फोटो सौजन्य - Social Media
जीवनाच्या प्रवासात आपल्याला वेगवेगळ्या स्वभावाची माणसं भेटत असतात. काही लोक मनमोकळे, सहकार्य करणारे आणि सकारात्मक असतात, तर काही जण आपला संयम आणि सहनशक्ती अक्षरशः तपासून पाहतात. अशा “अवघड” माणसांशी रोजच्या आयुष्यात वागणं मानसिकदृष्ट्या थकवणारं ठरू शकतं. कधी ऑफिसमधील सतत दबाव टाकणारा सहकारी, कधी प्रत्येक गोष्टीत दोष काढणारा नातेवाईक, तर कधी कायम नकारात्मक बोलणारा ओळखीचा अशा लोकांशी सामना करताना सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे स्वतःची मानसिक शांतता टिकवून ठेवणं. मानसशास्त्र सांगतं की आपण इतरांना बदलू शकत नाही, पण स्वतःची प्रतिक्रिया मात्र नक्कीच नियंत्रित करू शकतो. जर तुम्हीही अशा लोकांमुळे त्रस्त असाल, तर खाली दिलेल्या मानसशास्त्राधारित टिप्स नक्की उपयोगी ठरतील.
मनावर ओझं असताना योग्य व्यक्तीशी संवाद साधणं खूप दिलासा देणारं असतं. चुकीच्या माणसाशी तक्रार केल्यास चिडचिड आणि राग अधिक वाढतो, पण विश्वासू मित्र, मैत्रीण किंवा कुटुंबातील व्यक्ती तुमचं म्हणणं समजून घेते आणि वेगळा दृष्टिकोनही देते. संशोधनानुसार, भावना व्यक्त केल्याने शरीरातील तणाव वाढवणाऱ्या ‘कॉर्टिसोल’ हार्मोनचं प्रमाण २० ते ३० टक्क्यांपर्यंत कमी होऊ शकतं. हे मन साफ करण्यासारखं असतं. मात्र, उगाच गॉसिप टाळा आणि अशाच लोकांशी बोला जे तुम्हाला हसवतील, समजून घेतील किंवा उपाय सुचवतील.
बहुतेक वेळा अवघड लोकांच्या वागण्यात एक ठरलेला पॅटर्न असतो. कुणी कायम टोमणे मारतो, कुणी प्रत्येक गोष्टीत तक्रार करतो, तर कुणी कारण नसताना रागावतो. हा पॅटर्न ओळखला, की आपण मानसिकदृष्ट्या आधीच तयार राहतो. समोरचा कसा वागेल याची कल्पना असल्यामुळे अचानक धक्का बसत नाही आणि आपण कमी प्रतिक्रिया देतो. मानसशास्त्रानुसार, यामुळे मेंदूतील ‘अॅमिग्डाला’ (भावनिक प्रतिक्रिया नियंत्रित करणारा भाग) शांत राहतो आणि आपण अधिक संतुलित निर्णय घेऊ शकतो.
कोणी कटू शब्दांत बोललं किंवा टोमणा मारला, तरी लगेच उत्तर देण्याची गरज नसते. एक खोल श्वास घ्या, काही क्षण थांबा आणि मग शांतपणे उत्तर द्या. तात्काळ प्रतिक्रिया देणं ही भावनेच्या भरात घेतलेली कृती असते, तर विचार करून दिलेला प्रतिसाद ही समजूतदारपणाची खूण आहे. कधी कधी गप्प राहणं ही कमजोरी नसून एक चतुर रणनीती असते. समोरचा ओरडत असेल आणि तुम्ही शांत आवाजात बोललात, तर परिस्थिती हळूहळू निवळते. मानसशास्त्रात याला ‘इमोशनल कॉन्टेजन’ म्हटलं जातं—म्हणजे लोक नकळत समोरच्याच्या भावनिक पातळीशी जुळवून घेतात.
हे लक्षात ठेवणं फार गरजेचं आहे की तुम्ही कुणाचे थेरपिस्ट नाहीत. इतरांचा राग, तणाव किंवा निराशा दूर करणं हे तुमचं काम नाही. एखादी व्यक्ती चिडलेली किंवा नकारात्मक वागत असेल, तर ती त्यांची समस्या आहे, तुमची नाही. तुम्ही फक्त तुमच्या प्रतिक्रिया आणि मनःशांतीकडे लक्ष द्या. गरज असेल तर मर्यादा आखा, थोडं मागे सरका आणि समोरच्या व्यक्तीला स्वतः सावरायला वेळ द्या.
शेवटी, अवघड माणसांशी वागण्याचं गमक त्यांना बदलण्यात नाही, तर स्वतःला संतुलित ठेवण्यात आहे. जेव्हा तुम्ही तुमच्या मानसिक शांततेला प्राधान्य देता, तेव्हा बाहेरील नकारात्मकतेचा परिणाम आपोआप कमी होऊ लागतो.
