PAK vs AFG War :- ‘इस्लामी मैत्री’चा शेवट? तालिबान-पाकिस्तान नात्यात फूट पडली

AFG vs PAK तालिबान आणि पाकिस्तान यांच्यातील संघर्षाने नवा शिखर गाठला आहे. एकेकाळी इस्लामी बंधू असलेले दोन्ही देश आज एकमेकांचे शत्रू झाले आहेत. जाणून घ्या या संघर्षामागची खरी कारणे.

• तालिबान आणि पाकिस्तानचे संबंध पूर्णपणे तुटले
• टीटीपी गट पाकिस्तानसाठी मोठा डोकेदुखी बनला
• ‘दुर्रानी लाइन’ सीमावाद अजूनही तणावाचे कारण
• पाकिस्तानने अफगाण शरणार्थींना देशाबाहेर हाकलले

कधीकाळी तालिबान सत्तेत आल्यावर पाकिस्तानच्या रस्त्यांवर मिठाई वाटली जात होती. आज तोच तालिबान पाकिस्तानचा सर्वात मोठा शत्रू बनला आहे. एकेकाळी ‘इस्लामी भावंड’ म्हणून ओळखले जाणारे दोन्ही देश आता एकमेकांचा नाश करण्यावर उतरले आहेत.2025 च्या ऑक्टोबरमध्ये अफगाणिस्तान आणि पाकिस्तान यांच्या सीमेवर झालेली चकमक आता पूर्ण युद्धात परिवर्तित होत आहे. पाकिस्तानने खोस्त आणि जलालाबाद परिसरात हवाई हल्ले केले, तर तालिबानने प्रत्युत्तरादाखल पाकिस्तानी चौक्यांवर हल्ले चढवले. दोन्ही देशांचे सैनिक मारले जात आहेत, आणि सीमारेषा ‘बारूदाच्या रेषा’ बनल्या आहेत.

पण प्रश्न असा आहे की, ज्याच्यावर पाकिस्तानने दशकानुदशकं पैसा, शस्त्र आणि राजकीय साथ दिली, तो तालिबान आज त्याच्यावर का तुटून पडला?

पाकिस्तानच्या ‘धोरणांचा’ फटका

2000 च्या दशकात अमेरिकेने अफगाणिस्तानवर हल्ला केल्यानंतर पाकिस्तानने दुहेरी खेळ सुरू केला. एकीकडे अमेरिकेला साथ देत असताना दुसरीकडे तालिबानला शरण दिली, प्रशिक्षण दिले आणि शस्त्रे पुरवली. पण याच काळात ‘तहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान (TTP)’ नावाचा गट निर्माण झाला, जो आज पाकिस्तानचा सर्वात मोठा डोकेदुखी बनला आहे.

टीटीपीचा उद्देश पाकिस्तान सरकार उलथवून शरीया कायदा लागू करणे हा आहे. अफगाण तालिबानने या गटाला पाठीशी घातले कारण दोन्हींच्या विचारधारा एकसारख्या होत्या. पाकिस्तानने टीटीपीविरोधात कारवाया केल्या, पण उलट तालिबानने या गटाला ‘भाऊ’ म्हणून आसरा दिला.

सीमावाद आणि शरणार्थी संकट

1893 साली ब्रिटिश साम्राज्याने आखलेली ‘दुर्रानी लाइन’ ही आजही अफगाण-पाकिस्तान तणावाचे मूळ आहे. या सीमेमुळे पश्तून आणि बलोच समुदाय दोन भागांत विभागले गेले, ज्याचा विरोध आजही सुरू आहे. पाकिस्तानने या सीमेला कुंपण घालण्याचा प्रयत्न केला, पण तालिबानने त्याला “गैर-इस्लामी” ठरवून तोडले.याशिवाय, पाकिस्तानने 2023 मध्ये 10 लाखांहून अधिक अफगाण शरणार्थींना हाकलले. ही कारवाई तालिबानसाठी विश्वासघात ठरली. यामुळे दोन्ही देशांतील द्वेष आणखी वाढला.

झोपला होतात का?’ पाकिस्तान चेकाळले; तालिबानच्या हल्ल्यात 58 सैनिकांचा मृत्यू

भारतासाठी संधी की धोका?

या सर्व परिस्थितीत भारताचे नावही समोर आले आहे. अफगाण परराष्ट्रमंत्री अमीर खान मुत्तकी यांनी भारतात भेट देऊन दिल्लीशी आर्थिक आणि राजनैतिक संबंध मजबूत केले. हे पाकिस्तानसाठी मोठा धक्का ठरले.

भारतासाठी ही परिस्थिती ‘दोधारी तलवार’ आहे. एकीकडे पाकिस्तानच्या दुर्बलतेमुळे भारताला अफगाणिस्तानात प्रभाव वाढवण्याची संधी मिळत आहे, तर दुसरीकडे या तणावामुळे दहशतवाद पुन्हा डोके वर काढण्याचा धोका निर्माण झाला आहे.

पाकिस्तानची ‘चाटुगिरी’ कमी होणार नाही; ट्रम्पला नोबेल देण्याची शाहबाज शरीफची मागणी

निष्कर्ष

पाकिस्तानने ज्या ‘धर्मनिरपेक्ष जिहाद’च्या आगीला पेटवले, त्याच आगीत आज तो स्वतः भस्मसात होत आहे. तालिबान आता स्वतंत्र आहे, आणि पाकिस्तान आपल्याच खेळात अडकला आहे.
धडा एकच — राजकारण जर धर्मावर चालले, तर ना देश टिकतो ना बंधुभाव.

FAQs

प्र.१: तालिबान आणि पाकिस्तानमध्ये वैर का वाढले?
उ.१: पाकिस्तानने तालिबानला वर्षानुवर्षे साथ दिली, पण नंतर स्वतःच्या फायद्यासाठी विश्वासघात केला. त्यामुळे तालिबान आता पाकिस्तानविरोधी झाला आहे.

प्र.२: टीटीपी म्हणजे काय?
उ.२: तहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान (TTP) हा पाकिस्तानात शरीया कायदा लागू करण्यासाठी लढणारा संघटना आहे.

प्र.३: भारतासाठी ही परिस्थिती धोकादायक आहे का?
उ.३: थोडी चिंता असली तरी भारतासाठी ही संधी आहे की अफगाणिस्तानात आपला प्रभाव वाढवता येईल.

प्र.४: ‘दुर्रानी लाइन’ म्हणजे काय?
उ.४: ही ब्रिटिश काळात आखलेली अफगाण-पाकिस्तान सीमा आहे, जी आजही वादग्रस्त आहे.