गुरुवार, 2 जुलै 2026
जपानच्या पंतप्रधान सनाए ताकाइची यांचा पहिला भारत दौरा; पंतप्रधान मोदींच्या भेटीनंतर इंडो-पॅसिफिकमध्ये काय होणार बदल? ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
Sanae Takaichi India visit 2026 : बदलत्या जागतिक राजकीय आणि सामरिक समीकरणांच्या पार्श्वभूमीवर, भारत आणि जपान यांच्यातील मैत्रीपूर्ण संबंधांमध्ये एक नवीन आणि अत्यंत गौरवशाली अध्याय जोडला जात आहे. जपानच्या पंतप्रधान सनाए ताकाइची (Sanae Takaichi) आपल्या पहिल्या अधिकृत दौऱ्यावर भारताची राजधानी नवी दिल्ली येथे दाखल झाल्या आहेत. पंतप्रधान म्हणून त्यांचा हा पहिलाच भारत दौरा असून, दिल्लीतील राष्ट्रपती भवनाच्या प्रांगणात त्यांचे अत्यंत भव्य आणि औपचारिक स्वागत करण्यात आले. यावेळी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी त्यांचे स्वागत करताना विश्वास व्यक्त केला की, या ऐतिहासिक दौऱ्यामुळे दोन्ही देशांमधील “विशेष सामरिक आणि जागतिक भागीदारी” (Special Strategic and Global Partnership) नव्या उंचीवर पोहोचेल.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ‘एक्स’ (पूर्वीचे ट्विटर) या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवरून जपानच्या पंतप्रधानांचे जाहीर आणि हार्दिक स्वागत केले. आपल्या संदेशात त्यांनी लिहिले की, “पंतप्रधान सनाए ताकाइची यांचे भारतात खूप खूप स्वागत. या पहिल्या दौऱ्याचे यजमानपद भूषवताना भारताला अत्यंत आनंद होत आहे.” हैदराबाद हाऊस येथे होणाऱ्या उच्चस्तरीय द्विपक्षीय चर्चेबद्दल उत्साह व्यक्त करताना पंतप्रधान मोदींनी सांगितले की, दोन्ही देशांच्या संयुक्त प्रयत्नांमुळे केवळ भारत आणि जपानचे संबंध सुधारणार नाहीत, तर संपूर्ण इंडो-पॅसिफिक प्रदेशात (Indo-Pacific Region) आणि जगात शांतता, स्थिरता आणि समृद्धीला एक नवी सकारात्मक चालना मिळेल.
भारतात आगमन झाल्यावर पंतप्रधान सनाए ताकाइची यांनी माध्यमांशी बोलताना आनंद व्यक्त केला. जपानचे पंतप्रधान म्हणून पदभार स्वीकारल्यानंतरचा हा त्यांचा पहिलाच भारत दौरा आहे. त्यांनी स्पष्ट केले की, सध्याच्या आव्हानात्मक आणि अत्यंत संवेदनशील आंतरराष्ट्रीय भू-राजकीय परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर जपान आणि भारत यांच्यातील सामरिक सहकार्य अधिक दृढ करणे हे त्यांचे मुख्य उद्दिष्ट आहे. पंतप्रधान मोदींसोबतच्या चर्चेत आर्थिक सुरक्षा (Economic Security) आणि ऊर्जा सुरक्षा यांसारख्या अत्यंत महत्त्वाच्या मुद्द्यांना सर्वोच्च प्राधान्य दिले जाईल.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : World Sports Journalists Day: मैदानावरील थरार शब्दांत मांडणाऱ्यांचा उत्सव; जाणून घ्या या खास दिवसाचा इतिहास आणि महत्त्व
विशेषतः अलीकडच्या काळात पर्शियन गल्फ आणि हॉरमुझ सामुद्रधुनीमध्ये (Strait of Hormuz) झालेल्या नाकेबंदीमुळे भारत आणि जपान या दोन्ही देशांना इंधनाच्या पुरवठ्यात मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागला आहे. दोन्ही देश आपल्या ऊर्जेसाठी पश्चिम आशियातील तेलावर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहेत. या संकटामधून धडा घेत, भविष्यात अशी परिस्थिती टाळण्यासाठी दोन्ही नेते ‘ऊर्जा लवचिकता करारावर’ (Energy Resilience Agreement) स्वाक्षरी करण्याची शक्यता आहे. या अंतर्गत बायोगॅस, ऊर्जा राखीव साठा तयार करणे आणि हरित अमोनिया प्रकल्पांवर (Green Ammonia Project) एकत्र काम केले जाईल.
