शुक्रवार, 23 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य - Social Media
इन्हाई काळात जनरेशन ‘Z’ मधील मुलांचा मोठा वेळ मोबाईल, रील्स आणि अखंड स्क्रोलिंगमध्ये जात आहे. डिजिटल जगतातील या अतिवापरामुळे त्यांच्या शारीरिक तसेच मानसिक आरोग्यावर गंभीर परिणाम होत आहेत. सतत स्क्रीनमध्ये गुंतल्यामुळे मुलांमध्ये स्ट्रेस, बेचैनी आणि डिप्रेशनसारख्या समस्या वाढताना दिसत आहेत. त्यामुळे मुलांना व्हर्च्युअल जगातून बाहेर काढून खऱ्या आयुष्याशी जोडणाऱ्या ऑफलाइन गतिविधींमध्ये सामील करणे अत्यावश्यक आहे.
मोबाईलच्या सवयीमुळे मुलं खेळण्यापासून दूर जात आहेत, ज्यामुळे त्यांची फिजिकल आणि मेंटल ग्रोथ थांबते. खऱ्या अर्थाने मैत्री निर्माण होत नाही, त्यामुळे भावनिक आधार मिळत नाही. एकटेपणा जाणवू लागतो आणि कम्प्लसिव्ह बिहेव्हियरचा धोकाही वाढतो. अशा परिस्थितीत पालकांनी मुलांना अशा गोष्टींमध्ये गुंतवणे आवश्यक आहे, ज्या त्यांना निसर्ग, लोक आणि स्वतःशी जोडतात.
दररोज मुलांना पार्क, मोकळी जागा किंवा निसर्गाच्या सहवासात घेऊन जाणे अत्यंत फायदेशीर ठरते. यामुळे त्यांची मनःशांती वाढते आणि मानसिक ताण कमी होतो. ऑनलाइन गप्पाटप्पा करण्याऐवजी मुलांना मित्रांना प्रत्यक्ष भेटायला प्रोत्साहन देणे गरजेचे आहे, कारण मजबूत सोशल कनेक्शन त्यांना भावनिकदृष्ट्या अधिक सक्षम बनवते. पुस्तके वाचण्याची सवय लावली तर मुलांच्या कल्पनाशक्ती, भावना आणि संवेदनशीलता वाढते.
मोबाईलवर टाइप करण्याऐवजी पेन-पेपरवर डायरी लिहिणे हे मन मोकळे करण्याचे उत्तम साधन आहे. घरी कुकिंगमध्ये मुलांना सहभागी करून घेणे, त्यांना मार्केट किंवा फार्मवर घेऊन जाणे, यामुळे ते श्रमाचे महत्त्व आणि अन्नाविषयी कृतज्ञता शिकतात. एखादे नवीन वाद्य, शिवणकाम किंवा इतर स्किल शिकणे मेंटल डेव्हलपमेंटसाठी उपयोगी ठरते. बोर्ड गेम्स, पझल्स आणि इंटरनेटविना खेळता येणाऱ्या खेळांमुळे कुटुंबातील बंध अधिक मजबूत होतात. त्याचप्रमाणे मुलांना लहानपणापासून कम्युनिटी वर्कमध्ये जोडले तर त्यांच्यात जबाबदारी, समज, सामाजिक संवेदनशीलता आणि सकारात्मकता विकसित होते. एकूणच, मुलांना डिजिटल जगापेक्षा वास्तविक जीवनातील अनुभव अधिक देणे हा त्यांच्या आरोग्यदायी, आनंदी आणि संतुलित भविष्यासाठी सर्वात महत्त्वाचा मार्ग आहे.
