शनिवार, 24 ऑक्टोबर 2026
सरकार डिझेलमध्येही इथेनॉल टाकण्याच्या तयारीत
अल्कोहॉल म्हणजेच दारूच्या विक्रीमुळे सरकारला दरवर्षी बंपर महसूल मिळत असतो. मात्र आम्ही जर तुम्हाला सांगितलं की या दारूच्या साहाय्याने तुम्ही तुमची कार चालवू शकाल तर? होय तुम्ही बरोबर वाचत आहात.
पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिश्रित करण्याच्या दिशेने भारत एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलण्याच्या तयारीत आहे. ‘E20’ इंधनाच्या अंमलबजावणीनंतर, सरकार आता ‘E85’ इंधन सादर करण्याची तयारी करत आहे; या इंधनामध्ये 85 टक्क्यांपर्यंत इथेनॉल आणि केवळ 15 टक्के पेट्रोलचा समावेश असेल. जर हा उपक्रम प्रत्यक्षात आला, तर नजीकच्या भविष्यात भारतीय रस्त्यांवरील बहुतांश गाड्या ‘अल्कोहोल-आधारित इंधनावर’ धावताना दिसू शकतील. जागतिक स्तरावर वाढत्या तेल संकटाचा सामना करण्यासाठी आणि आयातीवरील देशाचे अवलंबित्व कमी करण्यासाठी हा निर्णय घेतला जात असल्याचे मानले जात आहे.
सिंगल चार्जवर 496 किमीची रेंज! Hyundai ची सर्वात छोटी इलेक्ट्रिक हॅचबॅक कार सादर
‘E85’ हा एक प्रकारचा ‘फ्लेक्स-फ्युएल’ (flex-fuel) आहे, ज्यामध्ये 85 टक्के इथेनॉल आणि 15 टक्के पेट्रोलचे मिश्रण असते. सध्या, भारतामध्ये ‘E20’ पेट्रोलचा वापर अनिवार्य करण्यात आला आहे, ज्यामध्ये 20 टक्क्यांपर्यंत इथेनॉलचा समावेश असतो. ‘E85’ हे यापुढचे एक महत्त्वपूर्ण पाऊल असून, ते इंधनाचा एक स्वतंत्र प्रकार (grade) म्हणून सादर केले जाईल. शिवाय, विविध अहवालांनुसार, ‘E85’ इंधन (इथेनॉल 85) हे नेहमीचे पेट्रोल आणि ‘E20’ या दोन्हीच्या तुलनेत प्रति लिटर अधिक स्वस्त असण्याची अपेक्षा आहे.
मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, सरकार लवकरच E85 इंधनासाठी ड्राफ्ट नियम जाहीर करू शकते. Government of India मधील एका वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, याबाबत सरकारमध्ये एकमत झाले असून प्राथमिक चाचण्या पूर्ण झाल्या आहेत. तसेच, ड्राफ्ट नोटिफिकेशन तयार असून ते लवकरच जाहीर केले जाईल, असेही सांगण्यात आले आहे.
E85 इंधनाचा वापर पूर्णपणे सुरू होण्यासाठी अजून काही काळ लागू शकतो. अहवालानुसार, हे पूर्णपणे लागू होण्यासाठी एक ते दोन वर्षांचा कालावधी लागू शकतो, कारण यासाठी वाहनांमध्ये आणि इन्फ्रास्ट्रक्चरमध्ये बदल करणे आवश्यक आहे.
मिडल ईस्टमधील तणावामुळे जागतिक स्तरावर तेलटंचाई वाढत आहे. भारत आपल्या गरजेपैकी सुमारे 90% तेल आयात करतो. अशा परिस्थितीत एथेनॉलसारख्या देशांतर्गत आणि नवीकरणीय इंधनाचा वापर वाढवणे फायदेशीर ठरते. यामुळे प्रदूषण कमी होईल आणि शेतकऱ्यांनाही फायदा होईल, कारण एथेनॉल ऊस, मका आणि धान्यांपासून तयार केले जाते.
E85 इंधन प्रत्येक कारमध्ये वापरता येत नाही. यासाठी खास फ्लेक्स-फ्यूल वाहन (FFV) आवश्यक असते. सामान्य पेट्रोल इंजिन इतक्या जास्त एथेनॉल मिश्रणाला सहन करू शकत नाही. जर E85 सामान्य वाहनात वापरले, तर इंजिनला नुकसान होऊ शकते, परफॉर्मन्स कमी होऊ शकतो आणि स्टार्टिंगच्या समस्या निर्माण होऊ शकतात.
E85 साठी नवीन प्रकारचे इंजिन तयार करावे लागतील, जे हाय एथेनॉल प्रमाण हाताळू शकतील. हे इंजिन E85 सोबतच E20 किंवा त्यापेक्षा कमी मिश्रणावरही चालू शकतात. मात्र सध्याच्या इंजिनमध्ये हे शक्य नाही.
E85 चा वापर सुरू करण्यासाठी पेट्रोल पंपांवर स्वतंत्र इन्फ्रास्ट्रक्चर उभारावे लागेल. यासाठी वेगळे स्टोरेज सिस्टम आणि डिस्पेंसिंग नोजल लागतील, ज्यामुळे E20 आणि E85 इंधन वेगवेगळे विकता येईल.
भारतामध्ये एथेनॉल ब्लेंडिंगसाठी गेल्या दशकभरापासून प्रयत्न सुरू आहेत. 2016 मध्येच E85 आणि E100 सारख्या इंधनांना मान्यता देण्यात आली होती. NITI Aayog ने 2021 च्या रोडमॅपमध्येही E85 चा उल्लेख केला होता. तसेच 2022 आणि 2025 मध्ये यासंदर्भात चाचण्या आणि नियमांबाबत अनेक अपडेट्स जाहीर करण्यात आले आहेत.
