शनिवार, 14 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य - Social Media
गेल्या काही वर्षांपूर्वी ग्रामीण भागातील तरुणांसाठी बीएड-डीएड शिक्षण हे हमखास नोकरी मिळवण्याचे साधन मानले जात होते. अनेक कुटुंबांनी कर्ज काढून मुलांचे शिक्षण पूर्ण केले, अशी अपेक्षा होती की पदवीधारक शिक्षक म्हणून स्थिर नोकरी मिळवतील. १०–१२ वर्षांपूर्वी डीएडमध्ये प्रवेशासाठी ७० टक्क्यांहून अधिक गुणांची अट होती आणि गुणवत्तेला महत्त्व दिले जात असे. शिक्षक पद प्रतिष्ठेचे मानले जात आणि या क्षेत्रात करियर करणे समाजात आदराचे होते. मात्र, खाजगी शिक्षण संस्थांच्या वाढीमुळे बीएड-डीएड महाविद्यालयांची संख्या प्रचंड वाढली आणि कमी गुण मिळवणाऱ्यांनाही सहज प्रवेश मिळू लागला. परिणामी, शिक्षक पदवीधारकांची संख्या वाढली; पण शासनाकडून शिक्षक भरती ठप्प झाली.
असुरक्षित रोजगार आणि बेरोजगारीची परिस्थिती विद्यार्थ्यांना गावातून शहरांकडे स्थलांतर करण्यास भाग पाडत आहे. नागपूर, मुंबई, पुणे, सुरत, अहमदाबाद, हैदराबादसारख्या शहरांमध्ये त्यांनी बांधकाम, ट्रान्सपोर्ट, गोदामे आणि खासगी कंपन्यांमध्ये अल्प वेतनावर काम स्वीकारले आहे. उच्च शिक्षण असूनही अनेक प्रशिक्षित शिक्षक आज असुरक्षित रोजगारावर अवलंबून आहेत. यामुळे अनेकांनी शिक्षक म्हणून करियर करण्याच्या स्वप्नाला तात्पुरते बंदिस्त केले आहे.
शासनाच्या धोरणांवर संताप वाढत आहे. आरोग्य आणि शिक्षण या मुलभूत क्षेत्रांकडे दुर्लक्ष होत असल्याचा आरोप आहे. शाळांमध्ये शिक्षकांची कमतरता असूनही रिक्त पदांवर भरती न करता समायोजनावर भर दिला जात असल्याने शिक्षक आणि बेरोजगार तरुण नाराज आहेत. गुणवत्तेला महत्त्व न देता शिक्षकांची संख्या वाढवली गेली, परंतु रोजगार नियोजन झालेले नाही. उमेदवारांसाठी सीईटी परीक्षा अनिवार्य केली गेली, मात्र गुणवत्ता यादीत स्थान न मिळाल्यामुळे मोठ्या प्रमाणात उमेदवार अपात्र ठरत आहेत. परिणामी गावागावांत बेरोजगार शिक्षकांची फौज तयार झाली आहे आणि अनेकांनी मिळेल ते काम स्वीकारले आहे.
शिक्षक भरतीच्या या ठप्पीतून समाजात प्रश्न निर्माण होत आहेत. रिक्त पदे असूनही नवीन भरती न करता समायोजनावर भर दिला जात असल्याचे स्पष्ट होते. बेरोजगार बीएड-डीएड धारकांकडून शासनाकडे शिक्षक भरतीचे स्पष्ट आणि पारदर्शक धोरण जाहीर करण्याची जोरदार मागणी केली जात आहे. या परिस्थितीमुळे अनेक तरुण शिक्षण घेऊनही रोजगाराच्या शोधात शहरांकडे वळले आहेत, त्यांचे सामाजिक आणि आर्थिक भविष्य धोक्यात आले आहे.
शिक्षक भरतीच्या अडचणी, गुणवत्तेची पर्वा न करणे, बेरोजगार तरुणांची शहरांकडे स्थलांतर, आणि असुरक्षित रोजगार या समस्यांमुळे बीएड-डीएड धारकांचे भविष्यातील करियर मोठ्या आव्हानाला सामोरे जात आहे. त्यामुळे शासनाने या क्षेत्रातील धोरणावर तातडीने लक्ष देणे गरजेचे आहे, जेणेकरून तरुणांना नोकरीसाठी न्याय्य संधी मिळू शकेल आणि शिक्षक क्षेत्राची प्रतिष्ठा कायम राहील.
