फोटो सौजन्य - Social Media
सामाजिक शास्त्राच्या आठवीच्या पाठ्यपुस्तकातील एका धड्यामुळे निर्माण झालेल्या वादावरून राष्ट्रीय शैक्षणिक संशोधन आणि प्रशिक्षण परिषद (NCERT) अडचणीत सापडली आहे. न्यायपालिकेसंदर्भात चुकीचा आणि वादग्रस्त मजकूर असल्याचा आरोप करत सुप्रीम कोर्टातील न्यायाधीशांच्या संघटनेने या प्रकरणाची गंभीर दखल घेतली आहे. या पार्श्वभूमीवर एनसीईआरटीकडून जाहीर माफीची मागणी करण्यात आली असून वादग्रस्त धडा पुस्तकातून काढून टाकण्याची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे.
माहितीनुसार, आठवीच्या सामाजिक विज्ञान विषयाच्या पुस्तकातील एका धड्यात न्यायपालिकेबाबत काही आक्षेपार्ह आणि चुकीचे संदर्भ दिल्याचा आरोप करण्यात आला होता. या मजकुरामुळे न्यायव्यवस्थेची प्रतिमा चुकीच्या पद्धतीने मांडली जात असल्याचे मत व्यक्त करण्यात आले. यामुळे न्यायाधीशांच्या संघटनेने या बाबत तीव्र नाराजी व्यक्त केली आणि संबंधित धडा तात्काळ मागे घेण्याची मागणी केली. या वादानंतर एनसीईआरटीने परिस्थितीची दखल घेत संबंधित धड्याबाबत पुनर्विचार सुरू केला आहे. संस्थेने स्पष्ट केले की, विद्यार्थ्यांपर्यंत योग्य आणि अचूक माहिती पोहोचणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे पाठ्यपुस्तकांमध्ये जर कोणतीही त्रुटी आढळली तर ती तात्काळ दुरुस्त केली जाईल. याच अनुषंगाने वादग्रस्त धडा हटवण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.
न्यायपालिकेच्या कार्यपद्धतीबाबत विद्यार्थ्यांना माहिती देताना अत्यंत जबाबदारीने आणि संवेदनशीलतेने मजकूर मांडणे आवश्यक असते. कारण न्यायपालिका ही देशाच्या लोकशाही व्यवस्थेतील एक महत्त्वाची संस्था आहे. त्यामुळे तिच्याबाबत चुकीची माहिती दिल्यास विद्यार्थ्यांमध्ये गैरसमज निर्माण होऊ शकतो, असे तज्ज्ञांचे मत आहे. दरम्यान, या प्रकरणात संबंधित धडा लिहिणाऱ्या लेखकांवरही टीका करण्यात आली आहे. काही शिक्षणतज्ज्ञांच्या मते, पाठ्यपुस्तक तयार करताना विषयतज्ज्ञ, शिक्षक आणि शैक्षणिक संस्थांमध्ये अधिक समन्वय असणे गरजेचे आहे. यामुळे अशा प्रकारच्या चुका टाळता येऊ शकतात.
एनसीईआरटीने या प्रकरणाबाबत स्पष्टीकरण देताना सांगितले की, विद्यार्थ्यांना न्यायव्यवस्थेची रचना आणि कार्यपद्धती समजावून सांगणे हा त्या धड्याचा उद्देश होता. मात्र काही संदर्भ चुकीच्या पद्धतीने मांडले गेल्यामुळे गैरसमज निर्माण झाला. त्यामुळे विद्यार्थ्यांच्या हिताचा विचार करून हा धडा काढून टाकण्याचा निर्णय घेण्यात आला. यासोबतच एनसीईआरटीने संबंधित पुस्तकाच्या डिजिटल आवृत्तीमधूनही हा धडा हटवण्याची प्रक्रिया सुरू केली आहे. भविष्यात अशा प्रकारच्या घटना टाळण्यासाठी पाठ्यपुस्तकांच्या संपादन आणि परीक्षण प्रक्रियेला अधिक बळकटी देण्याचा विचारही केला जात आहे.
शिक्षण क्षेत्रात पाठ्यपुस्तकांना विशेष महत्त्व असते. विद्यार्थ्यांच्या विचारसरणीवर आणि ज्ञानावर त्याचा मोठा प्रभाव पडतो. त्यामुळे पाठ्यपुस्तकांमधील माहिती अचूक आणि संतुलित असणे अत्यंत आवश्यक आहे. या पार्श्वभूमीवर एनसीईआरटीने घेतलेला निर्णय महत्त्वाचा मानला जात आहे. एकूणच, आठवीच्या सामाजिक विज्ञान पुस्तकातील वादग्रस्त धड्यामुळे निर्माण झालेला वाद शिक्षण क्षेत्रात मोठ्या चर्चेचा विषय ठरला आहे. या प्रकरणातून पाठ्यपुस्तक तयार करताना अधिक जबाबदारी आणि काळजी घेण्याची गरज अधोरेखित झाली आहे. भविष्यात अशा चुका टाळण्यासाठी शिक्षण संस्थांनी अधिक सजग राहणे आवश्यक असल्याचे मत शिक्षणतज्ज्ञांकडून व्यक्त करण्यात येत आहे.
