सोमवार, 9 नोव्हेंबर 2026
Global Sleep Atlas : 'ग्लोबल स्लीप ॲटलस'चा धक्कादायक अहवाल; भारतीयांना लागतेय गाढ झोप, तर 'या' देशातील लोकांची उडालीये झोप ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
Global Sleep Atlas report 2026 : आजच्या वेगवान आणि आधुनिक जीवनशैलीत मानवी जीवन कमालीच्या तणावाखाली आले आहे. वाढती स्पर्धा, कामाचा वाढता ताण आणि सतत बदलणारे तंत्रज्ञान यामुळे बहुतांश लोकांच्या आयुष्यातून शांत आणि गाढ झोप पूर्णपणे गायब झाली आहे की काय, अशी भीती व्यक्त केली जात होती. आपल्याला अनेकदा असे वाटते की, मेट्रो शहरांमधील अहोरात्र चालणाऱ्या कामाच्या संस्कृतीमुळे लोकांची रात्रीची विश्रांती हिरावली गेली आहे. मात्र, नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या ‘ग्लोबल स्लीप ॲटलस’ (Global Sleep Atlas) या जागतिक अहवालाने झोपेच्या सवयींविषयी अत्यंत रंजक आणि धक्कादायक आकडेवारी समोर आणली आहे. या अहवालातून स्पष्ट झाले आहे की, शांत झोप मिळणे हे केवळ तुमच्या आर्थिक परिस्थितीवर नव्हे, तर तुमच्या चांगल्या जीवनशैलीवर आणि आरोग्याप्रती असलेल्या जागरूकतेवर अवलंबून असते.
हा जागतिक अहवाल जगभरातील एकूण ६२ प्रमुख देशांमधील लोकांच्या दैनंदिन आणि रात्रीच्या झोपेच्या पद्धतींचा बारकाईने आणि सखोल मागोवा घेऊन तयार करण्यात आला आहे. या यादीमध्ये दक्षिण आफ्रिकेने (South Africa) बाजी मारली असून तो जगातील सर्वात शांत आणि गाढ झोप घेणारा अव्वल देश म्हणून उदयास आला आहे. विशेष म्हणजे, चीन आणि भारतासारख्या जगातील सर्वाधिक लोकसंख्या आणि प्रचंड कार्यसंस्कृती असलेल्या देशांनीही या जागतिक यादीमध्ये पहिल्या पाच देशांमध्ये आपले मजबूत स्थान मिळवून सर्वांनाच चकित केले आहे. हा कल अत्यंत सकारात्मक मानला जात असून, लोक आता केवळ पैशांमागे न धावता स्वतःच्या शारीरिक आणि मानसिक आरोग्याला तसेच विश्रांतीला सर्वाधिक प्राधान्य देत असल्याचे यातून सिद्ध होते.
ग्लोबल स्लीप ॲटलसच्या अधिकृत आकडेवारीनुसार, दक्षिण आफ्रिकेतील नागरिक दररोज रात्री सरासरी ९ तास आणि १३ मिनिटांची गाढ झोप घेतात. या उत्कृष्ट सरासरीमुळे हा देश जगाच्या नकाशावर ‘बेस्ट स्लीपर्स’ म्हणून पहिल्या क्रमांकावर आहे. या यादीत दुसऱ्या क्रमांकावर असलेल्या देशाने सर्वांचेच डोळे पांढरे केले आहेत; जगाचे मॅन्युफॅक्चरिंग हब किंवा उत्पादन केंद्र म्हणून ओळखला जाणारा चीन या यादीत दुसऱ्या स्थानावर आहे. अत्यंत कडक शिस्त आणि कामाचे तास असूनही चिनी नागरिक दररोज रात्री सरासरी ९ तास आणि २ मिनिटांची शांत झोप घेतात. यानंतर ८ तास ५९ मिनिटांच्या झोपेसह महासत्ता अमेरिका तिसऱ्या स्थानावर आहे, तर युरोपमधील एस्टोनिया हा देश ८ तास ५० मिनिटांच्या सरासरीसह चौथ्या क्रमांकावर आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Boeing 747: व्हाईट हाऊसपेक्षाही आलिशान! ट्रम्प यांच्या ताफ्यात दाखल झाले नवे ‘Air Force One’; कतारच्या गिफ्टची जगभरात चर्चा
