शनिवार, 7 नोव्हेंबर 2026
राष्ट्रीय कर्करोगमुक्त दिन का साजरा केला जातो? कर्करोगासारख्या गंभीर आजारांवर मात करण्यासाठी प्रमुख वैद्यकीय उपाय
कर्करोग होण्याची कारणे?
महिलांमध्ये स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका का वाढतो?
राष्ट्रीय कर्करोगमुक्त दिन का साजरा केला जातो?
दरवर्षी जून महिन्याचा पहिला रविवार ‘राष्ट्रीय कर्करोगमुक्त दिन’ म्हणून साजरा केला जातो. हा एक जागतिक उपक्रम असून, कर्करोगाचे निदान होऊन त्यातून सामर्थ्य, धैर्य आणि चिकाटीच्या कथांसह बाहेर पडलेल्या लाखो लोकांचा सन्मान करतो. २०२६ मध्ये, हा दिवस ७ जून रोजी साजरा केला जाईल, ज्यामुळे केवळ कर्करोगमुक्त झालेल्यांचा गौरव करण्याचीच नव्हे, तर कर्करोगानंतरच्या जीवनाबद्दल जागरूकता निर्माण करण्याचीही संधी मिळेल.(फोटो सौजन्य – istock)
गर्भाशयाच्या मुखाचा कर्करोग भारतात दर आठ मिनिटांनी या आजारामुळे एका महिलेचा मृत्यू होतो. कर्करोगामुळे होणाऱ्या मृत्यूंचे हे तिसरे सर्वात मोठे कारण असून, कर्करोगामुळे होणाऱ्या एकूण मृत्यू पैकी जवळपास १० टक्के मृत्यू या आजारामुळे होतात. स्तनाचा कर्करोग हा भारतीय महिलांमध्ये आढळून येणार सर्वांत सामान्य कर्करोग आहे. नव्याने निदान झालेल्या प्रत्येक दोन महिलांमागे, एका महिलेचा या आजारामुळे मृत्यू होतो. स्तनाच्या कर्करोगाचा आयुष्यभराचा एकूण धोका २८ पैकी १ असला तरी, तो ग्रामीण भागांपेक्षा (६० पैकी १) शहरी भागांमध्ये (२२ पैकी १) खूप जास्त असल्याचे दिसून आले आहे.
तंबाखूचा वापर हा वाईट परिणामांचे प्रमुख कारण आहे, आणि तंबाखूशी संबंधित आजारांमुळे दररोज २,५०० लोकांचा मृत्यू होतो. केवळ २०१० साली, धूम्रपानाशी संबंधित कर्करोगामुळे अंदाजे ९३०,००० मृत्यू झाले. तंबाखू आणि धूरविरहित तंबाखूचा वापरः धूम्रपान आणि मद्यपानाच्या तुलनेत, तंबाखू चघळणे हे वरच्या श्वसन-पचनमार्गाच्या कर्करोगासाठी सर्वात प्रभावी सूचक म्हणून समोर आले (ऑड् रेशो = ७.६१). पुरुष आणि स्त्रिया दोघांमध्येही, दररोज तंबाखू चघळण्याची वारंवारता हे धोक्याचे सर्वात प्रभावी सूचक होते, ज्यात दररोज दहा किंवा अधिक विड्या चघळण्याशी संबंधित सापेक्ष धोका १५.०७ पट होता.
हायपोफॅरिजियल आणि लॅरिजियल कर्करोगाचा धोका मद्यपानाशी संबंधित असून यामुळे शरीराला गंभीर हानी पोहचते. तंबाखू आणि मद्यपानाच्या सवयींच्या एकत्रित परिणामामुळे, या सवयी कधीही न वापरणा-यांच्या तुलनेत धोका बारा पटीने वाढला (ऑड्स रेशो १२.०५). मानवांसहित बहुपेशीय जीवांमध्ये कर्करोग होण्यासाठी वाढते वय हा मुख्य धोकादायक घटक आहे. वाढत्या वयानुसार, विशेषतः ४०-५० वर्षानंतर, कर्करोगाचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या वाढते.कौटुंबिक इतिहास आणि अनुवांशिक घटक कौटुंबिक इतिहास (१३-५८%), प्रजनन इतिहास (१-८८%), आणि लठ्ठपणा (११-५१%) यांसारख्या धोक्याच्या घटकांबाबत भारतीय महिलांमध्ये जागरूकतेची विविध पातळी दिसून येते.
शरीरातील कर्करोगाची गाठ किंवा बाधित भाग शस्त्रक्रियेद्वारे बाहेर काढला जातो. केमोथेरपी विशेष औषधांद्वारे कर्करोगाच्या वेगाने वाढणाऱ्या पेशी नष्ट केल्या जातात. रेडिएशन थेरपी हाय-एनर्जी क्ष-किरणांचा वापर करून कर्करोगाच्या पेशी मारल्या जातात. इम्युनोथेरपी शरीराची नैसर्गिक रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवून कर्करोगाशी लढण्यास मदत केली जाते. टार्गेटेड थेरपी निरोगी पेशींना इजा न पोहोचवता केवळ रोगाच्या पेशींवर अचूक हल्ला केला जातो.
Ans: कर्करोगावर यशस्वीपणे मात केलेल्या व्यक्तींचा सन्मान करण्यासाठी, रुग्णांना प्रेरणा देण्यासाठी आणि कर्करोगाविषयी जनजागृती वाढवण्यासाठी राष्ट्रीय कर्करोगमुक्त दिन साजरा केला जातो.
Ans: कर्करोग सुरुवातीच्या टप्प्यात आढळल्यास उपचार अधिक प्रभावी ठरू शकतात आणि रुग्णाच्या बरे होण्याची शक्यता वाढू शकते.
Ans: इम्युनोथेरपी ही अशी उपचारपद्धती आहे ज्यामध्ये शरीराच्या रोगप्रतिकारक शक्तीला कर्करोगाच्या पेशींविरुद्ध लढण्यासाठी सक्षम केले जाते.
