शनिवार, 7 नोव्हेंबर 2026
दहावीच्या विद्यार्थ्यांनाही आता मिळणार पोषण आहार (संग्रहित फोटो)
आळेफाटा : विद्यार्थ्यांना पौष्टिक व सुरक्षित आहार मिळावा, या उद्देशाने शासनाकडून कोट्यवधी रुपये खर्च करून राबविण्यात येणाऱ्या शालेय पोषण आहार योजनेच्या गुणवत्तेवर जुन्नर तालुक्यात पुन्हा एकदा प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. पिंपळवंडी-चाळकवाडी येथील शिवांजली विद्यालयात भेसळयुक्त शालेय पोषण आहार आढळून आल्याच्या प्रकारामुळे एका शाळेतील व्यवस्थेबरोबरच संपूर्ण तालुक्यातील पोषण आहाराच्या पुरवठा आणि गुणवत्ता तपासणी यंत्रणेची कार्यपद्धती चर्चेत आली आहे.
पहिली ते आठवीच्या विद्यार्थ्यांना दररोज ताजा, पौष्टिक आणि सुरक्षित आहार मिळावा, यासाठी शासनाकडून तांदूळ, डाळी, कडधान्ये, खाद्यतेल, मसाले आदी साहित्याचा पुरवठा केला जातो. मात्र, हे साहित्य विद्यार्थ्यांच्या ताटात जाण्यापूर्वी त्याची गुणवत्ता कितपत तपासली जाते, हा प्रश्न चाळकवाडीतील घटनेनंतर ऐरणीवर आला आहे. या प्रकारानंतर तालुक्यातील सर्व शाळांमधील पोषण आहाराच्या साहित्याची गुणवत्ता, पुरवठा पद्धत, साठवणूक व्यवस्था आणि प्रत्यक्ष वाटप यांची काटेकोर तपासणी करण्याची गरज निर्माण झाली आहे. एका शाळेत असा प्रकार आढळल्याने इतर शाळांमध्ये पोहोचणाऱ्या धान्य व खाद्यसाहित्याची नियमित तपासणी होते का, असा सवाल पालकांकडून उपस्थित केला जात आहे.
‘कागदावरचा दर्जा’ नको, ताटातील गुणवत्ता तपासा!
पोषण आहाराच्या नोंदवहीत सर्व काही व्यवस्थित असले तरी प्रत्यक्ष विद्यार्थ्यांच्या ताटात कोणता आहार जात आहे, हे अधिक महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे भरारी पथकांनी केवळ कागदपत्रे आणि नोंदवह्यांची तपासणी न करता प्रत्यक्ष धान्यसाठा, डाळी व इतर साहित्याची गुणवत्ता, स्वच्छता आणि साठवणूक व्यवस्था तपासणे आवश्यक आहे. तयार झालेल्या आहाराचा दर्जाही पाहण्याची गरज आहे.
शाळेतील प्रत्यक्ष साठा आणि नोंदवहीतील नोंदी यामध्ये तफावत आहे का, साहित्याचा वापर नियमानुसार होतो का, विद्यार्थ्यांच्या संख्येच्या तुलनेत आवश्यक प्रमाणात आहार तयार केला जातो का, याचीही पडताळणी होणे गरजेचे आहे. पोषण आहाराची गुणवत्ता तपासणी शाळेपुरती मर्यादित न ठेवता संपूर्ण पुरवठा साखळीची झाली पाहिजे. धान्य व खाद्यसाहित्य साठविणाऱ्या गोदामांपासून शाळेतील स्वयंपाकघर आणि विद्यार्थ्यांच्या ताटापर्यंत प्रत्येक टप्प्यावर अचानक तपासणी करण्याची मागणी होत आहे. संशयास्पद साहित्याचे नमुने घेऊन दोष आढळल्यास संबंधितांवर तातडीने कारवाई करावी, अशी पालकांची अपेक्षा आहे.
सर्व शाळांच्या पोषण आहाराचे ‘ऑडिट’ करा
तालुक्यातील शाळांना पुरवठा होणारे धान्य, डाळी व इतर खाद्यसाहित्य, साठवणूक, स्वयंपाकाचा खर्च, आचारी व मदतनिसांचे मानधन तसेच योजनेसाठी प्राप्त निधी यांचे सर्वंकष ऑडिट करण्याची मागणी होत आहे. हे ऑडिट केवळ कागदोपत्री न राहता प्रत्यक्ष शाळांमध्ये जाऊन केल्यास योजनेतील त्रुटी व अनियमितता समोर येण्यास मदत होईल.
शालेय पोषण आहार हा हजारो विद्यार्थ्यांच्या आरोग्याशी संबंधित विषय आहे. ग्रामीण भागातील अनेक विद्यार्थी शाळेत मिळणाऱ्या या आहारावर अवलंबून असतात. त्यामुळे आहाराच्या गुणवत्तेत कोणतीही तडजोड होऊ नये, यासाठी चाळकवाडीतील प्रकाराच्या पार्श्वभूमीवर जुन्नर तालुक्यातील संपूर्ण पोषण आहार व्यवस्थेचा ‘क्वालिटी चेक’ करण्याची गरज निर्माण झाली आहे.
