गुरुवार, 5 नोव्हेंबर 2026
भारतीय रेल्वेने प्रवासी तिकीटाच्या पैशांमध्ये वाढ केली आहे मात्र सोयींमध्ये कोणताही बदल नाही (फोटो - सोशल मीडिया)
लांब पल्ल्याच्या गाड्यांवरील प्रवासी भाडे वाढवणे हे एक वेळ मानले जाऊ शकते. मात्र भाडे वाढ केल्यानंतर देखील, रेल्वे विभाग रेल्वे प्रवाशांच्या सोयी आणि सुरक्षिततेकडे किती लक्ष देत आहे हा ज्वलंत प्रश्न आहे? २१५ किलोमीटरपेक्षा जास्त प्रवासासाठी तिकिट दरात प्रति किलोमीटर १ पैसे आणि मेल आणि एक्सप्रेस गाड्यांसारख्या गाड्यांसाठी २ पैशांनी वाढ करणे असामान्य नाही.
लोकल ट्रेन आणि मासिक पास दरात बदल न केल्याने मुंबईकरांना दिलासा मिळाला आहे. या वर्षीची ही दुसरी रेल्वे भाडेवाढ आहे. यापूर्वी जुलैमध्ये तिकिट दरात वाढ करण्यात आली होती, ज्यामुळे रेल्वेला ₹७०० कोटींचा महसूल मिळाला होता. नवीन भाडेवाढीमुळे मार्चपर्यंत रेल्वेला अतिरिक्त ₹६०० कोटींचा महसूल निर्माण करण्याचे उद्दिष्ट आहे.
रेल्वे विभागाचे म्हणणे आहे की रेल्वे नेटवर्कचा विस्तार, ऑपरेशनल खर्च आणि वाढत्या मनुष्यबळामुळे भाडेवाढ अपरिहार्य झाली आहे. गेल्या काही वर्षांपासून, रेल्वे देशाच्या विविध भागात रेल्वे नेटवर्कचा विस्तार करत आहे. आरक्षण प्रणालीत सुधारणा आणि ऑनलाइन सेवांचा विस्तार उपलब्ध करून देण्यात आला आहे.
हे देखील वाचा : मोफत इंटरनेटच्या दिशेने ISROचे लक्षणीय पाऊल; ‘Bluebird-2 Satellite’ मुळे होणार स्मार्टफोन क्रांती, वाचा कसे?
बुलेट ट्रेनच्या दिशेनेही प्रगती सुरू आहे. हे सर्व असूनही, प्रवाशांना मूलभूत सुविधांची तरतूद अपुरी आहे. पाण्याचे नळ बंद आहेत, ज्यामुळे प्रवाशांना बाटलीबंद पाणी खरेदी करावे लागत आहे. त्याचप्रमाणे, वंदे भारत एक्सप्रेससारख्या नवीन गाड्या सुरू करण्यात आल्या आहेत आणि काही मार्गांवर सेमी-हाय-स्पीड गाड्या सुरू झाल्या आहेत. हे सर्व असूनही, बुलेट ट्रेनच्या दिशेने प्रगती सुरू आहे. हे सर्व असूनही, प्रवाशांना मूलभूत सुविधांची तरतूद अपुरी आहे.
गाड्या अनेकदा उशिराने धावतात. वेळापत्रकांचे योग्य पालन केले जात नाही. गाड्यांमध्ये, स्थानकांवर आणि प्लॅटफॉर्मवर स्वच्छतेचा अभाव आहे. पाण्याचे नळ बंद आहेत, ज्यामुळे प्रवाशांना बाटलीबंद पाणी खरेदी करावे लागते. अनधिकृत विक्रेते मनमानीपणे काम करतात.
हे देखील वाचा : ‘लोकांनी श्वास घेणे थांबवावे…’; दिल्लीतील AQI वरून हायकोर्टाने काढले सरकारचे वाभाडे
कुजलेल्या फळांच्या टोपल्या प्रवाशांना विकल्या जातात. भिकाऱ्यांना बाहेर काढले जात नाही. प्लॅटफॉर्मवर दुर्गंधी पसरली आहे. रेल्वेच्या स्वच्छतागृहांच्या अस्वच्छ परिस्थितीबद्दल तक्रारी कायम आहेत. केटरिंग सेवांचा दर्जा खालावत आहे, तर किमती प्रचंड आहेत. प्रवाशांची सुरक्षा ही रेल्वेची जबाबदारी आहे, ज्याकडे गांभीर्याने लक्ष देण्याची गरज आहे.
मालवाहतुकीतून रेल्वेला लक्षणीय महसूल मिळतो. या क्षेत्रात भारतीय रेल्वे जगात दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. प्रवासी वाहतुकीतील तोटा कमी करण्याची शिफारस संसदीय समितीने केली होती, म्हणूनच प्रवासी भाडे वाढवण्यात आले. सरकारने २०३० पर्यंत रेल्वेला फायदेशीर बनवण्याचे ध्येय ठेवले आहे, परंतु प्रवासी सेवेकडे केवळ नफ्याच्या दृष्टिकोनातून पाहणे अन्याय्य आहे. भाडेवाढीबरोबरच, प्रवासी सुविधांमध्ये योग्य सुधारणांवर लक्ष केंद्रित करणे देखील तितकेच महत्त्वाचे आहे.
लेख : चंद्रमोहन द्विवेदी
याचे मूळ आर्टिकल वाचण्यासाठी आपण https://navbharatlive.com/ यावर क्लिक करावे
