सोमवार, 5 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य AI
पण खरं तर जाणकारांच्या मते पुढील काळातील युद्ध हे जैविक युद्ध असणार आहे . त्यामुळे गुप्तपणे जगातील बरेचसे देश आपापल्या परीने यावर संशोधन करून तयारी करत आहेत . असा दावा वारंवार केला जातो . जगभरात प्राणघातक आणि संसर्गजन्य रोगजंतूंवर संशोधन करणाऱ्या उच्च सुरक्षा प्रयोगशाळांची संख्या वाढत आहे .
खासकरून BSL -३ आणि BSL -४ या पातळीच्या प्रयोगशाळेंमध्ये अत्यंत धोकादायक रोगजंतूंवर संशोधन ,निदान लस आणि उपचारांच्या विकासासाठी काम केले जात आहे . एका अलीकडील अभ्यासानुसार जगभरात ३,६२५ BSL -४ प्रयोगशाळा वाढल्या असून त्यापैकी ११० प्रयोगशाळा BSL -४ या आहेत . या प्रयोगशाळांमध्ये सर्वाधिक कठोर जैवसुरक्षा व्यवस्था असते .
उपलब्ध आकडेवारीनुसार अमेरिकेत कार्यरत आणि बांधकामाधीन मिळून १७ BSL -४ प्रयोगशाळा आहेत . त्यामुळे या जास्तच धोकादायक जैवसुरक्षा पातळीच्या प्रयोगशाळेच्या संख्येत अमेरिका आघाडीवर आहे . त्यानंतर ब्रिटनने १३ BSL -४ प्रयोगशाळा असल्याचे संशोधनात नमूद करण्यात आले आहे .
उच्च सुरक्षा प्रयोगशाळेच्या विस्ताराचा वेग आशियातही वाढला आहे . खासकरून धोकादायक रोगजंतूंवरील संशोधनाचा नवीन सुविधा उभारल्या जात आहेत . चीनने २०१५ मध्ये वुहान येथे देशातील पहिले BSL -४ प्रयोगशाळा केंद्र सुरु केले . त्यानंतर चीनने उच्च सुरक्षा जैवप्रयोगशाळेचे नेटवर्क वाढवण्याची योजना आखली . आपण पश्चिम देशांच्या तुलनेत या संशोधनात मागे राहू नये यासाठी चीनने प्रचंड पैसा यात ओतला आहे .
अभ्यासात जगभरात ३५१५ BSL -३ प्रयोगशाळा असल्याचे आढळले यापैकी जवळपास निम्म्या प्रयोगशाळा अमेरिकेत असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे . मात्र जगभरातील अशा प्रयोगशाळांची अचूक संख्या सांगणे कठीण आहे . कारण BSL -३ आणि BSL -४ सुविधांची कोणतीही एकसंध जागतिक अधिकृत नोंदणी व्यवस्था अद्याप उपलब्ध नाही . त्यामुळे वेगवेगळ्या अहवालांमध्ये आकडेवारीत फरक दिसतो आहे .
