रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
बजेट टीममध्ये नक्की आहे तरी कोण?
अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण १ फेब्रुवारी रोजी देशाचा सर्वसाधारण अर्थसंकल्प सादर करणार आहेत. अर्थसंकल्प तयार करणे हे काही एका दिवसाचे काम नाही, संपूर्ण देशाचे बजेट तयार करणे ही एक गुंतागुंतीची आणि गहन प्रक्रिया आहे ज्यामध्ये अनेक विभाग आणि मंत्रालयांमध्ये समन्वय आवश्यक असतो. अर्थमंत्र्यांची टीम, जी हिशेब तयार करत आहे, ती दिवसरात्र या कामात गुंतलेली आहे. त्याच्या टीममध्ये कोण कोण आहे ते याबाबत तुम्हाला माहीत आहे का? या लेखातून आपण ही खास टीम जाणून घेऊया (फोटो सौजन्य – iStock)
बजेट बनविणारी टीम
१. तुहिन कांत पांडे, वित्त आणि महसूल सचिव: २०२५-२६ चा अर्थसंकल्प तयार करणाऱ्या संघातील एक प्रमुख खेळाडू म्हणजे १९८७ बॅचचे ओडिशा कॅडरचे आयएएस अधिकारी तुहिन कांत पांडे. अर्थ आणि महसूल सचिव म्हणून नियुक्त झालेले तुहिन कांत पांडे हे अर्थसंकल्पातील कर सवलती आणि महसूल वाढवण्याच्या मार्गांवर लक्ष केंद्रित करत आहेत. ते संसदेत सादर होणाऱ्या आयकर कायद्यात सुधारणा करण्याच्या प्रक्रियेवर लक्ष ठेवून आहेत.
कधी ‘ब्लॅक’ तर कधी ‘कॅरट अँड स्टिक्स’…नावासह खूप चर्चेत आले बजेट, काय आहे यामागची कहाणी
२. मुख्य आर्थिक सल्लागार, व्ही. अनंत नागेश्वरन: आयआयएम-अहमदाबादचे माजी विद्यार्थी आणि मॅसॅच्युसेट्स विद्यापीठातून डॉक्टरेट मिळवलेले व्ही. अनंत नागेश्वरन हे बजेट टीमचा भाग आहेत. त्यांच्याकडून एक आर्थिक सर्वेक्षण तयार केले जात आहे, जे अर्थसंकल्पाची दिशा ठरवेल.
३. आर्थिक व्यवहार विभाग, अजय सेठ: अंतिम अर्थसंकल्प दस्तऐवज तयार करणाऱ्या पथकाचे नेतृत्व करणारे अजय सेठ हे समष्टि आर्थिक स्थिरतेचे निरीक्षण करण्याची जबाबदारी घेतात. १९८७ च्या बॅचचे कर्नाटक केडरचे आयएएस अधिकारी मागणी असलेल्या वाढ आणि राजकोषीय एकत्रीकरणाच्या गरजा संतुलित करण्याची जबाबदारी घेत आहेत.
४. मनोज गोयल, सचिव, खर्च विभाग: १९९१ च्या बॅचचे मध्य प्रदेश कॅडरचे आयएएस अधिकारी, गोयल हे अर्थसंकल्पात अनुदाने आणि केंद्र प्रायोजित योजनांचे तर्कसंगतीकरण करण्याची जबाबदारी घेतात. त्याच वेळी, खर्चाची गुणवत्ता सुधारण्याची जबाबदारी देखील त्याच्या खांद्यावर आहे.
५. एम नागराजू, सचिव, वित्तीय सेवा विभाग सचिव: एम नागराजू यांच्याकडे पुरेसा कर्ज प्रवाह आणि ठेवी एकत्रित करण्याची प्रमुख जबाबदारी आहे. याशिवाय, तो फिनटेक, विमा कव्हरेजचे नियमन आणि डिजिटल इंटरफेसला प्रोत्साहन देण्यासाठी देखील जबाबदार आहे.
६. अरुणिश चावला, सचिव, डीआयपीएएम आणि डीपीई: १९९२ च्या बॅचचे बिहार कॅडरचे आयएएस अधिकारी हे अर्थमंत्र्यांच्या टीममध्ये नवीन आहेत. सरकारी उपक्रमांच्या नॉन-कोर मालमत्तेचे मूल्य उघड करून, निर्गुंतवणूक आणि मालमत्ता मुद्रीकरण कार्यक्रमांना प्रोत्साहन देण्यासाठी ते जबाबदार आहेत.
