शुक्रवार, 13 नोव्हेंबर 2026
भारतातील या रस्त्यावरून प्रवास करणे सर्वात महाग ठरू शकते, टोलचे दर ऐकून तुम्हाला धक्का बसेल ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
Mumbai Pune Expressway toll rates 2026 : भारतामध्ये गेल्या काही वर्षांत रस्ते आणि दळणवळण क्षेत्राचा चेहरामोहरा पूर्णपणे बदलला आहे. नॅशनल हायवे अथॉरिटी ऑफ इंडिया (NHAI) आणि राज्य सरकारांच्या माध्यमातून देशात जागतिक दर्जाचे हायवे आणि एक्सप्रेसवे उभारले जात आहेत. या आधुनिक रस्त्यांमुळे पूर्वी तासनतास चालणारा प्रवास आता काही मिनिटांवर आला आहे. मात्र, या सुसाट आणि आरामदायक प्रवासाचा आनंद घेण्यासाठी वाहनचालकांना आपल्या खिशाला मोठी कात्री लावावी लागत आहे. देशात असे अनेक महामार्ग आहेत जिथे टोलचे दर सामान्य नागरिकांच्या बजेटच्या बाहेर जात आहेत. जेव्हा भारतातील सर्वात महागड्या टोल रस्त्यांचा विषय निघतो, तेव्हा महाराष्ट्रातील ‘मुंबई-पुणे द्रुतगती मार्ग’ (Mumbai-Pune Expressway) या यादीत पहिल्या क्रमांकावर येतो. हा रस्ता देशातील सर्वाधिक टोल वसूल करणारा मार्ग म्हणून ओळखला जातो.
मुंबई आणि पुणे या महाराष्ट्रातील दोन प्रमुख आणि आर्थिकदृष्ट्या समृद्ध शहरांना जोडणारा हा एक्सप्रेसवे केवळ राज्यातच नाही, तर संपूर्ण देशात लोकप्रिय आहे. आपल्या उच्च वेग मर्यादा, गुळगुळीत रस्ते आणि आधुनिक सुविधांसाठी प्रसिद्ध असलेला हा मार्ग प्रवाशांचा वेळ वाचवण्यात मैलाचा दगड ठरला आहे. परंतु, या मार्गावरून प्रवास करणाऱ्या पहिल्या प्रवाशांना येथील टोल नाक्यावर पोहोचल्यावर मात्र मोठा धक्का बसतो.
हे देखील वाचा : टोयोटाची नवीन 7 सीटर SUV लवकरच येतेय मार्केटमध्ये! AWD आणि हायब्रीड पावरट्रेन सह येणाऱ्या ‘टोयोटा हायरायडर’ बद्दल जाणून घ्या
यशवंतराव चव्हाण मुंबई-पुणे द्रुतगती मार्गाची एकूण लांबी अंदाजे ९४.५ किलोमीटर आहे. हा भारतामधील पहिला ‘अॅक्सेस-कंट्रोल’ (प्रवेश-नियंत्रित) एक्सप्रेसवे आहे, जो २००२ मध्ये वाहतुकीसाठी पूर्णपणे खुला करण्यात आला होता. अधिकृत आकडेवारी आणि चालू आर्थिक वर्षाच्या दरांचा विचार केल्यास, या ९४.५ किलोमीटरच्या अंतरासाठी एका कार चालकाला तब्बल ३२० रुपये टोल भरावा लागतो. म्हणजेच येथील प्रति किलोमीटर टोलचा दर साधारणपणे ३.४० रुपयांच्या आसपास पडतो, जो देशातील इतर कोणत्याही राष्ट्रीय महामार्गाच्या सरासरी दरापेक्षा १ रुपयाने जास्त आहे.
commuters च्या माहितीनुसार, जर तुम्ही पुण्यातून प्रवास सुरू करून मुंबईच्या हद्दीपर्यंत पोहोचता, तर वेगवेगळ्या लिंक टोलसह हा एकूण खर्च ४३० रुपयांपर्यंत जाऊन पोहोचतो. यात हलक्या व्यावसायिक वाहनांना (LCV) ४९५ रुपये, तर बस आणि मोठ्या ट्रकला ९४० रुपयांपासून ते २,१६५ रुपयांपर्यंतचा टोल मोजावा लागतो. अंतराच्या प्रमाणात मोजल्यास हा रस्ता भारतात प्रवास करण्यासाठी सर्वात महागडा ठरतो.
