गुरुवार, 12 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- istock
पितृ पक्ष सुरू झाला असून, या १५ दिवसांमध्ये मृत नातेवाईकांच्या आत्म्याला शांती मिळावी यासाठी श्राद्ध केले जाते. जाणून घ्या श्राद्धाची तिथी कशी ठरते.
‘पितृ पक्ष’ ही वेळ आहे जेव्हा पूर्वज नश्वर जगात येतात आणि त्यांचे नातेवाईक त्यांच्या आत्म्याच्या शांतीसाठी श्राद्ध, तर्पण, पिंड दान इत्यादी करतात. त्यांच्या कुटुंबीयांनी दिलेल्या श्राद्ध प्रसादाने समाधानी होऊन ते अश्विन महिन्यातील अमावास्येला त्यांच्या वडिलोपार्जित घरी परततात. आपल्या कुटुंबातील सदस्यांना सुख, समृद्धी आणि वडीलधाऱ्यांचा आशीर्वाद देऊन ते निघून जातात. आता श्राद्धाची तारीख कशी ठरवली जाते आणि कुटुंबातील सदस्याच्या मृत्यूची तारीख माहीत नसल्यास कोणाचे श्राद्ध कोणत्या दिवशी केले जाते हा प्रश्न आहे.
श्राद्ध विधी कोणी करावे?
पितृपक्षात पितरांना संतुष्ट करण्यासाठी श्राद्ध करणे फार महत्त्वाचे आहे. अन्यथा, जे आपल्या पितरांच्या संपत्तीचा उपभोग घेतात परंतु त्यांचे श्राद्ध करत नाहीत, त्यांना पितृदोषाचा त्रास होतो आणि जीवनात अनेक प्रकारच्या दुःखांचा सामना करावा लागतो.
आता प्रश्न असा आहे की, जर मृत वडिलांना एकापेक्षा जास्त पुत्र असतील आणि त्यांच्यामध्ये वडिलांच्या संपत्तीची विभागणी नसेल आणि ते सर्व एकत्र राहत असतील तर ज्येष्ठ पुत्राने श्राद्ध करावे. संपत्तीचे विभाजन झाल्यानंतर सर्व पुत्रांनी स्वतंत्रपणे श्राद्ध करावे. वडील, आजोबा, पणजोबा यांच्यासह मागील तीन पिढ्यांसाठी श्राद्ध विधी केले पाहिजेत. याशिवाय सासरे, मामा, भाऊ, मेहुणे, पुतणे, गुरु, शिष्य, जावई, पुतणे, यांचेही श्राद्ध करावे. मुलगा, मित्र, सासरे आणि त्यांच्या बायका.
हेदेखील वाचा- तळहाताच्या मध्यभागी त्रिकोणी चिन्ह काय सांगते, त्याचा शुभ अर्थ
श्राद्धाची तारीख कशी ठरवायची
ज्या तारखेला कुटुंबातील सदस्याचा मृत्यू झाला त्या तारखेपासून श्राद्धाची तारीख ठरवली जाते. म्हणजेच ज्या वेळी व्यक्तीने शेवटचा श्वास घेतला आणि पंचांगानुसार कोणतीही तिथी असेल, त्या तिथीला पितृ पक्षात श्राद्ध करावे. तिथी माहीत नसल्यास सर्व पितृ अमावस्येला श्राद्ध करावे. याशिवाय इतरही काही गोष्टी लक्षात ठेवा.
जे लोक साधारणपणे मरण पावतात आणि त्या दिवशी चतुर्दशी तिथी असते त्यांनी त्यांचे श्राद्ध पितृपक्षातील त्रयोदशी तिथीला किंवा अमावस्येच्या दिवशी करावे. नैसर्गिक मृत्यू झालेल्या नातेवाईकांचे श्राद्ध चतुर्दशी तिथीला करू नये.
हेदेखील वाचा- तुमच्याही तळहाताच्या या ठिकाणी तीळ आहे का? जाणून घ्या त्याचा अर्थ
अपघात, सर्पदंश, आत्महत्या, खून किंवा अन्य कोणत्याही कारणाने अकाली मृत्यू झालेल्या व्यक्तीचे श्राद्ध चतुर्दशी तिथीलाच करावे, मग मृत्यू कोणत्या तारखेला झाला हे महत्त्वाचे नाही. अशा व्यक्तीचे मृत्यू तिथीला श्राद्ध केले जात नाही.
विवाहित स्त्रियांचे श्राद्ध पितृ पक्षाच्या नवमी तिथीला करावे, मग त्यांचा मृत्यू कोणत्या तारखेला झाला असेल.
ब्रह्मचारी किंवा तपस्वी यांचे श्राद्ध पितृपक्षाच्या द्वादशी तिथीलाच करावे.
आजी-आजोबांचे श्राद्ध फक्त अश्विन शुक्ल प्रतिपदेलाच करावे, मग त्यांचा मृत्यू कोणत्या तिथीला असला तरी.
