शनिवार, 17 ऑक्टोबर 2026
नेपाळच्या महापुरात १०५ भारतीय पर्यटक बेपत्ता; मानसरोवरला जाणाऱ्या ३१ यात्रेकरूंचाही समावेश
Nepal Flash Flood: नेपाळमध्ये आलेल्या अचानक महापुरामुळे (Nepal Flash Flood) मोठ्या प्रमाणावर जीवित आणि वित्तहानी झाल्याचे पाहायला मिळत आहे. विशेषतः भारतीयांसाठी चिंता वाढवणारी बाब म्हणजे १०५ भारतीय पर्यटकांशी संपर्क होत नसल्याची माहिती नेपाळ पर्यटन मंडळाच्या हवाल्याने देण्यात आली आहे. यामध्ये मानसरोवर यात्रेसाठी निघालेल्या ३१ यात्रेकरूंचाही समावेश असल्याचे सांगण्यात येत आहे.
नेपाळ पर्यटन मंडळाच्या माहितीनुसार, पुरानंतर सुमारे ४०० पर्यटकांशी संपर्क होऊ शकलेला नाही. यामध्ये २९१ विदेशी पर्यटक, तर ९० हून अधिक नेपाळी पर्यटक असल्याचे वृत्त आहे. भारतीय पर्यटकांपैकी ५९ जण स्मार्ट ट्रॅव्हल्स, तर ४६ जण लीफ हॉलिडेच्या माध्यमातून प्रवास करत असल्याची माहिती देण्यात आली आहे. संबंधित पर्यटकांचा शोध घेऊन त्यांची सद्यस्थिती जाणून घेण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. दरम्यान, ‘बेपत्ता’ या उल्लेखाचा अर्थ सर्व पर्यटक पुरात वाहून गेले असा होत नाही. दुर्गम भागातील संपर्क व्यवस्था खंडित झाल्याने अनेकांशी संपर्क होऊ शकत नसण्याची शक्यता असल्याने अधिकृत पुष्टी महत्त्वाची ठरणार आहे.
संपर्क तुटलेल्या भारतीयांमध्ये मानसरोवर यात्रेसाठी प्रवास करणाऱ्या ३१ जणांचा समावेश असल्याचे सांगण्यात आल्याने भारतातही चिंता वाढली आहे. नेपाळमधून तिबेटच्या दिशेने जाणाऱ्या मार्गांवर पुरामुळे मोठे नुकसान झाल्याने अनेक ठिकाणी वाहतूक आणि संपर्क व्यवस्था विस्कळीत झाली आहे.
रासुवा जिल्ह्यातील तिमुरे येथील कस्टम कार्यालयातील १४ कर्मचाऱ्यांशी संपर्क होऊ शकलेला नसल्याचे नेपाळी माध्यमांच्या वृत्तात म्हटले आहे. त्यामध्ये ११ कायमस्वरूपी आणि तीन कंत्राटी कर्मचाऱ्यांचा समावेश आहे. कस्टम कार्यालयाचे प्रमुख राजेंद्र ढुंगाना यांच्यासह २५ कर्मचाऱ्यांचा मात्र ठावठिकाणा लागल्याची माहिती आहे.
२० मेगावॅट क्षमतेच्या लांगटांग खोला जलविद्युत प्रकल्पाशी संबंधित सुमारे ६० लोकांशी संपर्क तुटल्याचेही वृत्त आहे. महापुरामुळे नेपाळच्या ऊर्जा पायाभूत सुविधांना मोठा फटका बसला आहे.
त्रिशूली आणि देवघाट जलविद्युत प्रकल्पांसह अन्य ऊर्जा प्रकल्पांचे नुकसान झाल्याचे सांगण्यात आले आहे. २५ मेगावॅटच्या सौर ऊर्जा प्रकल्पाचे तीन ब्लॉक आणि एक सब-स्टेशनही पुराच्या तडाख्यात आल्याचे वृत्त आहे.
बेपत्ता आणि अडकलेल्या नागरिकांच्या शोधासाठी नेपाळ सरकारने मोठी बचावमोहीम हाती घेतली आहे. नेपाळी लष्कराची चार आणि खासगी क्षेत्रातील आठ अशी १२ हेलिकॉप्टर बचावकार्यात सहभागी करण्यात आल्याचे सांगण्यात आले आहे. ड्रोनचाही वापर करण्यात येत आहे.
प्राथमिक माहितीनुसार, हेलिकॉप्टरच्या मदतीने काही नागरिकांना स्याफ्रुबेसी, मैलुंग आणि धुन्चे भागांतून सुरक्षित बाहेर काढण्यात आले आहे. पुरात अडकलेल्या इतर नागरिकांना वाचवून रुग्णालयात दाखल करण्याचे कामही सुरू आहे.
तिबेटच्या दिशेने आलेल्या पाण्यामुळे भोटेकोशी नदीला अचानक मोठा पूर आल्याचे वृत्त आहे. त्याचा परिणाम पुढील नदीप्रवाहातील भागांवरही झाला आहे. नुवाकोटच्या त्रिशूली बाजार परिसरातील अनेक घरे पुराच्या पाण्यात वाहून गेल्याचे सांगण्यात आले आहे.
वाहतुकीसाठी वापरण्यात येणाऱ्या पुलांचे नुकसान झाल्यामुळे अनेक मार्गांचा संपर्क तुटला आहे. मोठ्या संख्येने वाहनेही पुराच्या पाण्यात वाहून गेल्याचा अंदाज व्यक्त केला जात आहे.
काही स्थानिक वृत्तांमध्ये १,००० लोक पुरात वाहून गेल्याचा दावा केला जात असला, तरी एवढ्या मोठ्या जीवितहानीची अधिकृत पुष्टी उपलब्ध होईपर्यंत हा आकडा निश्चित मृत किंवा बेपत्ता व्यक्तींचा आकडा म्हणून वापरणे टाळणे योग्य ठरेल. आपत्तीच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात संपर्क तुटलेले, स्थलांतरित झालेले आणि प्रत्यक्ष बेपत्ता असलेले नागरिक यांच्या आकड्यांत फरक असू शकतो.
त्याचप्रमाणे भारतीय पर्यटकांबाबतही “१०५ भारतीय पुरात वाहून गेले” असे न लिहिता “१०५ भारतीय पर्यटकांशी संपर्क तुटला/१०५ भारतीय पर्यटक बेपत्ता असल्याची माहिती” अशी मांडणी अधिक सुरक्षित ठरेल.
नेपाळ सरकारने पर्यटकांसाठी ११४४ हा हेल्पलाइन क्रमांक जारी केल्याचे सांगण्यात आले आहे. पुरामुळे प्रभावित भागांत अडकलेल्या किंवा संपर्क तुटलेल्या पर्यटकांबाबत माहिती मिळवण्यासाठी या हेल्पलाइनचा उपयोग केला जाऊ शकतो.
सध्या बचावकार्य सुरू असल्यामुळे भारतीय पर्यटकांची नेमकी स्थिती, मृत आणि बेपत्ता व्यक्तींची संख्या तसेच नुकसानीचे प्रमाण बदलण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे नेपाळ सरकार, पर्यटन मंडळ आणि भारतीय अधिकृत यंत्रणांकडून येणाऱ्या पुढील माहितीकडे लक्ष लागले आहे.