Delhi: Japanese Prime Minister Sanae Takaichi receives a ceremonial welcome at the forecourt of Rashtrapati Bhavan. Prime Minister Narendra Modi is also present on the occasion pic.twitter.com/YrXkck0eVL — IANS (@ians_india) July 2, 2026
credit – social media and Twitter
आपल्या या महत्त्वपूर्ण तीन दिवसीय दौऱ्यात, सनाए ताकाइची आणि पंतप्रधान मोदी प्रामुख्याने १६ व्या भारत-जपान वार्षिक शिखर परिषदेचे नेतृत्व करणार आहेत. या शिखर परिषदेचा अजेंडा अत्यंत व्यापक आणि आधुनिक काळाला साजेसा आहे. यामध्ये केवळ पारंपारिक व्यापारच नाही, तर सेमीकंडक्टर (Semiconductors), कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), ऑटोमोबाईल, फॉर्मास्युटिकल्स आणि जागतिक पुरवठा साखळी (Supply Chain) मजबूत करण्यावर दोन्ही देशांमध्ये जवळपास १० महत्त्वाच्या करारांवर (MoUs) स्वाक्षरी होणार आहे. याशिवाय जपानच्या १०० हून अधिक मोठ्या उद्योगपतींचे शिष्टमंडळही या दौऱ्यात आले असून, ते दिल्लीतील ‘भारत-जपान बिझनेस फोरम’ला संबोधित करणार आहेत. यामुळे भारतात अब्जावधी डॉलर्सची नवीन जपानी गुंतवणूक येण्याचा मार्ग मोकळा होणार आहे.
या दौऱ्याचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे भारताच्या ईशान्येकडील राज्यांचा (North East India) विकास होय. जपान हा एकमेव असा देश आहे ज्याच्या सोबतीने भारताने ‘अॅक्ट ईस्ट फोरम’ (Act East Forum) सुरू केला आहे. आसाम आणि मेघालय यांसारख्या राज्यांमध्ये पायाभूत सुविधा, पर्यटन आणि कौशल्य विकासासाठी जपान मोठी मदत करत आहे. मेघालयातील ५,००० तर आसाममधील २०,००० तरुणांना जपानमध्ये कौशल्य प्रशिक्षण आणि रोजगार देण्याचे करार आधीच झाले असून, या दौऱ्यात त्याला अधिक गती दिली जाईल.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : US Military Bases : अमेरिकेची आखाती देशांतून मोठी माघार; 89 लष्करी तळांपैकी निवडक तळ बंद होणार, का वाढली भारताची चिंता?
या उच्चस्तरीय भेटीचा सर्वात महत्त्वाचा आणि संवेदनशील भाग म्हणजे संरक्षण सहकार्य हा आहे. गेल्या वर्षी दोन्ही देशांमध्ये मान्य झालेल्या ‘आर्थिक आणि सुरक्षा सहकार्यावरील संयुक्त घोषणा’ पत्राला आता प्रत्यक्षात आणले जाणार आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाच्या सूत्रांनुसार, दोन्ही देशांची संरक्षण क्षमता आणि लष्करी सज्जता मजबूत करणे, हा या भेटीचा मुख्य अजेंडा आहे. चीनच्या दक्षिण चीन समुद्र आणि हिंदी महासागरातील वाढत्या हस्तक्षेपाला रोखण्यासाठी भारत, जपान, अमेरिका आणि ऑस्ट्रेलिया यांची ‘क्वाड’ (QUAD) संघटना आधीच सक्रिय आहे. ताकाइची यांच्या या दौऱ्यामुळे क्वाड देशांमधील समन्वय आणखी मजबूत होईल.
या नवीन उपक्रमांतर्गत दोन्ही देशांच्या सैन्यांमधील वाढीव समन्वय, समुद्रातील संयुक्त लष्करी सराव आणि वाढीव तांत्रिक सहकार्यावर विशेष भर दिला जाईल. जपानने आता आपल्या संरक्षण उपकरणांच्या निर्यात धोरणात बदल करून भारतासारख्या विश्वासू भागीदार देशाला प्रगत लष्करी तंत्रज्ञान देण्याची तयारी दर्शवली आहे. यामध्ये प्रगत युद्धनौकांचे इंजिन, ड्रोनसाठी हायब्रिड प्रोपल्शन सिस्टीम आणि स्टेल्थ फीचर्स असलेल्या तंत्रज्ञानाचा समावेश असू शकतो. तज्ज्ञांच्या मते, ताकाइची यांच्या या ऐतिहासिक भेटीमुळे भारत आणि जपान यांच्यातील औद्योगिक आणि सामरिक भागीदारी एका नव्या सुवर्णयुगात प्रवेश करेल, ज्यामुळे आगामी ‘आशियाई शतकाला’ (Asian Century) लोकशाही आणि कायद्याच्या राज्यावर आधारित आकार मिळेल.
