World Hypnotism Day: कृष्णालाही हिप्नोटिज्म होते का? ते काय आहे आणि त्याचा इतिहास जाणून घ्या? ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया)
World Hypnotism Day : आज ४ जानेवारी, म्हणजेच जागतिक संमोहन दिन (World Hypnotism Day). हिप्नॉटिझम किंवा संमोहन म्हटलं की आपल्या डोळ्यासमोर जादूचे प्रयोग किंवा कोणालातरी वश करणारी एखादी गूढ कला येते. पण संमोहन हे केवळ जादू नाही, तर ते मनाचे एक सखोल शास्त्र आहे. आजच्या धावपळीच्या युगात तणाव, चिंता आणि मानसिक आजारांवर उपचार करण्यासाठी संमोहनाचा वापर प्रभावीपणे केला जातो. मात्र, या कलेची मुळे आधुनिक विज्ञानापेक्षाही कितीतरी पटीने खोल, थेट द्वापरयुगातील भगवान श्रीकृष्णाच्या कथांपर्यंत पोहोचतात.
भगवान श्रीकृष्णाचे एक नाव ‘मोहन’ आहे, ज्याचा अर्थच ‘मोहित करणारा’ असा होतो. पौराणिक कथांनुसार, श्रीकृष्णाला जन्मापासूनच संमोहन विद्येचे ज्ञान होते. जेव्हा श्रीकृष्ण बासरी वाजवत असत, तेव्हा केवळ गोपी किंवा मनुष्यच नाही, तर पशू-पक्षी आणि संपूर्ण निसर्ग आपली शुद्ध हरपून त्यांच्याकडे ओढला जात असे. हे संमोहनाचेच एक उच्च रूप होते, ज्याला ‘नाद संमोहन’ म्हटले जाते. जेव्हा त्यांनी बालपणी यशोदा मातेला आपल्या मुखात संपूर्ण ब्रह्मांड दाखवले, तेव्हा त्यांनी मातेला एका विशेष मानसिक अवस्थेत (Trance State) नेले होते, जे संमोहनाशिवाय शक्य नव्हते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : World Braille Day: 6 बिंदूंचा तो ‘मास्टर कोड’ ज्याने बदललं जग; असा झाला लुई ब्रेलच्या 200 वर्षांच्या वारशाचा देदीप्यमान जागर
संमोहन ही एक अशी प्रक्रिया आहे ज्यामध्ये व्यक्तीचे चेतन मन (Conscious Mind) शांत केले जाते आणि अवचेतन मनाशी (Subconscious Mind) थेट संवाद साधला जातो. या अवस्थेत व्यक्ती पूर्णपणे झोपलेली नसते, तर ती ‘अर्ध-जागृत’ असते. ही अवस्था एखाद्या सुंदर स्वप्नासारखी किंवा खोल ध्यानासारखी (Meditation) असते. संमोहन म्हणजे वशीकरण नव्हे; वशीकरणात दुसऱ्याला त्रास देण्याचा हेतू असू शकतो, पण संमोहन हे उपचारासाठी आणि मनाची एकाग्रता वाढवण्यासाठी वापरले जाणारे एक पवित्र शास्त्र आहे.
The Madhvas of Udupi – The Night Krishna Was Walled In The year was 1320–1340 CE. Muhammad bin Tughlaq’s authority was spreading south. The western coast was no longer peripheral. Temples were being audited not for faith, but for control. Udupi stood exposed. Not a capital.… pic.twitter.com/pzeCiC0JtD — Comman Man (@CommanMan777589) December 23, 2025
credit : social media and Twitter
जरी भारतीय ऋषी-मुनींना ही कला ‘प्राण विद्या’ म्हणून ज्ञात होती, तरी पाश्चात्य जगात १८ व्या शतकात फ्रांझ अँटोन मेस्मर यांनी ‘अॅनिमल मॅग्नेटिझम’ या नावाने ही पद्धत सुरू केली. पुढे १९ व्या शतकात स्कॉटिश सर्जन जेम्स ब्रेड यांनी यावर अधिक संशोधन केले. त्यांनीच याला ‘न्यूरो-हिप्नोलॉजी’ किंवा ‘हिप्नॉटिझम’ (Hypnos – ग्रीक झोपेचा देव) असे नाव दिले. आज वैद्यकीय क्षेत्रात वेदनाशमन, फोबिया (भिती) घालवण्यासाठी आणि व्यसनमुक्तीसाठी हिप्नोथेरपीचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : World War 3 : युद्ध सुरू झालं! कराकसवर क्षेपणास्त्रांचा पाऊस, Venezuela भीषण स्फोटांनी हादरलं; अमेरिकेने विमान उड्डाणं रोखली
तुम्हाला आश्चर्य वाटेल, पण आपण रोज कळत-नकळत संमोहित होत असतो. जेव्हा तुम्ही टीव्हीवरील एखादा कार्यक्रम पाहताना इतके मग्न होता की कोणाचे बोलणे तुम्हाला ऐकू येत नाही, किंवा गाडी चालवताना रस्ता लक्षात न राहता तुम्ही गंतव्य स्थानी पोहोचता, तेव्हा तुमचे मन एका विशिष्ट संमोहित अवस्थेत असते. जागतिक संमोहन दिन साजरा करण्यामागचा उद्देश हाच आहे की, लोकांनी या नैसर्गिक मानसिक शक्तीला ओळखावे आणि तिचा वापर स्वतःच्या प्रगतीसाठी करावा.
Ans: श्रीकृष्णाचे नाव 'मोहन' आहे. त्यांच्या बासरीच्या नादाने आणि मोहक रूपाने ते शत्रूलाही मोहित करत असत, हे संमोहनाचे उत्तम उदाहरण मानले जाते.
Ans: संमोहन हे एक वैज्ञानिक उपचार पद्धती आहे ज्याचा उद्देश स्वतःला किंवा रुग्णाला मानसिक रित्या सुधारणे असतो, तर वशीकरण हे अनेकदा चुकीच्या समजातून दुसऱ्यावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी वापरले जाते.
Ans: आधुनिक हिप्नॉटिझमचे जनक स्कॉटिश डॉक्टर जेम्स ब्रेड यांना मानले जाते, त्यांनी १८ व्या शतकात याला वैज्ञानिक स्वरूप दिले.
