मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य - Social Media
भारतीय अंतराळ संशोधन संघटनेच्या (इस्रो) अंतर्गत कार्यरत असलेली शैक्षणिक संस्था इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ रिमोट सेन्सिंग (IIRS) विद्यार्थ्यांसाठी विविध अभ्यासक्रमांची संधी उपलब्ध करून देत आहे. रिमोट सेन्सिंग, जिओइन्फॉरमॅटिक्स आणि पृथ्वी निरीक्षण (Earth Observation) या क्षेत्रात करिअर करू इच्छिणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी ही एक महत्त्वाची संधी मानली जाते. या अभ्यासक्रमांद्वारे विद्यार्थ्यांना आधुनिक तंत्रज्ञान, उपग्रह डेटा विश्लेषण आणि भौगोलिक माहिती प्रणाली (GIS) याबाबत सखोल ज्ञान मिळते.
IIRS मध्ये रिमोट सेन्सिंग आणि GIS क्षेत्रातील पदव्युत्तर पदविका (PGD) अभ्यासक्रमांसाठी अर्ज मागविण्यात आले आहेत. यामध्ये जिओइन्फॉरमॅटिक्समध्ये स्पेशलायझेशनसह PGD, जिओइन्फॉरमेशन सायन्स आणि अर्थ ऑब्झर्वेशनमध्ये PGD तसेच एमएससी अभ्यासक्रम करण्याची संधी उपलब्ध आहे. या अभ्यासक्रमांमध्ये विद्यार्थ्यांना पृथ्वी निरीक्षण तंत्रज्ञान, उपग्रह प्रतिमा विश्लेषण, नकाशा निर्मिती, पर्यावरणीय निरीक्षण आणि भू-स्थानिक माहिती व्यवस्थापन यांसारख्या महत्त्वाच्या विषयांचे प्रशिक्षण दिले जाते. रिमोट सेन्सिंग आणि GIS हे आजच्या काळातील अत्यंत महत्त्वाचे आणि वेगाने विकसित होणारे क्षेत्र आहे. हवामान बदल, नैसर्गिक संसाधनांचे व्यवस्थापन, शहरी नियोजन, शेती, आपत्ती व्यवस्थापन आणि पर्यावरण संरक्षण यांसारख्या अनेक क्षेत्रांमध्ये या तंत्रज्ञानाचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. त्यामुळे या क्षेत्रात प्रशिक्षित तज्ज्ञांची मागणीही वाढत आहे.
या अभ्यासक्रमांसाठी अर्ज करण्यासाठी उमेदवारांकडे विज्ञान शाखेतील पदवी असणे आवश्यक आहे. बीई किंवा बीटेक, एमएससी किंवा एमएससी (टेक) पदवी किमान ५५ टक्के गुणांसह उत्तीर्ण असणे अपेक्षित आहे. संबंधित विषयांमध्ये भौतिकशास्त्र, भूगोल, संगणक विज्ञान, पर्यावरण विज्ञान किंवा अभियांत्रिकी शाखेतील विद्यार्थी अर्ज करू शकतात. प्रवेश प्रक्रिया प्रामुख्याने प्रवेश परीक्षा, मुलाखत आणि शैक्षणिक पात्रता यांच्या आधारे केली जाते. उमेदवारांच्या शैक्षणिक गुणवत्तेसोबतच त्यांच्या विषयातील समज आणि संशोधनाची आवड यांचाही विचार केला जातो. पात्र उमेदवारांना अंतिम निवड प्रक्रियेनंतर अभ्यासक्रमासाठी प्रवेश दिला जातो.
या अभ्यासक्रमांमुळे विद्यार्थ्यांना इस्रोसारख्या अग्रगण्य संस्थेशी संबंधित शैक्षणिक वातावरणात शिकण्याची संधी मिळते. तसेच संशोधन, तांत्रिक प्रकल्प आणि आधुनिक प्रयोगशाळांच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना व्यावहारिक अनुभवही मिळतो. त्यामुळे पुढे सरकारी संस्था, संशोधन केंद्रे, पर्यावरण व्यवस्थापन संस्था, माहिती तंत्रज्ञान कंपन्या आणि भू-स्थानिक तंत्रज्ञानाशी संबंधित क्षेत्रांमध्ये करिअरच्या चांगल्या संधी उपलब्ध होऊ शकतात. रिमोट सेन्सिंग आणि जिओइन्फॉरमॅटिक्स क्षेत्रात भविष्य घडवू इच्छिणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ रिमोट सेन्सिंग (IIRS) मधील हे अभ्यासक्रम एक उत्तम संधी ठरू शकतात. योग्य पात्रता असलेल्या इच्छुक उमेदवारांनी वेळेत अर्ज करून या संधीचा लाभ घ्यावा.
