शनिवार, 17 ऑक्टोबर 2026
Electric Scooter Fire (फोटो सौजन्य-सोशलमीडिया)
सध्या इलेक्ट्रिक स्कूटरचा वापर वाढला
सर्वात सामान्य कारण म्हणजे निकृष्ट दर्जाच्या बॅटरीचा वापर.
बॅटरीमध्ये शॉर्ट सर्किट किंवा जास्त तापमानाची समस्या निर्माण होऊ शकते.
गेल्या काही वर्षांत भारतात इलेक्ट्रिक स्कूटरचा वापर झपाट्याने वाढला आहे. पेट्रोलच्या वाढत्या किमती आणि कमी खर्चात होणारा प्रवास यामुळे अनेकांनी ई-स्कूटरला पसंती दिली आहे. मात्र, अधूनमधून समोर येणाऱ्या बॅटरीला आग लागण्याच्या घटनांमुळे अनेकांच्या मनात भीतीही निर्माण झाली आहे. स्कूटर चालू असताना किंवा चार्जिंगदरम्यान असे प्रकार का घडतात, हा प्रश्न अनेकांना पडतो. यामागे काही तांत्रिक कारणे आहेत आणि थोडी काळजी घेतली तर अशा घटना मोठ्या प्रमाणात टाळता येऊ शकतात.
इलेक्ट्रिक स्कूटरमध्ये लिथियम-आयन बॅटरीचा वापर केला जातो. ही बॅटरी अनेक छोट्या सेल्सपासून तयार केलेली असते. एखादा सेल अचानक जास्त तापू लागला आणि त्यातील उष्णता नियंत्रणाबाहेर गेली, तर संपूर्ण बॅटरीवर त्याचा परिणाम होऊ शकतो. तापमान वाढत गेल्यानंतर इतर सेल्सही गरम होतात आणि काही वेळातच धूर, आग किंवा गंभीर परिस्थितीत स्फोट होण्याची शक्यता निर्माण होते. तांत्रिक भाषेत या प्रक्रियेला ‘थर्मल रनअवे’ असे म्हटले जाते.
Volvo: व्हॉल्वोच्या ५ सर्वात आलिशान आणि सुरक्षित कार्स, ज्या देतात ड्रायव्हिंगचा प्रीमियम अनुभव!
बॅटरी गरम (Electric Scooter Fire) होण्यामागे अनेक कारणे असू शकतात. त्यातील सर्वात सामान्य कारण म्हणजे निकृष्ट दर्जाच्या बॅटरीचा वापर. काहीजण खर्च वाचवण्यासाठी स्वस्त किंवा अनधिकृत पार्ट्स बसवतात. अशावेळी सुरक्षिततेची पातळी कमी होते आणि बॅटरीमध्ये बिघाड होण्याचा धोका वाढतो. चार्जिंगची चुकीची सवयही धोकादायक ठरू शकते. अनेकजण रात्री स्कूटर चार्जिंगला लावतात आणि सकाळपर्यंत तशीच ठेवतात. आधुनिक बॅटरीमध्ये सुरक्षा यंत्रणा असली तरी सतत चुकीच्या पद्धतीने चार्जिंग केल्यास तिच्या कार्यक्षमतेवर परिणाम होऊ शकतो. त्याचप्रमाणे कंपनीने दिलेल्या चार्जरऐवजी दुसरा चार्जर वापरल्यासही बॅटरीवर अतिरिक्त ताण येऊ शकतो. उन्हाळ्यात हा धोका आणखी वाढतो. कडक उन्हात स्कूटर बराच वेळ उभी राहिली किंवा गरम वातावरणात चार्जिंग सुरू केले, तर बॅटरीचे तापमान वेगाने वाढते. अशावेळी सुरक्षिततेची सर्वयंत्रणा योग्य प्रकारे काम करत नसल्यास गंभीर अपघात होऊ शकतो.
स्कूटरमधील बॅटरी मॅनेजमेंट सिस्टीम म्हणजेच बीएमएस हा अत्यंत महत्त्वाचा भाग असतो. ही प्रणाली बॅटरीचे तापमान, व्होल्टेज आणि चार्जिंगवर सतत लक्ष ठेवते. काही अडचण जाणवल्यास ती बॅटरीचे संरक्षण करण्याचा प्रयत्न करते. मात्र, ही यंत्रणा खराब झाली किंवा योग्यरीत्या काम केली नाही, तर बॅटरीमध्ये शॉर्ट सर्किट किंवा जास्त तापमानाची समस्या निर्माण होऊ शकते. अपघातानंतरही बॅटरीची तपासणी करणे आवश्यक असते. बाहेरून स्कूटर व्यवस्थित दिसत असली तरी आतल्या सेल्सना इजा झालेली असू शकते. अशा नुकसानाकडे दुर्लक्ष केल्यास काही दिवसांनी किंवा आठवड्यांनीही आग लागण्याची शक्यता असते.
तज्ज्ञांच्या मते, काही साध्या सवयी अंगीकारल्या तर मोठा धोका टाळता येतो. नेहमी कंपनीचा मूळ चार्जर वापरावा. लांब अंतराचा प्रवास करून आल्यानंतर लगेच चार्जिंग सुरू करू नये. बॅटरी थोडी थंड झाल्यावरच ती चार्ज करावी. शक्यतो सावलीत किंवा हवेशीर ठिकाणी चार्जिंग करणे अधिक सुरक्षित ठरते.
चार्जिंगदरम्यान बॅटरीतून वेगळा वास येत असेल, धूर दिसत असेल किंवा बॅटरी फुगल्यासारखी वाटत असेल, तर स्कूटर त्वरित वापरणे बंद करावे. अशा वेळी स्वतः दुरुस्ती करण्याचा प्रयत्न न करता अधिकृत सर्व्हिस सेंटरमध्ये तपासणी करून घेणे योग्य ठरते.
इलेक्ट्रिक स्कूटर सुरक्षित असली तरी तिची योग्य देखभाल करणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. नियमित सर्व्हिसिंग, योग्य चार्जिंगची पद्धत आणि कंपनीच्या सूचनांचे पालन केल्यास बॅटरी अधिक काळ चांगली टिकते. त्याचबरोबर आग किंवा स्फोटासारख्या धोकादायक घटनांची शक्यताही मोठ्या प्रमाणात कमी होते. थोडी जागरूकता आणि योग्य काळजी घेतल्यास इलेक्ट्रिक स्कूटरचा प्रवास अधिक सुरक्षित आणि निर्धास्त होऊ शकतो.
