शुक्रवार, 23 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य AI
यामध्ये अंतराळाचे लष्करीकरण, उपग्रहांवर शस्त्रांचा वापर आणि अंतराळात युद्धजन्य परिस्थिती निर्माण करण्यास तीव्र विरोध करण्यात आला आहे. अंतराळाचा वापर केवळ शांततापूर्ण संशोधन, वैज्ञानिक प्रगती आणि सर्व देशांच्या विकासासाठी व्हावा, अशी भूमिका चीनने मांडली आहे. जागतिक महासत्तांमधील वाढती स्पर्धा पाहता या दस्तऐवजाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
चीनच्या मते, अंतराळातील शस्त्रास्त्र स्पर्धा ही जागतिक सुरक्षेसमोरील सर्वांत मोठ्या आव्हानांपैकी एक आहे. विविध देशांकडून उपग्रहांवर लक्ष ठेवणारी यंत्रणा, क्षेपणास्त्र संरक्षण प्रणाली आणि अंतराळातील लष्करी तंत्रज्ञान विकसित केले जात आहे.
अशा परिस्थितीत अंतराळात शस्त्रास्त्रांची तैनाती वाढल्यास देशांमधील संघर्ष अधिक तीव्र होऊ शकतो. उपग्रहांवर हल्ले झाल्यास केवळ लष्करी संपर्कच नव्हे, तर दळणवळण, हवामान अंदाज, नेव्हिगेशन आणि आर्थिक व्यवहारांवरही परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे अंतराळातील शांतता आणि सुरक्षितता टिकवणे आवश्यक असल्याचे चीनने नमूद केले आहे.
World News : ट्रम्प यांच्या आश्वासनानंतर युक्रेनची चिंता कायम ;स्टारलिंक सेवा अद्याप पूर्ववत नाही
चीनने आपल्या भूमिकेत अमेरिकेच्या वाढत्या अंतराळ लष्करी हालचालींवरही अप्रत्यक्ष टीका केली आहे. अमेरिकेकडून अंतराळाला संभाव्य युद्धक्षेत्र म्हणून पाहिले जात असल्याचा चीनचा आरोप आहे. विशेषतः अंतराळातील लष्करी नियंत्रण क्षमता आणि क्षेपणास्त्र संरक्षणासाठीच्या नव्या योजनांमुळे जागतिक सामरिक संतुलन बिघडू शकते, असे चीनचे म्हणणे आहे.
संयुक्त राष्ट्रांच्या मंचावरही चीनने अमेरिकेला अंतराळातील लष्करी विस्तार थांबवण्याचे आवाहन केले आहे. मात्र, अमेरिकेची बाजू आणि चीनचे आरोप यांमध्ये मतभेद कायम आहेत.
चीनने केवळ सरकारी लष्करी यंत्रणांवरच नव्हे, तर खासगी अंतराळ कंपन्यांच्या भूमिकेवरही प्रश्न उपस्थित केले आहेत. व्यावसायिक उपग्रह सेवा आणि अंतराळ तंत्रज्ञानाचा वापर इतर देशांच्या अंतर्गत बाबींमध्ये हस्तक्षेप करण्यासाठी किंवा सुरू असलेल्या युद्धांमध्ये मदत करण्यासाठी होऊ नये, असे चीनने म्हटले आहे.
त्यासाठी व्यावसायिक अंतराळ उपक्रमांवर योग्य नियम आणि नियंत्रण असावे, अशी मागणी करण्यात आली आहे. त्याचबरोबर चीन आणि रशियाने यापूर्वी मांडलेल्या अंतराळात शस्त्रे तैनात करण्यास प्रतिबंध करणाऱ्या कराराच्या प्रस्तावावर आंतरराष्ट्रीय चर्चा पुढे नेण्याचे आवाहनही केले आहे.
दरम्यान, अंतराळ संशोधन आणि तंत्रज्ञानाचा आर्थिक विकासासाठी वापर करण्यास चीनने पाठिंबा दर्शवला आहे. मात्र, त्याचा वापर युद्धासाठी होऊ नये, अशी भूमिका स्पष्ट केली आहे. अमेरिका, चीन आणि रशिया यांसारख्या महासत्तांमध्ये अंतराळातील वर्चस्वासाठी स्पर्धा वाढत असताना या भूमिकेचा आंतरराष्ट्रीय स्तरावर काय परिणाम होतो, याकडे लक्ष लागले आहे.
