ग्लुटेन फ्री डाएट सिलिएक डिसिज आणि ग्लुटेन अलर्जिक असणाऱ्या व्यक्तींसाठी जास्त फायदेशीर ठरते. वेट लॉससाठी अधिक प्रभावी आणि परिणामकारक मानले जाते. फॉलो करण्यापूर्वी फायदे – नुकसान जाणून घ्या.
आपण सर्वांनी ग्लूटेन फ्री डाएट हा शब्द नक्कीच ऐकला असेल, जो आजकाल अधिक ट्रेंडमध्ये असल्याचे दिसून येत आहे. विशेषतः अनेक सेलिब्रिटीच्या तोंडून तुम्ही हा शब्द ऐकला असेल. पण तुम्हाला माहीत आहे का ग्लूटेन म्हणजे काय आणि कोणासाठी ग्लूटेन फ्री डाएट फायदेशीर आहे? जर तुमचे उत्तर नाही असेल तर हा लेख तुमच्यासाठी आहे. येथे आम्ही तुम्हाला ग्लूटेन फ्री डाएटबद्दल सांगत आहोत, यासोबतच तुम्हाला त्याचे फायदे आणि तोटे देखील सविस्तरपणे जाणून घेता येतील.
ग्लुटेन म्हणजे काय?
ग्लुटेन हे एक प्रकारचे प्रथिन आहे जे गहू, बार्ली आणि राईसारख्या काही धान्यांमध्ये आढळते. हा पदार्थ अन्न घट्ट आणि चिकट होण्यास मदत करतो. हे आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे पण काही लोकांना ग्लुटेन नीट पचवता येत नाही. या लोकांचा यात समावेश आहेः
सेलिआक डिसीज (Celiac Disease): हा एक ऑटोइम्यून रोग आहे, ज्यामध्ये ग्लुटेनच्या सेवनाने शरीराला स्वतःचे नुकसान होऊ लागते. यामुळे लहान आतड्यात जळजळ होऊ शकते, ज्यामुळे पोषक तत्वांचे शोषण प्रभावित होते.
ग्लुटेन संवेदनशीलता (Gluten Sensitivity): काही लोकांचे शरीर ग्लुटेन पचवू शकत नाही, सेलियाक रोगाव्यतिरिक्त, ग्लुटेन हे संवेदनशीलतेमुळे देखील होते. ग्लुटेनचे सेवन केल्याने पोटदुखी, गॅस, फुगणे यासारख्या समस्या उद्भवू शकतात.
पचनक्रियेसाठी
सेलिआक रोग किंवा ग्लुटेन संवेदनशीलता असलेल्या लोकांसाठी हा आहार खूप फायदेशीर आहे. यामुळे पचनक्रिया सुधारते आणि पोटदुखी, गॅस, सूज यासारख्या समस्यांपासून आराम मिळतो.
पोषक तत्वांचे शोषण
सेलिआक रोगात, ग्लुटेनमुळे लहान आतड्याचे नुकसान होते, ज्यामुळे शरीराला पोषक द्रव्ये योग्यरित्या शोषून घेण्यात अडचण येते. अशा परिस्थितीत ग्लुटेनमुक्त आहारामुळे पोषणाची कमतरता दूर होण्यास मदत होते.
एनर्जी वाढते
ग्लुटेन पचवण्यासाठी शरीराला जास्त मेहनत करावी लागते. अशा परिस्थितीत ग्लूटेन मुक्त आहारामुळे पचन प्रक्रिया सुलभ होते, ज्यामुळे शरीराला ऊर्जा मिळते आणि तुम्हाला अधिक ऊर्जा मिळते.
वजन कमी होणे
जे लोक ग्लुटेन फ्री डाएटचा वापर करतात त्यांचे वजन लवकर कमी होण्यास मदत मिळते. परंतु हे सहसा असे होते कारण ते बरेच प्रक्रिया केलेले अन्न आणि परिष्कृत कार्बोहायड्रेट्सचे सेवन कमी करतात ज्यात ग्लुटेन असते, जे लठ्ठपणाचे मुख्य कारण आहे.
ग्लुटेन फ्री डाएटचे तोटे
विशेष पीठ आणि ब्रेडसारखे ग्लूटेन मुक्त पर्याय नेहमीच्या पदार्थांपेक्षा महाग असतात.
गहू आणि इतर धान्ये सोडल्याने फायबर, जीवनसत्त्वे आणि खनिजे यांची कमतरता होऊ शकते. म्हणून, जे ग्लुटेन-मुक्त आहाराचे अनुसरण करतात त्यांनी त्यांच्या आहारात फळे, भाज्या, कडधान्ये आणि काजू इत्यादींचा पुरेशा प्रमाणात समावेश केला पाहिजे.
प्रत्येक व्यक्ती ग्लूटेन फ्री डाएट घेऊ शकते का?
हॉपस्किन मेडिसिनच्या मते, जर तुम्ही तुमच्या आहारातून सर्व ग्लूटेन काढून टाकले तर तुम्हाला पौष्टिक संपूर्ण धान्य, फायबर आणि सूक्ष्म पोषक घटकांपासून वंचित राहावे लागेल. विशेषत: जर तुम्हाला हृदयरोग किंवा मधुमेहाचा धोका असेल तर हा आहार पाळणे तुमच्यासाठी हानिकारक ठरू शकते. कारण या परिस्थितीत पुरेशा प्रमाणात संपूर्ण धान्य घेणे विशेषतः महत्वाचे आहे. संपूर्ण धान्य कोलेस्ट्रॉलसोबत शरीरातील साखर नियंत्रित ठेवण्यासही मदत करते. याव्यतिरिक्त, काही ग्लूटेन-युक्त पदार्थ देखील बी जीवनसत्त्वे, लोह आणि मॅग्नेशियम यासारख्या महत्त्वपूर्ण जीवनसत्त्वे आणि खनिजांचे प्रमुख स्त्रोत आहेत.
