भारतीय ऑटोमोबाईल इतिहासात ‘मारुती ओम्नी’ गाडीचे स्थान अत्यंत वेगळे आहे. १९८४ मध्ये जेव्हा ही कार लाँच झाली, तेव्हा ती एका मध्यमवर्गीय कुटुंबाची हक्काची ‘फॅमिली कार’ म्हणून ओळखली जात होती. एकाच वेळी ८-१० लोकांना घेऊन जाण्याची क्षमता, परवडणारी किंमत आणि उत्तम मायलेज यामुळे ओम्नी भारतीय बाजारपेठेत प्रचंड यशस्वी ठरली. पण, ऑटोमोबाईल क्षेत्रापलीकडे जाऊन या गाडीला एक वेगळीच आणि थोडीशी भीतीदायक प्रसिद्धी मिळाली, ती म्हणजे ‘किडनॅपिंग कार’.
सिनेमा आणि मालिकांचा प्रभाव
ओम्नीची ही ‘बदनामी’ किंवा वेगळी ओळख निर्माण करण्यात बॉलिवूड चित्रपट, प्रादेशिक सिनेमा आणि टीव्ही मालिकांचा खूप मोठा वाटा आहे. ९० च्या दशकातील आणि २००० च्या सुरुवातीच्या काळातील कोणत्याही ॲक्शन किंवा क्राईम चित्रपटाचा विचार करा; त्यात जर अपहरण दाखवायचे असेल, तर खलनायकाचे गुंड पांढऱ्या रंगाच्या ओम्नीमधूनच एंट्री करायचे.
चित्रपट दिग्दर्शकांसाठी ओम्नी ही पहिली पसंती बनली, कारण या गाडीची रचनाच तशी होती. गाडीला असलेले ‘स्लाइडिंग डोअर्स’ हे त्याचे मुख्य कारण होते. चालत्या गाडीतून पटकन दरवाजा सरकवून कोणालाही आत ओढणे आणि क्षणार्धात दरवाजा बंद करून पळून जाणे विनासायास शक्य व्हायचे.
ऑटोमोबाईल वैशिष्ट्ये ठरली कारणीभूत
ऑटोमोबाईल डिझाईनच्या दृष्टीने विचार केला, तर ओम्नीचा आकार अतिशय कॉम्पॅक्ट होता. ती कोणत्याही अरुंद गल्लीबोळात सहज वळू शकत होती. तिचा पिक-अप चांगला होता आणि आतमध्ये भरपूर जागा असायची, ज्यामुळे कोणालाही डांबून ठेवणे सोपे वाटायचे. या व्यावहारिक वैशिष्ट्यांमुळेच गुन्हेगारी जगतात आणि पर्यायाने पडद्यावर या गाडीचा वापर वाढला.
पब्लिसिटी आणि जनमानसातील प्रतिमा
चित्रपटांमधील या सततच्या वापरामुळे ओम्नीची इतकी जोरदार पण नकारात्मक पब्लिसिटी झाली की, खऱ्या आयुष्यातही रस्त्यावरून एखादी काळे काच असलेली ओम्नी जाताना दिसली, तरी लहान मुले आणि लोक घाबरायचे. ‘सीआयडी’ सारख्या मालिकांनी ही प्रतिमा लोकांच्या मनात आणखी पक्की केली.
जरी २०१९ मध्ये सुरक्षेच्या कडक नियमांमुळे या गाडीचे उत्पादन अधिकृतपणे बंद झाले असले, तरी आजही सोशल मीडियावर ‘ओम्नी आणि किडनॅपिंग’ या विषयावर शेकडो मिम्स व्हायरल होतात. एका बाजूला शाळा, रुग्णवाहिका आणि व्यवसायासाठी उपयुक्त ठरलेली ही गाडी, मिम्सच्या प्रभावामुळे भारताची ‘किडनॅपिंग व्हॅन’ म्हणून कायमची लक्षात राहिली






