
(फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
Iran Share Market Reopened: अमेरिका आणि इस्रायलने केलेल्या हल्ल्यानंतर बरोबर ८० दिवसांनी, इराणने १९ मे म्हणजे आज आपलं शेअर बाजार पुन्हा सुरू केला आहे. इराणच्या अलीकडील इतिहासात शेअर बाजारातील व्यवहार इतक्या दीर्घ काळासाठी स्थगित राहण्याची ही पहिलीच वेळ आहे. पण पुन्हा सुरुवात झाल्यानंतर जागतिक बाजारावर काय परिणाम होणार?
Tehran Stock Exchange २८ फेब्रुवारी २०२६ रोजी अधिकृतपणे बंद करण्यात आला होता. याच दिवशी अमेरिका आणि इस्रायलने इराणविरुद्ध युद्धाची घोषणा केली होती. त्यावेळी, शेअर्सची होणारी घबराटीतील खरेदी रोखण्यासाठी, लाखो लहान गुंतवणूकदारांच्या हिताचे रक्षण करण्यासाठी आणि तीव्र भू-राजकीय व आर्थिक अनिश्चिततेच्या काळात वित्तीय बाजारांमधील स्थिरता टिकवून ठेवण्यासाठी संपूर्ण बाजारातील व्यवहार थांबवण्यात आले होते.
बाजारातील व्यवहार हळूहळू पुन्हा सुरू होणार आहेत. Stocks, इक्विटी फंड आणि इक्विटी-संलग्न डेरिव्हेटिव्ह्जमधील व्यवहार या weekend सुरू होण्यापूर्वीच पुन्हा सुरू होतील. इराणचे शेअर मार्केट साधारणपणे सकाळी ११:०० ते दुपारी २:३० भारतीय प्रमाणवेळेनुसार या वेळेत कार्यरत असते. पण संघर्षामुळे झालेला परिणाम आणि इतर महत्त्वपूर्ण आर्थिक माहिती जाहीर करण्यासाठी कंपन्यांना पुरेसा वेळ मिळावा, या उद्देशाने trading window एका तासाने वाढवण्यात आली आहे.
इराणचे शेअर मार्केट पुन्हा सुरू होणे हे मध्यपूर्वेकडील परिस्थिती हळूहळू स्थिर होत असल्याचे संकेत देते. Strait of Hormuz मार्गे होणारा कच्च्या तेलाचा आणि LNG चा पुरवठा पुन्हा पूर्ववत होतो की नाही, यावर गुंतवणूकदारांचे बारीक लक्ष असेल. हा तोच अत्यंत महत्त्वाचा सागरी मार्ग आहे, ज्याद्वारे जगाच्या एकूण ऊर्जा पुरवठ्यापैकी २० टक्क्यांहून अधिक ऊर्जेची वाहतूक केली जाते.
इराणमधील शेअर बाजार सुरू झाल्यानंतरही जर कच्च्या तेलाचे दर उच्च पातळीवरच कायम राहिले, तर त्याचा परिणाम म्हणून भारताची ‘चालू खात्यातील तूट’ वाढेल. यामुळे देशांतर्गत पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरांमध्ये आणखी वाढ होण्याची, तसेच महागाई वाढण्याची सततची जोखीम निर्माण होते आणि हे घटक शेअर बाजारासाठी नकारात्मक मानले जातात. अमेरिका आणि आशियाई बाजारांमधील गुंतवणूकदार सध्या wait-and-watch या भूमिकेचा अवलंब करत आहेत. सध्या त्यांचे मुख्य लक्ष, या संघर्षामुळे इराणचे किती नुकसान झाले आहे, कंपन्यांची सद्यस्थितीतील आर्थिक स्थिती कशी आहे आणि इतर संबंधित घटकांचे मूल्यमापन करण्यावर केंद्रित आहे.