भारतीय लोकांच्या बदलत्या सवयींवर प्रकाश टाकताना या अहवालात भारताचे विशेष कौतुक करण्यात आले आहे. सरासरी ८ तास आणि ४८ मिनिटांच्या दैनंदिन झोपेसह भारतीयांनी या जागतिक झोपेच्या यादीत मानाचे पाचवे स्थान पटकावले आहे. पूर्वी अशी एक समजूत होती की विकसनशील देशांमध्ये लोक जास्त काम करतात आणि कमी झोपतात. मात्र, या समजुतीच्या अगदी उलट, भारत आणि चीनसारख्या देशांमधील नागरिक आता ‘हार्ड वर्क’पेक्षा ‘स्मार्ट वर्क’ आणि चांगल्या आरोग्यासाठी आवश्यक असलेल्या गाढ झोपेवर (Deep Sleep) लक्ष केंद्रित करत आहेत. कामाचे तास आणि वैयक्तिक आयुष्य (Work-Life Balance) यांचे उत्तम व्यवस्थापन करण्यात भारतीय तरुण यशस्वी होत आहेत. झोपेच्या जागतिक क्रमवारीत पहिल्या पाचमध्ये भारताचा समावेश होणे, ही देशाच्या आरोग्याच्या दृष्टीने अत्यंत उत्साहवर्धक बाब आहे.
एकीकडे दक्षिण आफ्रिका, अमेरिका आणि भारतातील नागरिक पुरेशी विश्रांती घेत असताना, दुसरीकडे जगातील काही श्रीमंत देशांमध्ये मात्र परिस्थिती चिंताजनक आहे. आखाती देशांमधील प्रमुख देश असलेला कुवेत हा जगातील सर्वात कमी झोप घेणारा देश ठरला आहे. कुवेतमध्ये राहणारे लोक रात्री सरासरी अवघी ६ तास १५ मिनिटेच झोपू शकतात. कुवेतप्रमाणेच जपान आणि दक्षिण कोरिया या आशियाई देशांमध्येही झोपेची मोठी समस्या निर्माण झाली आहे. या देशांमध्ये कॉर्पोरेट क्षेत्रातील कामाचा प्रचंड दबाव, रात्री उशिरापर्यंत चालणारे जीवन आणि शहरांमधील वाढते प्रकाश प्रदूषण (Light Pollution) यामुळे लोकांची नैसर्गिक झोप उडाली आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Ram Statue : बांगलादेशात हिंदूंचा महाआक्रोश! ढाक्यात घुमल्या ‘जय श्री राम’च्या घोषणा; हजारो लोक रस्त्यावर ‘या’ कारणामुळे रस्त्यावर
अपुऱ्या झोपेचे मानवी शरीरावर काय परिणाम होतात, यावर जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) एका अहवालात धोक्याची घंटा वाजवली आहे. ज्या व्यक्तींना दररोज रात्री सलग ७ तासांपेक्षा कमी झोप मिळते, त्यांच्यामध्ये तीव्र नैराश्य (Depression) आणि अस्वस्थता किंवा चिंतेचा (Anxiety) धोका अनेक पटींनी वाढतो. शास्त्रज्ञांच्या मते, जेव्हा आपण गाढ झोपेत असतो, तेव्हा आपला मेंदू दिवसभरातील टाकाऊ आणि विषारी घटक स्वच्छ करत असतो. जर झोप अपुरी झाली, तर हे विषारी घटक मेंदूत जमा होतात, जे पुढे चालून ‘स्मृतीभ्रंश’ म्हणजेच ‘डिमेशिया’ (Dementia) या गंभीर आजाराला कारणीभूत ठरतात. स्मृतिभ्रंश हा प्रामुख्याने वृद्धापकाळात स्मरणशक्ती पूर्णपणे कमकुवत करणारा आजार आहे. याशिवाय, सततची अपुरी झोप थेट उच्च रक्तदाब (High Blood Pressure), हृदयविकार आणि लठ्ठपणा (Obesity) यांसारख्या जीवघेण्या आजारांना आमंत्रण देते. म्हणूनच, निरोगी आयुष्यासाठी दिवसातून किमान ७ ते ८ तासांची झोप घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.
