शनिवार, 14 नोव्हेंबर 2026
पालकांनो सावधान! खेळण्यात दडला जीवघेणा धोका, २ वर्षांच्या चिमुकल्याने गिळले शक्तिशाली चुंबक; आतड्यांना पडली छिद्रे
या २ वर्षांच्या मुलाला ताप, पोटात कळा, उलट्या आणि जुलाब यांसारख्या समस्या जाणवत होत्या. सुरुवातीला ही लक्षणे पोटातील संसर्गासारखी वाटत होती. मात्र ताप कायम राहिल्याने आणि पोटाच्या उजव्या खालच्या भागात तीव्र वेदना होत असल्याने पुढील तपासणी करण्यात आली. अल्ट्रासाऊंडमध्ये अॅक्युट अपेंडिसायटिसचा संशय आल्याने मुलाला तातडीने शस्त्रक्रियेसाठी नेण्यात आले.
शस्त्रक्रियेदरम्यान डॉक्टरांना पोटाच्या आत पू आढळून आला. त्याचवेळी लॅप्रोस्कोपिक सक्शन उपकरणाला दोन निओडिमियम चुंबक अतिशय घट्ट चिकटलेले आढळले.
पुढील तपासणीत डॉक्टरांना मुलाच्या आतड्यांना दोन ठिकाणी छिद्रे पडल्याचे आढळले. त्यापैकी एक छिद्र लहान आतड्यात, तर दुसरे मोठ्या आतड्यात होते.
डॉक्टरांनी दोन्ही छिद्रे दुरुस्त केली आणि अपेंडिक्सही काढण्यात आले. शस्त्रक्रियेनंतर मुलाला अतिदक्षता वैद्यकीय देखरेखीखाली ठेवण्यात आले. उपचारानंतर त्याची प्रकृती सुधारली आणि तो सामान्य आहार घेऊ लागला. सुमारे आठवड्यानंतर त्याला रुग्णालयातून घरी सोडण्यात आले.
यानंतर पालकांनी घरी खेळणी तपासली असता, त्यातील एका खेळण्यात याच प्रकारचे चुंबक असल्याचे आढळले.
एकापेक्षा जास्त चुंबक गिळणे अधिक धोकादायक
लहान मुलांनी एखादी वस्तू गिळणे तुलनेने सामान्य असले तरी शक्तिशाली चुंबक वेगळ्या प्रकारे धोका निर्माण करतात.
एकापेक्षा जास्त चुंबक पचनसंस्थेत गेले तर ते आतड्यांच्या वेगवेगळ्या भागांमधून एकमेकांना आकर्षित करू शकतात. त्यामुळे आतड्यांच्या भिंतींवर सतत दबाव निर्माण होतो. परिणामी रक्तपुरवठा बाधित होऊन ऊतींचे नुकसान, आतड्यांना छिद्रे आणि गंभीर संसर्ग होऊ शकतो.
विशेषतः निओडिमियम चुंबक आकाराने छोटे असले तरी अत्यंत शक्तिशाली असल्याने त्यांच्यापासून अधिक धोका निर्माण होऊ शकतो.
निओडिमियम किंवा इतर शक्तिशाली छोटे चुंबक अनेक वस्तूंमध्ये आढळू शकतात. उदाहरणार्थ:
मॅग्नेटिक बिल्डिंग सेट
पझल बॉल्स
काही फिजेट टॉईज
मॅग्नेटिक दागिने
डेस्क टॉईज
लहान चुंबकीय बॉल्स
काही घरगुती वस्तू
एखाद्या खेळण्यातील चुंबक सैल होऊन गहाळ झाल्यास पालकांनी त्याकडे दुर्लक्ष करू नये.
मुलाने चुंबक गिळल्याचा संशय असल्यास लक्षणे दिसण्याची वाट पाहू नये. विशेषतः खालील लक्षणांकडे लक्ष द्यावे:
पोटदुखी
उलट्या
ताप
जुलाब
पोट फुगणे
खाण्यास नकार
सतत रडणे किंवा अस्वस्थता
असामान्य सुस्ती
चुंबक गिळल्याची शक्यता असल्यास तातडीने डॉक्टरांशी संपर्क साधणे आवश्यक आहे. गरजेनुसार डॉक्टर एक्स-रे किंवा इतर इमेजिंग तपासण्या करून चुंबकांची स्थिती निश्चित करू शकतात.
चुंबक आतड्यांमध्ये अडकून राहिल्यास किंवा एकापेक्षा जास्त चुंबक एकमेकांना खेचत राहिल्यास आतड्यांना छिद्र पडणे, आतड्यांमध्ये अडथळा, गंभीर संसर्ग, पेरिटोनिटिस आणि सेप्सिस यांसारख्या गुंतागुंती होऊ शकतात. गंभीर परिस्थितीत हा धोका जीवघेणाही ठरू शकतो.
त्यामुळे मुलाने चुंबक गिळल्याचा संशय असल्यास केवळ लक्षणे दिसण्याची प्रतीक्षा करणे धोकादायक ठरू शकते.
लहान मुलांच्या आवाक्यापासून सुटे चुंबक आणि लहान चुंबकीय खेळणी दूर ठेवावीत. खेळण्यांमधील चुंबक सैल झाले आहेत का किंवा कोणता चुंबक गहाळ झाला आहे का, हे नियमितपणे तपासावे.
तुटलेली किंवा खराब झालेली चुंबकीय खेळणी मुलांना देऊ नयेत. अनोळखी विक्रेत्यांकडून कमी दर्जाची किंवा स्पष्ट सुरक्षा सूचना नसलेली खेळणी खरेदी करणे टाळावे.
विशेषतः ६ वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या मुलांच्या आसपास लहान, शक्तिशाली आणि सहज सुटे होणारे चुंबक ठेवू नयेत.
सुरक्षा मानके कडक करण्याची मागणी
सूर्या हॉस्पिटलने पालकांसोबतच शाळा, बालरोगतज्ज्ञ, खेळणी विक्रेते आणि सामाजिक संस्थांनी या धोक्याबाबत जनजागृती करण्याचे आवाहन केले आहे.
खेळण्यांवर धोक्याचे स्पष्ट इशारे, सुरक्षित डिझाइन, योग्य पॅकेजिंग आणि शक्तिशाली चुंबकीय खेळण्यांवर प्रभावी देखरेख आवश्यक असल्याचेही अधोरेखित करण्यात आले आहे.
या घटनेतून पालकांसाठी महत्त्वाचा संदेश म्हणजे, खेळण्यातील एखादा छोटा चुंबक गहाळ झाला आणि मुलाला पोटदुखी, उलटी किंवा ताप यांसारखी लक्षणे दिसली, तर ही संभाव्य वैद्यकीय आणीबाणी समजून तातडीने रुग्णालयात नेणे आवश्यक आहे.
