मंगळवार, 7 जुलै 2026
फोटो सौजन्य - Social Media
जागतिक विमान वाहतूक उद्योग 2050 पर्यंत दरवर्षी तब्बल 10 अब्ज प्रवाशांची वाहतूक करण्याच्या तयारीत आहे. मात्र, यासाठी विमानतळ, विमाने किंवा मनुष्यबळ दुप्पट वाढवण्याऐवजी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), बायोमेट्रिक्स आणि डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वापर करून क्षमता वाढवण्यावर भर दिला जात आहे. SITA Impact Report 2025 मध्ये या बदलांचा सविस्तर आढावा देण्यात आला आहे.
SITA चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी डेव्हिड लॅव्होरेल यांनी सांगितले की, 2050 पर्यंत प्रवाशांची संख्या 10 अब्जांपर्यंत पोहोचणार असल्याने विद्यमान पायाभूत सुविधांमधून अधिकाधिक प्रवाशांना सेवा देण्यासाठी तंत्रज्ञानच सर्वात प्रभावी उपाय ठरत आहे. विमान कंपन्या, विमानतळ, सरकारे आणि प्रवास क्षेत्रातील भागीदार यांच्या संयुक्त प्रयत्नांतून हा डिजिटल बदल घडत असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. अहवालानुसार, अरुबा येथे डिजिटल ट्रॅव्हल क्रेडेन्शियल्स आणि बायोमेट्रिक पडताळणीमुळे प्रवाशांची सीमा तपासणी अवघ्या 8 सेकंदांत पूर्ण होत असून हा वेळ पूर्वीच्या तुलनेत 78 टक्क्यांनी कमी झाला आहे. तसेच दरवर्षी 271 दशलक्षांहून अधिक प्रवाशांचे जोखीम मूल्यांकन SITA च्या तंत्रज्ञानाद्वारे काही सेकंदांत पूर्ण केले जात आहे.
कृत्रिम बुद्धिमत्तेचाही विमान वाहतुकीत मोठ्या प्रमाणावर वापर वाढला आहे. SITA OptiFlight या AI-आधारित प्रणालीने 2025 मध्ये 59 विमान कंपन्यांच्या 29 लाख उड्डाणांचे विश्लेषण करून 1.27 लाख टन इंधनाची बचत केली. त्यामुळे सुमारे 4.03 लाख टन कार्बन डायऑक्साइड उत्सर्जन टाळण्यात मदत झाली. टोरांटो पिअर्सन आणि अबुधाबी विमानतळांवर AI-आधारित व्यवस्थापनामुळे विमानांच्या टर्नअराउंड वेळेतही लक्षणीय सुधारणा झाली आहे. प्रवाशांच्या सामान व्यवस्थापनातही मोठा बदल झाला आहे. SITA WorldTracer आणि Apple AirTag तसेच Google च्या लोकेशन शेअरिंग सुविधेमुळे हरवलेल्या बॅगांची संख्या 90 टक्क्यांनी घटली आहे. Thai Airways मध्ये AI-आधारित प्रणालीमुळे चुकीच्या ठिकाणी गेलेल्या बॅगांचे पुनर्नियोजन करण्यासाठी लागणारा वेळ 3 मिनिटांवरून अवघ्या 1 सेकंदावर आला आहे.
हवामानामुळे होणारा विलंब कमी करण्यासाठीही AI प्रभावी ठरत आहे. फ्रान्समधील रिम्स कंट्रोल सेंटर येथे 2025 मध्ये झालेल्या चाचणीत नियंत्रकांना रिअल-टाइम हवामान माहिती उपलब्ध करून दिल्यामुळे हवामानाशी संबंधित विलंब 65 टक्क्यांपर्यंत कमी झाले. त्याचबरोबर गेल्या वर्षीच्या CrowdStrike तांत्रिक बिघाडादरम्यान 460 हून अधिक उड्डाणे SITA Maestro DCS प्रणालीमुळे सुरळीत सुरू राहिली. आर्थिक कामगिरीतही SITA ने सातत्य राखले असून 2025 मध्ये कंपनीचे उत्पन्न 1.71 अब्ज अमेरिकी डॉलर झाले, जे मागील वर्षाच्या तुलनेत 7 टक्क्यांनी अधिक आहे. 2019 च्या तुलनेत कंपनीने स्वतःचे कार्बन उत्सर्जन 32 टक्क्यांनी कमी केले असून जगभरातील कार्यालयांमध्ये 90 टक्के नवीकरणीय ऊर्जेचा वापर केला जात असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
