Hormuz Crisis : इराणच्या नाकेबंदीमुळे होर्मुझमध्ये तणाव शिगेला; आखातातून ‘हे’ मार्ग ठरतील पर्यायी, जगाची इंधन कोंढी फुटणार? 

Strait of Hormuz Crisis : इराणने होर्मुझवरील पकड घट्ट केली असून अनेक जहाजे या मार्गावर अडकून पडली आहे. यामुळे जागतिक इंधन आणि उर्जा पुरवठा धोक्यात आला आहे. यासाठी काही पर्यायी मार्गांवर विचारविनिमय सुरु आहे.

• होर्मुझमध्ये तणाव शिगेला
• आखातातून हे मार्ग ठरणार पर्यायी
• जगाची इंधन कोंढी फुटणार?

Strait of Hormuz Crisis : सध्या पश्चिम आशियातील तणावामुळे स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ (Strait of Hormuz) मार्गावर धोका निर्माण झाल्याने जागतिक इंधन आणि उर्जा पुरवठा धोक्यात आला आहे. इराणच्या रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्स(IRGC)ने या मार्गावर समुद्री सुरुंग पेरल्याने हा भाग बारुदचा ढीग बनला आहे. जगातील एकूण तेल आणि वायू वाहतुकीच्या २०% या मार्गावरुन होतो. मात्र इराणने या मार्गावर केलेल्या नाकेबंदीमुळे अनेक जहाजे अडकून पडली असून जागतिक बाजारपेठेत खळबळ माजली आहे.

US Iran Conflict : ट्रम्प यांचा दुहेरी खेळ! इराणजवळ अमेरिकेची तिसरी घातक युद्धनौका तैनात, शांतता चर्चेआड मोठा गेम प्लॅन?

गेल्या दोन महिन्यांपासून या समुद्रीमार्गावरील तणाव शिगेला पोहोचला आहे. काही दिवसांपूर्वी झालेल्या १० दिवसांच्या युद्धविरामामुळे जहाजांचा ये-जा सुरु झाली होती. मात्र अमेरिकेच्या इराणी जहाजांच्या नाकेबंदीमुळे हा मार्ग IRGC ने पुन्हा बंद केला आहे. इंटरनॅशनल एनर्जी एजन्सीने या परिस्थितीला इतिहासातील सर्वात मोठा सप्लाय शॉक म्हटले आहे.

‘हे’ मार्ग होर्मुझला ठरणार पर्यायी

सध्या होर्मुझला वळसा घालून तेल बाहेर काढण्यासाठी प्रयत्न सुरु आहेत. यासाठी काही प्रस्तावित मार्गांवर चर्चा आहे.

• East West Pipeline : सौदी अरेबियाने सुरु केलेली ही १२०० किमी लांबीची पाईपलाईन दररोज ७० लाख बॅरल तेल लाल समुद्रात पोहचवू शकते. मात्र, हुथी विद्रोहींमुळे या मार्गावरही सुरक्षेचा प्रश्न कायम आहे.
• Habshan-Phujaira Pipeline : अबु धाबीचे कच्चे तेल थेट ओमानच्या आखातात पोहोचवण्यासाठी हा ३५० किमी शॉर्टकर्ट आहे. याची क्षमता १५ ते १८ बॅरल असून या मार्गावरही इराणच्या ड्रोन हल्ल्यांमुळे परिणाम झालेला आहे.
• Kirkuk-Ceyhan : इराक ते तुर्कीपर्यंत जाणारा हा मार्ग सध्या काही देशांसाठी पर्याय ठरत आहे. या मार्गावरुन १.७ लाख बॅरल तेल पुरवले जात आहे.
• Goreh-Jask : इराण सध्या या टर्मिनलद्वारे १० लाख बॅरल तेल जगातिक बाजारपेठेत पाठवण्याच्या तयारीत आहे. मात्र अद्याप हे काम पूर्ण झालेले नाही.
• याशिवाय मार्गांशिवाय इराक-जॉर्डन आणि इराक-ओमान पाईपलाईसारख्या पर्यायांचा वापर करण्याचाही विचार सुरु आहे.
• तसेच खाडी-ओमान सागरा कालवा हा महत्त्वाकांक्षी मार्ग देखील तयार केला जाऊ शकतो. परंतु डोंगराळ भाग आणि कोट्यावधी डॉलर्सच्या खर्चामुळए प्रकल्प सध्या पूर्ण होणे कठी आहे.

होर्मुझमधील तणाव सध्या निवळण्याची चिन्हे दिसत नसून हे मार्ग पर्यायी ठरु शकतील. परंतु यातील काही मार्गांवरील धोका आणि त्यासाठी लागणारा खर्च अधिक आहे. यामुळे जागतिक बाजारपेठेत पुन्हा इंधन आणि उर्जा संकटाची भीती आहेच.

Russia-Iran मध्ये नेमकं शिजतंय काय? पुतिन-पेझेश्यियान यांच्यात हॉटलाईनवर गुप्त चर्चा; ट्रम्प-नेतन्याहूंचे टेन्शन वाढलं