जागतिक हिंदी दिन साजरा करण्यासाठी १० जानेवारी हा दिवस का निवडला गेला? त्याचा इतिहास आणि महत्त्व वाचा ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया)
World Hindi Day 2026 history significance : तुम्ही कधी विचार केला आहे का, की जर आपण १४ सप्टेंबरला हिंदी दिन साजरा करतो, तर पुन्हा १० जानेवारीला ‘जागतिक हिंदी दिन’ (World Hindi Day) का येतो? हा केवळ तारखेचा फरक नाही, तर हिंदी भाषेच्या जागतिक विस्ताराची एक गौरवशाली यशोगाथा आहे. आज १० जानेवारी २०२६ रोजी जगभरातील १५० हून अधिक देशांमध्ये हिंदीचा जयघोष होत आहे. पण या तारखेचे नेमके रहस्य काय? चला, आज या खास दिवसाचा इतिहास आणि महत्त्व समजून घेऊया.
१० जानेवारी ही तारीख निवडण्यामागे एक ऐतिहासिक कारण आहे. १० जानेवारी १९७५ रोजी महाराष्ट्रातील नागपूर शहरात पहिली ‘जागतिक हिंदी परिषद’ आयोजित करण्यात आली होती. तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी या परिषदेचे उद्घाटन केले होते. विशेष म्हणजे, या पहिल्याच परिषदेत ३० देशांतील १२२ प्रतिनिधी सहभागी झाले होते. हिंदीला केवळ भारतापुरते मर्यादित न ठेवता तिला संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN) अधिकृत भाषेचा दर्जा मिळावा आणि तिची ओळख जगभर व्हावी, हा या परिषदेचा मुख्य हेतू होता.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Russia-Ukraine War: ‘आम्ही इशारा दिला होता!’ रशियाने युक्रेनवर डागलं ताशी 13,000 किमी वेगाचं क्षेपणास्त्र; युरोप युद्धाच्या छायेत
१९७५ मध्ये परिषद झाली असली, तरी हा दिवस ‘जागतिक हिंदी दिन’ म्हणून साजरा करण्याची अधिकृत घोषणा खूप उशिरा झाली. २००६ मध्ये भारताचे तत्कालीन पंतप्रधान डॉ. मनमोहन सिंग यांनी दरवर्षी १० जानेवारी हा दिवस ‘जागतिक हिंदी दिन’ म्हणून साजरा करण्याची घोषणा केली. तेव्हापासून दरवर्षी परराष्ट्र मंत्रालय आणि जगभरातील भारतीय दूतावासांमध्ये निबंध स्पर्धा, व्याख्याने आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांद्वारे हिंदीचा गौरव केला जातो.
Recognized among the world’s many languages for its sweetness and simplicity, the Hindi language is a strong foundation of our cultural identity and national unity. It is not merely a means of communication, but an expression of India’s soul, emotions, and thoughts. Heartfelt… pic.twitter.com/M2F3YDmDpL — DD News (@DDNewslive) January 10, 2026
credit : social media and Twitter
अनेक वाचकांना या दोन तारखांबाबत नेहमी गोंधळ होतो. त्यांचे स्वरूप खालीलप्रमाणे स्पष्ट आहे:
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Trump Greenland Strategy: अंतराळातून हल्ला झाल्यास ‘ग्रीनलँड’ बनेल ढाल; 75 वर्षांपासून अमेरिकन सैन्य गोठले बर्फात, वाचा सविस्तर
२०२६ च्या जागतिक हिंदी दिनासाठी “हिंदी: एक भावनिक दुवा” ही संकल्पना निवडण्यात आली आहे. आजच्या डिजिटल युगात हिंदी केवळ साहित्यापुरती मर्यादित राहिलेली नाही. आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI), सोशल मीडिया आणि इंटरनेटवर हिंदीचा वापर झपाट्याने वाढत आहे. जगात सर्वाधिक बोलल्या जाणाऱ्या भाषांच्या यादीत हिंदी आज चौथ्या क्रमांकावर आहे. फिजी, मॉरिशस, गयाना, सुरिनाम आणि नेपाळ यांसारख्या देशांमध्ये तर हिंदीला विशेष स्थान आहे.
Ans: पहिली जागतिक हिंदी परिषद १० जानेवारी १९७५ रोजी नागपुरात झाली, मात्र अधिकृतपणे १० जानेवारी २००६ पासून हा दिवस दरवर्षी साजरा होऊ लागला.
Ans: १४ सप्टेंबरला साजरा होणारा राष्ट्रीय हिंदी दिन हा भारताच्या अधिकृत भाषेच्या सन्मानार्थ आहे, तर १० जानेवारीला साजरा होणारा जागतिक हिंदी दिन हा हिंदीच्या जागतिक प्रसारासाठी आहे.
Ans: हिंदी ही जगातील चौथी सर्वाधिक बोलली जाणारी भाषा आहे. भारत सोडून मॉरिशस, फिजी, सुरिनाम आणि गयाना यांसारख्या देशांत हिंदी मोठ्या प्रमाणावर बोलली आणि लिहिली जाते.
