एपिलेप्सी म्हणजे नक्की काय (फोटो सौजन्य - iStock)
एपिलेप्सी म्हणजे काय?
वारंवार येणारे झटके हे एपिलेप्सीचे मुख्य लक्षण आहे. हा मेंदूशी संबंधित एक आजार असून, जेव्हा मेंदूत अचानक आणि अनियंत्रित विद्युत लहरी निर्माण होतात, तेव्हा हे झटके येतात. या स्थितीलाच ‘मिर्गी’ किंवा ‘फिट्स येणे’ असेही म्हणतात. झटक्यादरम्यान मेंदूचे कार्य तात्पुरते विस्कळीत होते, ज्यामुळे शरीराच्या हालचालींवरून नियंत्रण सुटते किंवा शुद्ध हरपते. याबात असणारे गैरसमज दूर करू या.
एपिलेप्सी म्हणजे नेमकं काय? मेंदूसंबंधित गंभीर आजार झाल्यानंतर शरीरात दिसून येतात ‘ही’ लक्षणे
गैरसमज: एपिलेप्सी असलेल्या व्यक्तीशी लग्न करू नये
वास्तव: ‘अनुवांशिक’ एपिलेप्सी होण्याचे प्रमाण अत्यंत कमी (५ ते १० टक्क्यांहून कमी) आहे. पालकांकडून हा आजार मुलांकडे जाईलच, असा कोणताही ठोस पुरावा नाही. या आजारामुळे वैवाहिक आयुष्य, प्रजनन क्षमता किंवा मुलांचे संगोपन यावर कोणताही गंभीर परिणाम होत नाही.
गैरसमज: एपिलेप्सी असलेल्या महिलांनी गरोदर राहू नये
वास्तव: सध्या बाजारात अशी काही नवीन औषधे उपलब्ध आहेत जी गरोदरपणात घेणे सुरक्षित मानले जाते. एपिलेप्सीमुळे गरोदरपणात कोणत्याही मोठ्या गुंतागुंती निर्माण होत नाहीत. गरोदरपणात औषधे सुरू ठेवणेच हिताचे असते, कारण औषधांच्या दुष्परिणामांपेक्षा अचानक येणाऱ्या झटक्याचा गर्भावर जास्त वाईट परिणाम होऊ शकतो.
गैरसमज: एपिलेप्सी असलेल्या व्यक्तींची बुद्धिमत्ता कमी असते
वास्तव: एपिलेप्सी असलेल्या व्यक्तींची बुद्धिमत्ता सामान्य किंवा त्याहूनही अधिक असू शकते. हा मेंदूशी संबंधित एक आजार आहे, त्याचा बुद्धिमत्तेशी कोणताही संबंध नसतो. या आजाराने ग्रस्त असलेल्या अनेक व्यक्तींनी जीवनात मोठे यश मिळवले आहे आणि ते अतिशय समाधानी आयुष्य जगत आहेत.
गैरसमज: फिट्स आल्यावर शरीराची मोठी हालचाल होतेच किंवा ते सर्वांना लगेच दिसते
वास्तव: फिट्स येण्याचे प्रकार वेगवेगळे असू शकतात. काही वेळा फिट आल्याचे व्यक्तीला स्वतःलाही समजत नाही. यात शरीराची हालचाल अगदी सूक्ष्म असू शकते किंवा व्यक्ती काही सेकंदांसाठी पूर्णपणे शुन्यात पाहू शकते (भान हरपू शकते). केवळ टक लावून पाहणे हे सुद्धा फिट्सचे लक्षण असू शकते.
गैरसमज: एपिलेप्सी असलेले लोक सामान्य आयुष्य जगू शकत नाहीत
वास्तव: एपिलेप्सी असलेल्या अनेक व्यक्ती अत्यंत सामान्य आणि सक्रिय आयुष्य जगतात. ते नोकरी करू शकतात, उच्च शिक्षण घेऊ शकतात, आपली ध्येये गाठू शकतात आणि नियमितपणे व्यायाम करू शकतात किंवा खेळ खेळू शकतात.
गैरसमज: एपिलेप्सी हा एक मानसिक आजार आहे
वास्तव: एपिलेप्सी हा मेंदूशी संबंधित एक शारीरिक आजार आहे, तो मानसिक आजार नाही. इतर कोणत्याही सामान्य व्यक्तीप्रमाणे, एपिलेप्सी असलेल्या काही व्यक्तींना मानसिक समस्या असू शकतात, परंतु खुद्द एपिलेप्सी ही काही मानसिक विकृती नाही.
एपिलेप्सीवर वेळीच उपचार केल्यास त्याचे अचूक व्यवस्थापन करणे शक्य – डॉ. निर्मल सूर्या
एपिलेप्सीची कारणे आणि ट्रिगर्स
एपिलेप्सीची प्रमुख कारणे खालीलप्रमाणे असू शकतात:
एपिलेप्सीवर खालील प्रकारे उपचार केले जाऊ शकतात:
