मंगळवार, 23 जून 2026
BrahMos Deal : इराण-इस्रायल तणावात यूएईची भारताकडे धाव; ब्रह्मोस खरेदीसाठी चर्चा सुरु (फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
यूएईने ब्रह्मोस आणि आकाश-तीरसह भारताच्या अनेक अत्याधुनिक शस्त्र प्रणालींमध्ये विशेष रस दाखवला आहे. जरी या वाटाघाटी सुरुवातीच्या टप्प्यावर असल्या तरी त्या वेगाने पुढे सरकत आहेत; मात्र, या विषयावर भारत सरकार किंवा यूएई प्रशासनाकडून अद्याप कोणतेही अधिकृत निवेदन जारी करण्यात आलेले नाही. अलीकडील क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन हल्ल्यांच्या धोक्याच्या पार्श्वभूमीवर यूएई आपल्या संरक्षण खरेदी धोरणाचे पुनरावलोकन करत आहे.
यूएईच्या संरक्षण पुरवठादारांमध्ये विविधता आणण्याचा आणि हवाई धोक्यांचा अधिक प्रभावीपणे सामना करण्याच्या व्यापक धोरणाचाच हा एक भाग मानला जात आहे. यूएईने दक्षिण कोरियासोबत ३५ अब्ज अमेरिकन डॉलर्सचा (सुमारे ३.३ लाख कोटी रुपये) मोठा संरक्षण सहकार्य करार केला होता.
भारत आणि रशियाचा संयुक्त उपक्रम असलेले ‘ब्रह्मोस’ हे जगातील सर्वात वेगवान कार्यरत सुपरसॉनिक क्रूझ क्षेपणास्त्रांपैकी एक आहे. हे क्षेपणास्त्र जमीन, समुद्र आणि हवाई अशा तिन्ही ठिकाणांहून डागले जाऊ शकते. त्याच्या निर्यातक्षम आवृत्तीची मारक क्षमता सुमारे २९० किलोमीटर आहे. याच्या निर्यातीसाठी रशियाची मंजुरी आवश्यक असेल. रशिया आणि यूएई यांच्यातील दृढ संबंध पाहता ही मंजुरी मिळवण्यात कोणतीही अडचण येणार नाही, असा अंदाज आहे.
‘आकाश-तीर’ ही बीईने भारतीय लष्कराच्या भागीदारीत विकसित केलेली पूर्णपणे स्वयंचलित हवाई संरक्षण कमांड आणि कंट्रोल प्रणाली आहे. ही प्रणाली विविध सेन्सर्स आणि शस्त्र प्रणालींकडून मिळणाऱ्या माहितीवर (डेटावर) स्वयंचलितपणे प्रक्रिया करून हवाई धोके वेगाने ओळखण्यास आणि नष्ट करण्यास सक्षम आहे.
सरकारी उपक्रमांमुळे भारताच्या संरक्षण निर्यातीत सातत्याने वाढ झाली आहे. २०१३-१४ मध्ये केवळ ६८ कोटी रुपये असलेली संरक्षण निर्यात मार्च २०२६ रोजी संपलेल्या आर्थिक वर्षात ४ अब्ज अमेरिकन डॉलर्स (३७,८६८ कोटी रुपये) इतकी झाली आहे. मे २०२५ मध्ये ‘ऑपरेशन सिंदूर’ दरम्यान पाकिस्तानविरुद्ध ब्रह्मोस क्षेपणास्त्राच्या यशस्वी वापरामुळे भारतीय शस्त्रास्त्रांची जागतिक विश्वासार्हता अधिकच वाढली आहे.
भारताने यापूर्वीच फिलीपिन्स, व्हिएतनाम आणि इंडोनेशियाला ब्रह्मोस क्षेपणास्त्रांची निर्यात केली असून, इतर अनेक देशांनीही यात रस दाखवला आहे. स्टॉकहोम इंटरनॅशनल पीस रिसर्च इर्नस्टट्यूट (SIPRI) च्या मते, मध्यपूर्वेला शस्त्रास्त्रांचा पुरवठा करणारा अमेरिका हा सर्वात मोठा देश असला, तरी भारत आता वेगाने उदयास येणारा निर्यातदार देश म्हणून स्वतःची ओळख निर्माण करत आहे.
होर्मुझ उघडताच शत्रूची धुर्त खेळी; पाकिस्तानच्या ‘या’ निर्णयामुळे भारतावर ओढवणार महाभंयकर संकट
