नंदन निलेकणी यांनी कृत्रिम बुद्धिमत्ता एआय भारत विकासासाठी करण्याचा सल्ला दिला आहे (फोटो - istock)
कृत्रिम बुद्धिमत्ता अर्थात एआय (AI technology) लोकांच्या नोकऱ्या काढून टाकेल आणि मोठ्या प्रमाणात बेरोजगारी निर्माण करेल असे दावे केले जात होत होते. इन्फोसिस आणि एक्सस्टेपचे सह-संस्थापक नंदन नीलेकणी असे सुचवतात की भारताने लोकांचे जीवन सुधारण्यासाठी आणि वास्तविक आर्थिक मूल्य निर्माण करण्यासाठी एआयचा वापर करावा असा सल्ला ते देत आहेत. ते म्हणाले की देशाने एआय शर्यतीत दृढपणे नेतृत्व केले पाहिजे. सर्जनशील यश साध्य करण्यासाठी त्याचा वापर केला पाहिजे. नंदन निलेकणी यांचा असा विश्वास आहे की एआयचा वापर सरकारी सेवा, शेती, वित्तीय सेवा, लॉजिस्टिक्स, न्यायपालिका आणि एंटरप्राइझ ऑपरेशन्समध्ये केला जाऊ शकतो. (artificial intelligence)
एआय हा अति-बुद्धिमत्ता आहे याबद्दल घाबरून जाण्याची गरज नाही. पाश्चात्य देश असा दावा करत आहेत की एआय लोकांना निष्क्रिय करेल. लोक समुद्रकिनाऱ्यावर आराम करतील, डिजिटल वॉलेट वापरतील आणि व्हिडिओ गेम खेळतील पण हे सर्व काल्पनिक दावे आहेत.
हे देखील वाचा : कुवेतहून दिल्लीला येणाऱ्या इंडिगो विमानाला बॉम्बची धमकी, अहमदाबादमध्ये आपत्कालीन लँडिंग
विवेक आणि योग्य नियंत्रणाने, एआयचा वापर हा एकप्रकारे वरदान ठरू शकतो. एआयची शर्यत प्रगतीकडे नेत असताना, ते अधोगतीला देखील कारणीभूत ठरू शकते. त्याचा गैरवापर मानसिक आरोग्याला हानी पोहोचवू शकतो आणि कौटुंबिक आणि सामाजिक मूल्यांचा नाश करू शकतो. मूर्ख व्यक्ती अश्लील सामग्रीचे व्यसन लावून घेऊ शकतात किंवा आळशी होऊ शकतात.
आपण अशी पिढी जोपासली पाहिजे जी एआयचा वापर करून लोकांचे जीवनमान उंचावण्यासाठी आणि त्यांना वंचितता आणि असहाय्यतेपासून वाचवण्यासाठी मदत करेल. भारतात आधार कार्ड योजना यशस्वी करणारे नीलेकणी म्हणाले की याचा देशातील १ अब्ज लोकांना फायदा होत आहे. यूपीआय शून्य किमतीत २० अब्जाहून अधिक व्यवहार हाताळते. एक भाजी विक्रेता आपले उत्पादन विकू शकतो आणि व्यवहार शुल्क न भरता किंमत मिळवू शकतो.
हे देखील वाचा: प्रसिद्ध कथावाचक साध्वी प्रेम बाईसा यांचा संशयास्पद मृत्यू; खासदाराने व्यक्त केला मोठ्या कटाचा संशय
लोक त्यांची तीर्थस्थळे निश्चित करण्यासाठी अल्गोरिदम वापरत आहेत. आपल्या गरजा आणि आवडींनुसार चिप्स डिझाइन करणे आपल्यासाठी योग्य ठरेल. व्हॉइस-बेस्ड एआय हा भारतातील सर्वात व्यावहारिक इंटरफेस आहे. डिजिटल इक्विटीच्या दिशेने हे एक महत्त्वाचे पाऊल आहे.
जसे यूपीआयने डिजिटल पेमेंट सोपे केले आहे, तसेच व्हॉइस-ऑपरेटेड इंटरफेस शेती, शिक्षण आणि इतर क्षेत्रांमध्ये उपयुक्त ठरू शकतात, ज्यामुळे प्रत्येक नागरिकासाठी संधींमधील अडथळे दूर होतात. यासाठी उच्च शिक्षित व्यक्तीची आवश्यकता नाही. भारतात प्रतिभा आहे आणि पायाभूत सुविधा निर्माण करून, काही वर्षांतच अनेक क्षेत्रांमध्ये एआय-संबंधित संधींचा फायदा घेता येतो.
लेख – चंद्रमोहन द्विवेदी
याचे मूळ आर्टिकल वाचण्यासाठी आपण https://navbharatlive.com/ यावर क्लिक करावे
