(फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
Petrol Diesel Prices Increase : अमेरिका आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या शांतता चर्चेत सकारात्मक बदल होत आहेत. त्यामुळे ‘हॉर्मुझची सामुद्रधुनी’ जी गेल्या तीन महिन्यांपासून बंद होती ती आता पुन्हा खुली होणार असल्याच्या आशा बळावत आहेत. त्यामुळे आता जागतिक कच्च्या तेलाचा पुरवठा पुन्हा पूर्ववत होईल, याबद्दल बाजारात आशावाद निर्माण झाला आहे. त्यातच आता या बातमीच्या पार्श्वभूमीवर, आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाच्या किमतींमध्ये मोठी घसरण दिसून आली. जागतिक मानदंडाचे प्रतीक असलेल्या ‘ब्रेंट क्रूड’च्या किमती ५.४ टक्क्यांनी घसरून ९७.९७ डॉलर्स प्रति बॅरलवर पोहोचल्या, तर ‘वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट’चे दर ९२ डॉलर्सच्या खाली व्यवहार करत आहेत. पण अस असताना पेट्रोल-डिझेलच्या किंमती आणखी जोर धरणार असल्याचं बोललं जात आहे. पण नेमकं का?
कच्च्या तेलाच्या किमतींमधील ही घसरण भारतासाठी एक मोठा दिलासा ठरली आहे; कारण भारत आपल्या तेलाच्या एकूण गरजेपैकी ८५ टक्क्यांहून अधिक तेल आयात करतो. दरम्यान, कच्च्या तेलाच्या किमती घसरत असतानाच, भारतातील सरकारी तेल कंपन्यांनी गेल्या १० दिवसांत पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमतींमध्ये सुमारे ७.५० रुपयांची वाढ केली आहे. परिणामी, नजीकच्या काळात देशातील पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती कमी होतील, असा विचार मनात येणे साहजिकच आहे मात्र, प्रत्यक्षात परिस्थिती तशी नाही.
आर्थिक तज्ज्ञ आणि ‘कोटक सिक्युरिटीज’च्या एका अहवालानुसार, देशात पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती वाढत असूनही, तेल कंपन्यांचे आर्थिक ताळेबंद अद्यापही जुळत नाहीत. इराण आणि अमेरिका यांच्यातील संघर्ष जो २८ फेब्रुवारी रोजी सुरू झाला होता. त्यामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती ७० डॉलर प्रति बॅरलवरून ११४ डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचल्या आहेत. या परिस्थितीमध्येही, तेल कंपन्यांनी सलग ७६ दिवस किमती वाढवणे टाळले आणि महागड्या आयातीचा बोजा स्वतःच उचलला आहे.
‘Livemint’ मधील आर्थिक तज्ज्ञांनी नमूद केले आहे की, या दोन देशांमधील संघर्ष सुरू झाल्यापासून, कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये तब्बल ३९ टक्क्यांची प्रचंड वाढ झाली आहे; याउलट, पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमतींमध्ये आतापर्यंत केवळ ३ ते ७ टक्क्यांचीच वाढ करण्यात आली आहे. परिणामी, आपले झालेले नुकसान पूर्णपणे भरून काढण्यासाठी, कंपन्यांना सैद्धांतिकदृष्ट्या किमतींमध्ये प्रति लिटर सुमारे ११ ते १४ रुपयांची आणखी वाढ करावी लागू शकते.
पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती वाढण्यास कारणीभूत ठरणारा आणखी एक घटक म्हणजे, जरी कच्च्या तेलाचे दर सध्या घसरून ९८ डॉलर्स प्रति बॅरलच्या पातळीवर आले असले, तरी ‘हॉर्मुझ सामुद्रधुनी’मधील तणाव अद्याप पूर्णपणे निवळलेला नाही. अमेरिका आणि इराण यांच्यातील शांतता चर्चा यशस्वी ठरल्या, तरीही परिस्थिती पूर्ववत होण्यासाठी अजून काही काळ जावा लागेल.
शिवाय, या भू-राजकीय संकटामुळे, अमेरिका आणि उत्तर युरोपमधून येणाऱ्या तेलवाहू जहाजांच्या सागरी विमा हप्त्यांमध्ये आणि मालवाहतूक शुल्कामध्ये लक्षणीय वाढ झाली आहे. अंतिमतः, हा अतिरिक्त खर्च इंधनाच्या किरकोळ किमती वाढवूनच भरून काढावा लागेल.
पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमतींमध्ये चार वेळा वाढ करूनही, तेल कंपन्यांना अजूनही पेट्रोलवर प्रति लिटर १० रुपये आणि डिझेलवर प्रति लिटर १३ रुपये इतका तोटा सहन करावा लागत आहे. कंपन्यांना अशा प्रकारचा मोठा दैनंदिन तोटा दीर्घकाळापर्यंत सहन करणे शक्य नाही; त्यामुळे, आपली आर्थिक स्थिरता टिकवून ठेवण्यासाठी, किमती वाढवण्याव्यतिरिक्त त्यांच्याकडे अन्य कोणताही पर्याय उरलेला नाही.
.png "Videos"){kind=small}
