बुधवार, 9 सप्टेंबर 2026
फोटो सौजन्य- istock
गणपती बाप्पाच्या पूजेमध्ये मोदक, लाल फुले आणि दुर्वांना विशेष महत्त्व आहे. गणपतीला दुर्वा अत्यंत प्रिय असल्याचे धार्मिकरित्या मानले जाते. त्यामुळे गणेशपूजा करताना बाप्पाला २१ दुर्वांची जुडी अर्पण करण्याची परंपरा आहे. मात्र, गणपतीला दुर्वाच का वाहतात आणि २१ दुर्वांचे नेमके महत्त्व काय, असा प्रश्न अनेकांना पडतो. यामागे पौराणिक कथेसोबतच धार्मिक प्रतिकात्मकताही जोडलेली आहे. गणपती बाप्पाला २१ दुर्वा का अर्पण करण्यामागील धार्मिक महत्त्व जाणून घ्या
पौराणिक कथेनुसार, एकदा अनलासुर नावाच्या असुरामुळे सर्वत्र हाहाकार माजला होता. त्याच्या उष्णतेमुळे देव, ऋषी आणि सामान्य लोक त्रस्त झाले होते. त्यावेळी गणपती बाप्पांनी अनलासुराचा पराभव करून त्याला गिळून टाकले. मात्र, त्यामुळे गणपतीच्या शरीरात प्रचंड उष्णता निर्माण झाली. अनेक उपाय करूनही ही उष्णता कमी होत नव्हती. त्यावेळी काही ऋषींनी गणपतीला दुर्वा अर्पण केल्या. दुर्वांचे सेवन केल्यानंतर गणपतीच्या शरीरातील उष्णता शांत झाली, अशी पौराणिक कथा सांगितली जाते. त्यामुळे दुर्वा गणपतीला विशेष प्रिय असल्याची श्रद्धा आहे.
गणपतीला साधारणपणे २१ दुर्वांची जुडी अर्पण करण्याची परंपरा आहे. हिंदू धार्मिक परंपरेत २१ हा अंक शुभ आणि पवित्र मानला जातो. गणेशपूजेत २१ या संख्येला विशेष स्थान आहे. धार्मिक श्रद्धेनुसार, शरीरातील विविध शक्ती आणि तत्त्वांचे प्रतीक म्हणून २१ दुर्वा अर्पण केल्या जातात. भक्ती, शुद्धता, संयम आणि सकारात्मक ऊर्जेचे प्रतीक म्हणूनही दुर्वांकडे पाहिले जाते.
दुर्वा ही सहज उपलब्ध होणारी हिरवी वनस्पती आहे. ती लवकर वाढते आणि पुन्हा उगवते. त्यामुळे चैतन्य, समृद्धी, दीर्घायुष्य आणि सकारात्मकतेचे प्रतीक म्हणून दुर्वांना धार्मिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे. गणपतीला दुर्वा अर्पण करताना भक्त आपल्या जीवनातील नकारात्मकता दूर होऊन सुख-समृद्धी लाभावी, अशी प्रार्थना करतात.
गणपतीच्या पूजेसाठी स्वच्छ आणि ताज्या दुर्वा घ्याव्यात. साधारणपणे तीन किंवा पाच पात्यांची दुर्वांची जुडी करून त्या बाप्पाच्या चरणी किंवा मस्तकावर अर्पण केल्या जातात. अनेक ठिकाणी २१ जुड्या किंवा २१ दुर्वा अर्पण करण्याची पद्धत आहे. पूजेच्या वेळी श्रद्धेने गणपतीचे नामस्मरण करून दुर्वा अर्पण कराव्यात. पूजेची पद्धत आणि दुर्वांची संख्या कुटुंबाच्या परंपरेनुसार बदलू शकते.
दुर्वा कितीही वेळा कापल्या किंवा तुडवल्या तरी पुन्हा उगवतात. त्यामुळे त्या संकटांवर मात करून पुन्हा उभे राहण्याचे प्रतीक मानल्या जातात. गणपतीला दुर्वा अर्पण करताना भक्तानेही आयुष्यातील अडचणींवर धैर्याने मात करण्याचा संदेश घ्यावा, अशी धार्मिक भावना आहे.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
