बुधवार, 26 ऑगस्ट 2026
Geopolitics: जगात मोठ्या घडामोडींचे संकेत! US CIA Director रशियात तर भारताचे डोवाल-जयशंकर अन् भागवतही परदेश दौऱ्यावर ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
आंतरराष्ट्रीय राजकारणाच्या नकाशावर सध्या अत्यंत दुर्मिळ आणि संवेदनशील घडामोडी घडताना दिसत आहेत. अमेरिकेच्या मध्यवर्ती गुप्तचर संस्थेचे (CIA) प्रमुख जॉन रॅटक्लिफ हे अचानक आणि अत्यंत गुप्त पद्धतीने मॉस्कोमध्ये दाखल झाले. त्याच वेळी भारताचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार (NSA) अजित डोवाल बीजिंगमध्ये, परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर मॉस्कोमध्ये, अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन अमेरिकेत, वाणिज्य मंत्री पीयूष गोयल जपानमध्ये, आरएसएस प्रमुख मोहन भागवत अमेरिकेत आणि पाकिस्तानच्या पंजाब प्रांताच्या मुख्यमंत्री मरियम नवाझ चीन दौऱ्यावर आहेत. जागतिक व्यासपीठावर एकाच वेळी घडणाऱ्या या व्हीआयपी दौऱ्यांमुळे आंतरराष्ट्रीय कूटनीती (Geopolitics) मध्ये मोठी खळबळ उडाली असून हे केवळ नेहमीचे राजनैतिक दौरे नसून मोठ्या जागतिक फेररचनेचे संकेत आहेत.
या सर्व घडामोडींमधील सर्वात मोठा आणि अनपेक्षित टप्पा म्हणजे सीआयए संचालक जॉन रॅटक्लिफ यांचा मॉस्को दौरा होय. युक्रेन-रशिया युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेच्या गुप्तचर प्रमुखाचा रशियात जाणं ही अत्यंत दुर्मिळ घटना आहे. सूत्रांनुसार, या दौऱ्या दरम्यान अमेरिकेने युक्रेनला मॉस्कोवर कोणतेही मोठे हल्ले न करण्याचे निर्देश दिले होते. रशिया आणि इराणमधील वाढती जवळीक, संभाव्य कैद्यांची देवाणघेवाण आणि युक्रेन युद्धावर पडद्यामागून चाललेल्या वाटाघाटी या दौऱ्याच्या केंद्रस्थानी असल्याचे मानले जाते. या गुप्त बैठकांमुळे वॉशिंग्टन आणि मॉस्को दरम्यान एक अनौपचारिक ‘बॅक-चॅनेल संवाद’ सुरू असल्याचे उघड होते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Nepal Flood Tragedy: भोटेकोशी नदीच्या रौद्ररुपाने नेपाळ हादरले; 400 पर्यटक बेपत्ता, 60 घरे अन् 300 वाहने गेली वाहून
दुसरीकडे, भारताचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोवाल हे २५ व्या सीमा चर्चेच्या निमित्ताने चीनचे परराष्ट्र मंत्री वांग यी यांच्याशी बीजिंगमध्ये चर्चा करत होते. भारत-चीन सीमेवर पूर्व लडाख आणि ईशान्येकडील भागात शांतता टिकवून ठेवणे आणि ब्रिक्स (BRICS) व शांघाय सहकार्य संघटनेच्या (SCO) उच्चस्तरीय बैठकींपूर्वी वातावरण सकारात्मक करणे हा डोवाल यांच्या दौऱ्याचा मुख्य हेतू होता.
त्याच सुमारास भारताचे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी रशियात जाऊन भारत-रशिया आंतर-सरकारी आयोगाच्या २७ व्या बैठकीचे सह-अध्यक्षपद भूषवले. रशियाकडून सवलतीच्या दरात मिळणारे कच्चे तेल, संरक्षण सुटे भाग आणि अमेरिकन निर्बंधांच्या छायेत द्विपक्षीय व्यापार कसा सुरक्षित ठेवायचा, यावर जयशंकर यांनी रशियन नेतृत्व आणि परराष्ट्र धोरण तज्ज्ञांशी सखोल चर्चा केली. भारत एकाच वेळी चीन आणि रशिया या दोघांशीही आपले स्वतंत्र संबंध मजबूत ठेवून स्वतःचे आर्थिक व सुरक्षा हितसंबंध जपत आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Nepal Flood: नेपाळमध्ये निसर्गाचा कोप! भोटेकोशी नदीला महापूर; 1000 लोक गेले वाहून; 30 पोलीस बेपत्ता; भयानक VIDEO VIRAL
परराष्ट्र आणि सुरक्षेच्या आघाड्या सांभाळल्या जात असताना भारताने आपल्या आर्थिक आघाड्यांवरही वेगाने पावले टाकली आहेत. वाणिज्य मंत्री पीयूष गोयल हे तब्बल २०० भारतीय उद्योजकांच्या शिष्टमंडळासह जपान दौऱ्यावर आहेत, जिथे सेमीकंडक्टर, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि पुढील पिढीच्या तंत्रज्ञान निर्मितीसाठी जपानी गुंतवणुकीला आकर्षित केले जात आहे. तर दुसरीकडे अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन कॅनडा आणि अमेरिकेच्या महत्त्वपूर्ण आर्थिक संवादात सहभागी होऊन जागतिक पुरवठा साखळी (Supply Chain) बळकट करण्यासाठी धडपडत आहेत.
राजकीय आणि आर्थिक आघाड्यांशिवाय सांस्कृतिक आणि प्रांतीय आघाड्यांवरही मोठमोठ्या घडामोडी चालू आहेत. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे (RSS) प्रमुख मोहन भागवत यांच्या अमेरिका दौऱ्यामुळे तेथील भारतीय-अमेरिकन समुदायामध्ये नवचैतन्य निर्माण होत आहे, तर पाकिस्तानच्या पंजाबच्या मुख्यमंत्री मरियम नवाझ यांचा चीन दौरा पाकिस्तान-चीन आर्थिक कॉरिडोअर (CPEC) च्या प्रांतीय स्तरावरील विस्तारासाठी महत्त्वाचा ठरत आहे.
थोडक्यात सांगायचे तर, सध्या जागतिक पटलावर सत्ता संतुलनाचा एक नवा अध्याय लिहिला जात आहे. अमेरिका आणि रशिया पडद्यामागून थेट वाटाघाटींचे मार्ग शोधत आहेत, तर भारत आपल्या ‘मल्टी-अलाइनमेंट’ (Multi-alignment) धोरणाचा वापर करून पूर्व आणि पश्चिम अशा दोन्ही आघाड्यांवर आपले वर्चस्व सिद्ध करत आहे. येत्या काही दिवसांत या गुप्त आणि अधिकृत दौऱ्यांमधून जागतिक शांतता आणि व्यापाराविषयी अत्यंत महत्त्वाचे निर्णय समोर येण्याची शक्यता आहे.
