बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया
अमेरिकन अंतराळ संस्था नासाचे अंतराळवीर सुनीता विल्यम्स आणि बुच विल्मोर अजूनही अवकाशात अडकले आहेत. मिळालेल्या माहितीनुसार, त्यांचा परतावा पुढील वर्षापर्यंतच शक्य आहे. अमेरिकन अंतराळ संस्था नासाने सांगितले की, या वर्षी अंतराळवीरांचे परतणे शक्य नाही. पण तुम्हाला माहिती आहे का की जेव्हा एखादा अंतराळवीर येथून अंतराळात जातो तेव्हा रॉकेट लाँच केले जाते, पण जेव्हा त्याला पृथ्वीवर परत यावे लागते तेव्हा तो रॉकेटशिवाय कसा येतो? त्यामुळे जाणून घ्या काय आहे यामागचे नेमके कारण.
अंतराळवीर
सुनीता विल्यम्स आणि बुच विल्मोर जून 2024 मध्ये बोईंग विमानातून स्पेस स्टेशनवर पोहोचले होते. बोईंग स्टारलाइनरच्या कॅप्सूलमध्ये बिघाड झाल्यामुळे त्यांचे परत येणे पुढे ढकलण्यात आले. दरम्यान नासाचे प्रमुख बिल नेल्सन म्हणतात की, दोन्ही अंतराळवीरांना आता स्पेसएक्स रॉकेटमधून पृथ्वीवर परतावे लागेल. त्यांनी सांगितले की, स्टारलाइनरची प्रणोदन प्रणाली(Propulsion system) सदोष आहे. त्यामुळे या वाहनातून अंतराळवीरांसाठी पृथ्वीवर परतणे अत्यंत धोकादायक आहे.
हे देखील वाचा : लडाखमधील या गावात प्रेग्नन्ट होण्यासाठी येतात परदेशी महिला; कारण जाणून तुम्हाला आश्चर्य वाटेल
अंतराळातून प्रवासी कसे परत येतात?
सर्वप्रथम आपण हे जाणून घेऊया की भारतात कुठे अंतराळासाठी रॉकेट सोडले जातात. अंतराळयान प्रक्षेपित करण्यासाठी भारतात दोन लाँच पॅड आहेत. पहिले थुंबा इक्वेटोरियल रॉकेट लॉन्च स्टेशन आहे तिरुवनंतपुरम, केरळ आणि दुसरे सतीश धवन स्पेस सेंटर आहे, जे आंध्र प्रदेशातील श्रीहरिकोटा येथे आहे.
फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया
चंद्रावर कोणतेही अंतराळ केंद्र किंवा अंतराळ यान प्रक्षेपक नाही. संपूर्ण टीम स्पेसक्राफ्ट लाँच करण्याच्या तयारीत आहे. प्रथम ते रॉकेटसह एकत्र केले जाते, नंतर ते लॉन्चिंग पॅडवरून प्रक्षेपित केले जाते. आता प्रश्न असा आहे की चंद्रावरून रॉकेट पृथ्वीवर कसे परत येईल. कोणतीही वस्तू पृथ्वीवरून अंतराळात तेव्हाच जाऊ शकते जेव्हा ती पृथ्वीचे गुरुत्वाकर्षण क्षेत्र ओलांडण्यास सक्षम असते. विज्ञानाच्या नियमांनुसार कोणतीही वस्तू पृथ्वीच्या गुरुत्वाकर्षणावर तेव्हाच मात करू शकते जेव्हा तिचा किमान वेग 11.2 किलोमीटर प्रति सेकंद असेल. त्यामुळेच हे यान प्रक्षेपण पॅडवरून सोडले जाते, जेणेकरून ते पृथ्वीच्या कक्षेतून यशस्वीपणे बाहेर पडून अवकाशात प्रवेश करू शकेल.
चंद्रापासून पृथ्वीपर्यंतचा प्रवास
पृथ्वीवरून चंद्रावर अंतराळयान पाठवण्यासाठी अनेक अंतराळ केंद्रे आहेत, परंतु चंद्रावर अंतराळ केंद्र अद्याप तयार झालेले नाही. अंतराळयान सहजपणे पृथ्वीवर परत येते. जर तुम्हाला वाटत असेल की हे छतावरून जमिनीवर उडी मारण्यासारखे आहे, तर तुम्ही चुकीचे आहात. कारण निसर्गाचे नैसर्गिक तंत्र यामध्ये मदत करतात. हा संपूर्ण खेळ सुटण्याच्या वेगावर आधारित आहे. पृथ्वीचा सुटण्याचा वेग 11.2 किलोमीटर प्रति सेकंद आहे, तर चंद्राचा सुटण्याचा वेग फक्त 2.4 किलोमीटर प्रति सेकंद आहे. अंतराळ यानामध्ये असलेले इंजिन इतके शक्तिशाली आहे की ते अंतराळ यानाला 2.4 किलोमीटर प्रति सेकंदाच्या वेगाने सहज गती देऊ शकते आणि यानाला पृथ्वीवर सहजपणे परत येण्यास मदत करते.
