मंगळवार, 3 नोव्हेंबर 2026
अंधेरीचा राजा का आहे प्रसिद्ध ? जाणून घ्या गणपती बाप्पाचा रंजक इतिहास
History of Andhericha Raja: अंधेरीचा राजा हा मुंबईतील सर्वात प्रसिद्ध आणि पूजनीय गणेश पंडालपैकी एक आहे, जो ‘इच्छा पूर्ण करणारा गणपती’ अर्थात नवसाला पावणारा गणपती म्हणून ओळखला जातो. मुंबईचे उपनगर असलेल्या अंधेरी पश्चिममधील आझाद नगर येथे स्थित या गणेशाचा एक अनोखा इतिहास आणि परंपरा आहे.(फोटो सौजन्य – सोशल मीडिया)
Ganesh Chaturthi 2026 : भारतातील 5 सुप्रसिद्ध गणपती पंडाल, एकदा तरी नक्की भेट द्या
अंधेरीचा राजाची स्थापना १९६६ मध्ये झाली. याची सुरुवात आझाद नगर सार्वजनिक उत्सव समितीने केली होती, जो टाटा स्पेशल स्टील, एक्सेल इंडस्ट्रीज आणि गोल्डन टोबॅको कंपनी यांसारख्या कारखान्यांमध्ये काम करणाऱ्या स्थानिक गिरणी कामगारांचा एक गट होता. हे कामगार सुरुवातीला दक्षिण मुंबईतील लालबाग आणि परळ भागात राहत होते, परंतु नंतर कामासाठी अंधेरी पश्चिमेकडील एमएचबी कॉलनीत स्थलांतरित झाले आणि या भव्य उत्सवाचा पाया घातला गेला.
तसंच या बाप्पाच्या विसर्जनाशी संबंधित एक अनोखी कथादेखील सांगण्यात येते. मुंबईतील बहुतेक गणपती पंडालमध्ये, बाप्पाचे विसर्जन अनंत चतुर्दशीला म्हणजेच १० व्या किंवा ११ व्या दिवशी केले जाते. तथापि, अंधेरीचा राजाचे विसर्जन अनंत चतुर्दशीनंतर होते, ज्यामुळे बाप्पा अंदाजे १६ ते २१ दिवस पंडालमध्ये राहतात. यामागे एक ऐतिहासिक कथा आहे.
१९७० च्या दशकाच्या सुरुवातीला मुंबईतील कारखान्यांमध्ये तीव्र औद्योगिक मंदी आणि दीर्घकाळ चाललेला संप होता. गिरण्या बंद झाल्यामुळे कामगारांच्या उपजीविकेचे संकट निर्माण झाले, ज्यामुळे अनेक कुटुंबांना त्यांच्या गावी परतण्यास भाग पडले. यावेळी, मंडळाच्या संस्थापक सदस्यांनी आणि कामगारांनी बाप्पाला नवसा केला की, जर गिरण्या सुरळीतपणे पुन्हा सुरू झाल्या आणि कामगारांना त्यांच्या नोकऱ्या परत मिळाल्या, तर ते अनंत चतुर्दशीऐवजी येत्या संकष्टी चतुर्थीला बाप्पाचे विसर्जन करतील.
View this post on Instagram
नवस केल्यानंतर थोड्याच काळात, कारखान्यांची टाळेबंदी संपली आणि सर्व काही पूर्ववत झाले. तेव्हापासून, हा गणपती “नवसाला पावणारा गणपती” म्हणून ओळखला जाऊ लागला आणि नंतर संपूर्ण मुंबईत “अंधेरीचा राजा” म्हणून ओळखला जाऊ लागला. तेव्हापासून संकष्टीला विसर्जन करण्याची ही परंपरा नियमितपणे पाळली जात आहे
अंधेरीच्या राजाची मूर्ती अंदाजे ९ फूट उंच असते. ही मूर्ती अधिकृत ट्रेडमार्क नोंदणीकृत आहे, म्हणजेच कोणीही या मूर्तीची तंतोतंत प्रतिकृती बनवू शकत नाही. या बाप्पाची विसर्जन मिरवणूक मुंबईतील सर्वात अधिक काळ चालणाऱ्या विसर्जन मार्गांपैकी एक आहे. आझाद नगरपासून सुरू होऊन, ती अंधेरी मार्केट आणि ७ बंगल्यांमधून जात वर्सोवा चौपाटीवर पोहोचते. ही मिरवणूक अंदाजे १८ ते २० तास चालते. या मिरवणुकीचे वैशिष्ट्य म्हणजे ती अनेक मुस्लिम आणि ख्रिश्चन-बहुल भागांमधून जाते, जिथे इतर धर्माचे लोकही बाप्पाचे स्वागत करतात आणि त्यांच्या इच्छा पूर्ण करतात.
Khetwadi Ganraj: मुंबईच्या खेतवाडीचा गणराजाचा इतिहास काय? जाणून घ्या गणरायाची रंजक कहाणी
भक्तांच्या इच्छा पूर्ण झाल्यावर त्यांनी अर्पण केलेले सोने वितळवून बाप्पासाठी दागिने बनवले जातात. बाप्पाने घातलेला भव्य मुकुट अंदाजे ३ किलो शुद्ध सोन्याचा असून त्याची किंमत कोट्यवधी रुपये आहे. तसंच हे मंडळ दरवर्षी भारतातील प्रसिद्ध मंदिर किंवा ऐतिहासिक वास्तुकलेची हुबेहूब प्रतिकृती म्हणून आपला मंडप तयार करण्यासाठी ओळखले जाते.
