World Telecommunication Day 2025 : आज १७ मे रोजी संपूर्ण जगभरात जागतिक दूरसंचार आणि माहिती समाज दिन 2025 उत्साहाने साजरा केला जात आहे. हा दिवस केवळ तांत्रिक प्रगतीचा उत्सव नाही, तर डिजिटल समावेश, माहितीच्या लोकशाहीकरणाचा आणि मानवी विकासासाठी तंत्रज्ञानाच्या जबाबदारीचा जागर देखील आहे.
इतिहास आणि महत्त्व
जागतिक दूरसंचार दिनाची सुरुवात १९६९ मध्ये आंतरराष्ट्रीय दूरसंचार संघटना (ITU) मार्फत करण्यात आली. मात्र, या दिवसाची मूळ प्रेरणा १७ मे १८६५ रोजी झालेल्या आंतरराष्ट्रीय टेलिग्राफ करारापासून आहे, ज्याद्वारे ITU ची स्थापना झाली. २००६ साली या दिवसाचा व्यापक आशय लक्षात घेऊन याचे नामांतर “जागतिक दूरसंचार आणि माहिती समाज दिन” असे करण्यात आले. आजच्या डिजिटल युगात, दूरसंचार हा केवळ संवादाचे माध्यम राहिला नाही, तर तो शिक्षण, आरोग्य, रोजगार आणि सामाजिक न्याय या सर्व क्षेत्रांमध्ये क्रांती घडवणारा आधारस्तंभ ठरला आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : इशाक दार यांचा खोटारडेपणा उघड; AI-निर्मित बातमीचा हवाला देत पाक लष्कराचे खोटे कौतुक, ‘डॉन’ने केला पर्दाफाश
तंत्रज्ञानाचा प्रवास आणि भारतातील बदल
टेलिग्राफपासून सुरू झालेला संवादाचा प्रवास आज 5G, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, इंटरनेट ऑफ थिंग्ज आणि ब्लॉकचेनसारख्या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानापर्यंत पोहोचला आहे. भारतात गेल्या दोन दशकांतील मोबाईल आणि इंटरनेट क्रांतीमुळे, ८५ कोटीहून अधिक भारतीय डिजिटल युगात सहभागी झाले आहेत.
डिजिटल इंडिया, भारतनेट, स्टार्टअप इंडिया, CSC सेंटर, BHIM, UPI, SWAYAM अशा अनेक उपक्रमांद्वारे सरकारने डिजिटल सक्षमीकरणाच्या दिशेने भक्कम पावले उचलली आहेत. यामुळे ग्रामीण आणि शहरातील दरी कमी झाली आहे, तसेच शिक्षण, आरोग्य आणि सरकारी सेवा सामान्य माणसाच्या हातात पोहोचल्या आहेत.
सामाजिक समावेश आणि आव्हाने
या दिवसाच्या निमित्ताने, अद्यापही तंत्रज्ञानापासून वंचित असलेल्या घटकांकडे लक्ष वेधले जाते. डिजिटल डिव्हाईड, सायबर सुरक्षेचा अभाव, माहितीचा गैरवापर आणि डिजिटल अशिक्षण ही गंभीर आव्हाने आहेत. महिला, वृद्ध, अपंग, आणि ग्रामीण भागातील नागरिकांसाठी परवडणारे आणि सुलभ तंत्रज्ञान उपलब्ध करणे हे अत्यावश्यक आहे. त्यासाठी स्थानिक भाषांमधील डिजिटल साहित्य, डिजिटल साक्षरता मोहीम आणि सुरक्षित इंटरनेट पायाभूत सुविधा विकसित करणे आवश्यक आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : US Sperm Doner: सिरीयल स्पर्म डोनर! 180 हून अधिक मुलांचा बाप महिलांविरुद्ध रचत होता मोठा कट
भविष्यातील दिशा
जागतिक दूरसंचार दिन 5G नंतर 6G, क्वांटम कम्युनिकेशन, AI आणि रोबोटिक्सच्या युगात मानवतेच्या हितासाठी तंत्रज्ञानाचा उपयोग कसा करता येईल, याचा विचार करण्याची संधी देतो. हे तंत्रज्ञान भविष्यातील स्मार्ट शहरे, आरोग्यसेवा, शिक्षण आणि आपत्ती व्यवस्थापनात मोलाची भूमिका बजावेल.
पार्टनर2कनेक्ट अलायन्स
या दिवसाचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे ITU कडून सुरु करण्यात आलेले Partner2Connect Digital Alliance. या उपक्रमांतर्गत खाजगी आणि सार्वजनिक क्षेत्रांनी कमी विकसित देशांमध्ये डिजिटल परिवर्तनासाठी सक्रियपणे सहभागी होण्याचे वचन दिले आहे.
उपसंहार
जागतिक दूरसंचार दिन 2025 आपल्याला आठवण करून देतो की, तंत्रज्ञानाचा विकास हा केवळ आर्थिक यशासाठी नव्हे, तर तो समाजातील सर्व घटकांपर्यंत समान संधी पोहोचवण्यासाठी एक शक्तिशाली साधन आहे. भविष्यातील वाटचाल समावेशक, सुरक्षित आणि सशक्त डिजिटल समाजाच्या दिशेने व्हावी, हीच या दिवसाची खरी प्रेरणा आहे.
