रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
हिंदू धर्मामध्ये भगवान शिव यांचे वर्णन संहारक म्हणून केले आहे. त्यांना सर्वात महान देवता मानले जाते. शास्त्रे आणि पुराणांमध्ये त्यांना समर्पित अनेक उपवास आणि उत्सव सांगितले आहेत. प्रदोष, शिव चतुर्दशी, महाशिवरात्री आणि मासिक शिवरात्री हे सर्व व्रत भगवान शिवाला समर्पित आहेत. महाशिवरात्री हा भगवान शिव यांना समर्पित सर्वात महत्त्वाचा व्रत आणि सण आहे. हा फाल्गुन महिन्याच्या कृष्ण पक्षाच्या चतुर्दशीला साजरा केला जातो.
याव्यतिरिक्त, प्रत्येक महिन्याच्या कृष्ण पक्षाच्या चतुर्दशीला मासिक शिवरात्र साजरी केली जाते. महाशिवरात्री आणि मासिक शिवरात्रीला, भगवान शिव यांची पूजा आणि उपवास विधीनुसार केला जातो, परंतु बरेच लोक महाशिवरात्री आणि मासिक शिवरात्रीला एकच मानतात. महाशिवरात्री आणि मासिक शिवरात्रीमध्ये नेमका काय फरक आहे ते जाणून घ्या
धार्मिक श्रद्धेनुसार, महाशिवरात्रीचा उत्सव वर्षातून फक्त एकदाच फाल्गुन महिन्याच्या कृष्ण पक्षाच्या चतुर्दशी तिथीला साजरा केला जातो. श्रद्धेनुसार, फाल्गुन महिन्याच्या कृष्ण पक्षाच्या चतुर्दशी तिथीला महादेव प्रथम लिंगाच्या रूपात प्रकट झाले. या स्वरूपात त्यांनी भगवान विष्णू आणि भगवान ब्रह्मा यांची परीक्षा घेतली. तेव्हापासून दरवर्षी या तिथीला महाशिवरात्री साजरी केली जाते. यावर्षी हा सण १५ फेब्रुवारी रोजी साजरा केला जाणार आहे.
असेही मानले जाते की भगवान शिव आणि पार्वती यांचा विवाह फाल्गुन महिन्यातील कृष्ण पक्षातील चतुर्दशी तिथीला झाला होता. म्हणूनच महाशिवरात्री साजरी केली जाते. दरम्यान, शिवपुराणामध्ये याचा उल्लेख केलेला आढळत नाही. विद्वानांच्या विश्वासानुसार, भगवान शिव या दिवशी १२ ज्योतिर्लिंगांच्या रूपात प्रकट झाले होते.
शिवरात्रीचा सण दर महिन्याच्या कृष्ण पक्षातील चतुर्दशी तिथीला येतो. तो दर महिन्याला साजरा केला जातो यालाच मासिक शिवरात्र असे म्हणतात. या व्रताला शिव चतुर्दशी असेही म्हणतात. अशावेळी मासिक शिवरात्रीचा उत्सव वर्षातून १२ वेळा साजरा केला जाणार आहे. तर महाशिवरात्री फक्त वर्षातून एकदाच साजरी केली जाते. म्हणूनच महाशिवरात्रीला शिवरात्रीपेक्षा जास्त महत्त्व आहे.
मासिक शिवरात्री आणि महाशिवरात्रीला रात्री भगवान शिवाची पूजा केली जाते, कारण ते रात्री लिंगाच्या रूपात अवतार घेतात. या दोन्ही व्रतांमध्ये रात्रीच्या चारही तासांमध्ये शिवाची पूजा केली जाते. दुसऱ्या दिवशी उपवास सोडले जातात.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: प्रत्येक महिन्यात कृष्ण पक्षाच्या चतुर्दशीला येणारी तिथी ‘मासिक शिवरात्र’ म्हणून ओळखली जाते. या दिवशी शिवपूजा, उपवास आणि जप केल्यास पुण्य लाभते, अशी श्रद्धा आहे.
Ans: मासिक शिवरात्र दर महिन्याला येते, तर महाशिवरात्र वर्षातून एकदाच येते. महाशिवरात्रीला धार्मिक, पौराणिक आणि आध्यात्मिक महत्त्व अधिक असल्याचे मानले जाते
Ans: पुराणानुसार, याच दिवशी भगवान शिव आणि पार्वती यांचा विवाह झाला. तसेच, शिवाने तांडव नृत्य केले, अशी मान्यता आहे.
