अणुयुद्धाच्या उंबरठ्यावर जग: भारताचे 'अँटी-रेडिएशन' औषध ठरतेय जीवनरक्षक; जाणून घ्या कशी कार्य करते ही 'लष्करी ढाल'! ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
Anti-Radiation Medicine India : सध्या जगाच्या नकाशावर मध्य पूर्वेतील इराण-इस्रायल संघर्ष (US-Israel Iran War) आणि युरोपातील रशिया-युक्रेन युद्ध यामुळे अणुयुद्धाचे (Nuclear War) ढग गडद होताना दिसत आहेत. अशा भयानक परिस्थितीत मानवी अस्तित्वावर मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. मात्र, या संकटाच्या काळात भारताचे औषध निर्माण क्षेत्रातील कौशल्य जगासाठी आशेचा किरण ठरत आहे. अणुकिरणोत्सर्गापासून (Radiation) संरक्षण करणाऱ्या भारतीय औषधांची आणि मेडिकल किट्सची मागणी जागतिक स्तरावर अचानक वाढली आहे. विशेष म्हणजे, भारताने हे तंत्रज्ञान पूर्णपणे स्वदेशी बनावटीचे विकसित केले असून, यामुळे आपण आता परदेशांवर अवलंबून राहिलेले नाही.
अणुस्फोट किंवा अणुऊर्जा प्रकल्पातून होणारी गळती ही केवळ तात्काळ विनाश करत नाही, तर हवेत सिझियम-१३७ आणि थॅलियम सारखे घातक घटक सोडते. हे घटक श्वासावाटे आपल्या शरीरात शिरल्यास अवयव निकामी होतात. यावर रामबाण उपाय म्हणून चंदीगडमधील ‘स्कॉट-एडिल फार्मासिया’ कंपनीने DRDO च्या (संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था) मदतीने ‘प्रशियन ब्लू’ (Prussian Blue) कॅप्सूल विकसित केली आहे. बाजारात ‘प्रू-डेकॉर्प’ या नावाने मिळणारे हे औषध शरीरातील घातक रेडिएशन शोषून घेते आणि पचनसंस्थेद्वारे ते बाहेर टाकण्यास मदत करते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Strait Of Hormuz: होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत युद्धनौका पाठवण्यावर जपानची रोखठोक भूमिका; अमेरिकेविरुद्ध आखली कायदेशीर लक्ष्मणरेषा
आण्विक आणीबाणीच्या काळात किरणोत्सर्गी आयोडीन सर्वात धोकादायक असते. हे आयोडीन थेट आपल्या गळ्यातील थायरॉईड ग्रंथीवर हल्ला करते, ज्यामुळे भविष्यात कर्करोग होण्याची भीती असते. ‘ताज फार्मास्युटिकल्स’ सारख्या भारतीय कंपन्या पोटॅशियम आयोडाइडच्या गोळ्यांचे उत्पादन करत आहेत. हे औषध थायरॉईड ग्रंथीला सुरक्षित आयोडीनने भरून टाकते, ज्यामुळे घातक किरणोत्सर्गी आयोडीनला शरीरात शिरकाव करण्यास जागाच उरत नाही.
ADOPTION OF NUCLEAR AGRICULTURAL TECHNOLOGIES DAE has taken multiple measures to promote the adoption of nuclear agricultural technologies in collaboration with State Agricultural Universities and Research Institutions to enhance farmer’s income and food security of the nation.… pic.twitter.com/WjyVYomcps — PIB India (@PIB_India) March 12, 2026
credit – social media and Twitter
भारताच्या वैभवात भर घालणारी आणखी एक गोष्ट म्हणजे डीआरडीओने तयार केलेले विशेष मेडिकल किट. यामध्ये सुमारे २५ वस्तूंचा समावेश आहे, ज्यात रेडिएशन-संरक्षणात्मक मलम, चेलेटिंग एजंट आणि विविध औषधे आहेत. हे किट प्रामुख्याने लष्करी तुकड्या आणि आपत्ती व्यवस्थापन पथकांसाठी तयार करण्यात आले आहे. जगातील अनेक बड्या देशांनी या किटचा पुरवठा करण्यासाठी आता भारताशी संपर्क साधला आहे, ज्यामुळे भारताची प्रतिमा ‘जगाचे औषध भांडार’ (Pharmacy of the World) म्हणून पुन्हा एकदा अधोरेखित झाली आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Mojtaba Khamenei : पर्वतांत लपले की मॉस्कोत पोहोचले? अमेरिकेने मोज्तबा खामेनींचा घेतला धसका; जागतिक स्तरावर तणावाची चर्चा
जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) देखील ही औषधे आपत्कालीन साठ्यासाठी आवश्यक म्हणून घोषित केली आहेत. भारत सरकार सध्या या औषधांची निर्मिती क्षमता वाढवण्यावर भर देत आहे, जेणेकरून कोणत्याही संभाव्य जागतिक धोक्याला तोंड देण्यासाठी आपण सज्ज राहू शकू.
Ans: प्रशियन ब्लू कॅप्सूल (प्रू-डेकॉर्प) आणि पोटॅशियम आयोडाइड या रेडिएशनपासून वाचवणाऱ्या मुख्य भारतीय गोळ्या आहेत.
Ans: प्रामुख्याने चंदीगडची 'स्कॉट-एडिल फार्मासिया' (DRDO सहकार्याने) आणि 'ताज फार्मास्युटिकल्स' या कंपन्या ही औषधे तयार करतात.
Ans: ही औषधे शरीरातील किरणोत्सर्गी घटक शोषून घेण्यास प्रतिबंध करतात आणि महत्त्वाच्या अवयवांचे (उदा. थायरॉईड) संरक्षण करतात.
