पूर्ण झाली. वयाच्या १०५ व्या वर्षी त्यांनी इयत्ता चौथीची परीक्षा दिली.त्यांनी मल्याळम, पर्यावरण शास्त्र आणि गणित या विषयांची परीक्षा अतिशय उत्साहाने दिली. ५ फेब्रुवारी २०२० रोजी एकूण २७५ गुणांपैकी २०९ गुण (७५% पेक्षा जास्त) मिळवून त्या अभूतपूर्व यशाने उत्तीर्ण झाल्या. गणित विषयात तर त्यांना १०० पैकी १०० गुण मिळाले, जे पाहून सर्वांनाच आश्चर्याचा धक्का बसला.
राष्ट्रीय सन्मान आणि जागतिक ओळख
त्यांच्या या अतुलनीय जिद्दीची दखल पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी आपल्या ‘मन की बात’ कार्यक्रमात घेतली आणि त्यांचे कौतुक केले. भारत सरकारने त्यांना महिला सक्षमीकरणासाठी दिला जाणारा सर्वोच्च ‘नारी शक्ती पुरस्कार’ देऊन सन्मानित केले.
शिक्षणाची अखंड ज्योत
भागीरथी अम्मांचा हा प्रवास केवळ एका परीक्षेपुरता मर्यादित नव्हता, तर तो निरक्षरतेविरुद्ध आणि वाढत्या वयाच्या मर्यादांवर मिळवलेला मोठा विजय होता. दृष्टी आणि ऐकण्याची क्षमता कमी झालेली असतानाही त्यांनी दाखवलेली अभ्यासाची चिकाटी आजच्या युवा पिढीसाठी एक मोठा धडा आहे. वय हे ज्ञानाच्या मार्गात कधीही अडसर ठरू शकत नाही, हे भागीरथी अम्मांनी आपल्या कृतीतून जगाला दाखवून दिले. २२ जुलै २०२१ रोजी वयाच्या १०७ व्या वर्षी भागीरथी अम्मांनी वयाच्या कारणाने जगातून निरोप घेतला.
