रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
मान्सूनवर येणार संकट? (फोटो- ai gemini)
प्रशांत महासागराच्या तापमानात सातत्याने वाढ
जून महिन्यातच ‘एल निनो’ची स्थिती येण्याची शक्यता
मान्सून हंगामावर त्याचा परिणाम होण्याचा अंदाज
सुनयना सोनवणे/पुणे: विषुववृत्तीय प्रशांत महासागराच्या तापमानात सातत्याने वाढ होत असून, यंदा जून महिन्यातच ‘एल निनो’ची स्थिती निर्माण होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. अमेरिकी हवामानशास्त्र संस्था ‘नोआ’च्या क्लायमेट प्रेडिक्शन सेंटर (सीपीसी) ने जारी केलेल्या ताज्या अंदाजानुसार, सध्या महासागरात असलेली न्यूट्रल (India Rain) स्थिती लवकरच ‘एल निनो’मध्ये रूपांतरित होऊ शकते. त्यामुळे यंदाच्या मान्सून हंगामावर त्याचा परिणाम होण्याची शक्यता हवामान तज्ज्ञांनी वर्तवली आहे.
सीपीसीच्या अहवालानुसार, सलग पाचव्या महिन्यात प्रशांत महासागराच्या समुद्रपृष्ठ तापमानात वाढ नोंदविण्यात आली आहे. जूनमध्ये ‘एल निनो’ सक्रिय होण्याची शक्यता तब्बल ८२ टक्के असून, ही स्थिती पुढे कायम राहण्याची दाट शक्यता आहे. डिसेंबर २०२६ ते फेब्रुवारी २०२७ या कालावधीत ‘एल निनो’ कायम राहण्याची शक्यता ९६ टक्क्यांपर्यंत पोहोचल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
उकाड्यापासून आता दिलासा मिळणार; राज्यात वादळी वाऱ्यासह पावसाची शक्यता
मान्सूनचे आगमन होत असतानाच ‘एल निनो’ सक्रिय होणे ही बाब भारतासह आशियाई देशांसाठी चिंतेची मानली जात आहे. ‘एल निनो’च्या प्रभावामुळे प्रशांत महासागरावर कमी दाबाची स्थिती तयार होते. परिणामी भारतीय उपखंडावरील मोसमी वाऱ्यांचा वेग कमी होऊन पर्जन्यमान घटण्याची शक्यता वाढते. तसेच वातावरणातील बाष्प पूर्वेकडे खेचले गेल्याने मान्सून काळात सरासरीपेक्षा कमी पाऊस पडू शकतो.
यंदाचा ‘एल निनो’ इतिहासातील सर्वाधिक तीव्र ठरू शकतो, असा अंदाज युरोपीय हवामान मॉडेलने व्यक्त केला होता. मात्र, सीपीसीच्या ताज्या अंदाजात त्याच्या तीव्रतेबाबत काहीशी साशंकता व्यक्त करण्यात आली आहे. नोव्हेंबर-डिसेंबरदरम्यान महासागराचे तापमान सरासरीपेक्षा १.५ ते २ अंश सेल्सिअस अधिक राहू शकते. जून-जुलैमध्ये क्षीण, ऑगस्ट-सप्टेंबरमध्ये मध्यम, तर ऑक्टोबरनंतर तीव्र किंवा अतितीव्र ‘एल निनो’ निर्माण होण्याची शक्यता वर्तविण्यात आली आहे.
Monsoon Update : 25 ते 27 मेदरम्यान केरळमध्ये दाखल होणार मान्सून, पाच राज्यांसाठी दिला ‘हा’ इशारा
हवामान तज्ज्ञांच्या मते, ‘एल निनो’चा परिणाम केवळ पावसापुरता मर्यादित राहत नाही. २०२७ मध्ये उष्णतेच्या लाटांची तीव्रता वाढण्याची, जागतिक तापमान विक्रमी पातळीवर जाण्याची तसेच समुद्री जैवविविधतेवर प्रतिकूल परिणाम होण्याची शक्यता आहे. पश्चिम आशियातील युद्धजन्य परिस्थितीमुळे आधीच आर्थिक तणावाचा सामना करणाऱ्या आशियाई देशांसमोर ‘एल निनो’मुळे आणखी आव्हाने निर्माण होऊ शकतात.