टोलचे दर गगनाला भिडलेले असले, तरी या एक्सप्रेसवेची लोकप्रियता तिळमात्र कमी झालेली नाही. याचे सर्वात मोठे कारण म्हणजे ‘वेळेची अभूतपूर्व बचत’. या एक्सप्रेसवेच्या निर्मितीपूर्वी जुन्या मुंबई-पुणे महामार्गाने प्रवास करताना घाटातील वाहतूक कोंडीमुळे ३ ते ५ तास लागायचे. आता हाच प्रवास अवघ्या दीड ते दोन तासांत पूर्ण होतो. वेगवान प्रवासामुळे गाड्यांचे इंधन वाचते आणि वाहनांची झीजही कमी होते.
तसेच, एक्सप्रेसवेवर सुरक्षेच्या दृष्टीने अनेक उपाययोजना करण्यात आल्या आहेत. अलिकडच्या काळात खंडाळा घाटातील अवघड वळणे आणि वाहतूक कोंडी टाळण्यासाठी नवीन ‘मिसिंग लिंक’ प्रकल्प, भव्य बोगदे आणि उड्डाणपुलांचे काम पूर्ण करण्यात आले आहे. यामुळे पावसाळ्यात दरडी कोसळण्याचा धोका कमी होऊन प्रवास अधिक सुरक्षित झाला आहे. प्रवाशांच्या मते, जास्त पैसे मोजावे लागले तरी वेळेची बचत आणि सुरक्षितता यामुळे हा व्यवहार ‘पैसा वसूल’ वाटतो.
हे देखील वाचा : Automobile Career Opportunities: ऑटोमोबाईल क्षेत्रात करिअरची सुवर्णसंधी; 10 वी, 12 वी नंतर कोणते पर्याय उपलब्ध?
आर्थिक क्षेत्रातील तज्ञांच्या मते, अशा अवाढव्य पायाभूत सुविधांचे बांधकाम आणि त्यांची २४ तास देखभाल करण्यासाठी हजारो कोटी रुपयांची गुंतवणूक करावी लागते. हा खर्च वसूल करण्यासाठी आणि रस्त्याचा दर्जा टिकवून ठेवण्यासाठी प्रशासनाला टोलचे दर जास्त ठेवावे लागतात. आगामी काळात देशात विरार-अलिबाग मल्टिमोडल कॉरिडॉर किंवा दिल्ली-मुंबई एक्सप्रेसवे यांसारखे आणखी मोठे मार्ग सुरू होत आहेत, जिथे टोलचे दर याहूनही अधिक असण्याची शक्यता आहे.
त्यामुळे जर तुम्ही आपल्या कुटुंबासह किंवा व्यावसायिक कामासाठी लांबच्या प्रवासाचे नियोजन करत असाल, तर केवळ इंधनाचा खर्च गृहीत धरू नका. आपल्या बजेटमध्ये टोल शुल्काचाही प्रामुख्याने समावेश करा. आजकाल देशातील सर्व महामार्गांवर ‘फास्टॅग’ (FASTag) अनिवार्य करण्यात आला असून कॅश व्यवहार बंद झाले आहेत. त्यामुळे तुमच्या फास्टॅग खात्यात पुरेसा बॅलन्स असणे अत्यंत गरजेचे आहे, अन्यथा दुप्पट दंड भरावा लागू शकतो.
