RAW मध्ये जासूस कसे बनतात? भरतीची असते गुप्त प्रक्रिया? Intelligence नाही तर ‘या’ गोष्टीही असतात महत्त्वाच्या

चित्रपटांमध्ये आपण RAW एजंट्सना शत्रूच्या इलाख्यात शिरुन देशाला वाचवताना पाहतो. यामुळे अनेक तरुणांना या क्षेत्रात करिअर करण्याची ओढ लागते. तिथे जाण्यासाठी रेल्वे किंवा बँकांप्रमाणे साधी जाहिरात निघत नाही.

• ‘RAW’ मध्ये गुप्तहेर बनण्याचा प्रत्यक्ष मार्ग कसा असतो
• RAW साठी भरती प्रक्रिया नेमकी कशी असते?
• पात्रतेचे निकष काय आहेत?

Indian Raw Intelligence : चित्रपटांमध्ये आपण RAW एजंट्सना शत्रूच्या इलाख्यात शिरुन देशाला वाचवताना पाहतो. यामुळे अनेक तरुणांना या क्षेत्रात करिअर करण्याची ओढ लागते. तिथे जाण्यासाठी रेल्वे किंवा बँकांप्रमाणे साधी जाहिरात निघत नाही. या संस्थेची भरती प्रक्रिया अत्यंत वेगळी आणि अतिशय गोपनीय असते. ‘RAW’ साठी खास स्वतंत्र अर्ज प्रसिद्ध केले जातात, असा अनेकांचा समज असतो; परंतु वस्तुस्थिती मात्र यापेक्षा खूपच वेगळी आहे. ‘RAW’ मध्ये गुप्तहेर (Spy) बनण्याचा प्रत्यक्ष मार्ग नेमका कसा असतो, हे येथे जाणून घ्या.

CBSE 10th Result : 10वी निकाल 2026 जाहीर; 33% गुणांची अट, असा करा ऑनलाइन निकाल चेक

RAW म्हणजे काय आणि त्याचे कार्य काय आहे?

‘RAW’ ही भारताची प्रमुख बाह्य गुप्तचर संस्था असून, तिची स्थापना १९६८ मध्ये करण्यात आली. देशाबाहेरील घडामोडींवर लक्ष ठेवणे, शत्रू राष्ट्रांच्या योजनांविषयी गुप्त माहिती गोळा करणे आणि भारताची राष्ट्रीय सुरक्षा बळकट करणे, हे या संस्थेचे मुख्य उद्दिष्ट आहे. ही संस्था थेट पंतप्रधानांच्या अखत्यारीखाली कार्यरत असल्याने, तिची बहुतांश कार्ये अत्यंत गोपनीय स्वरूपाची असतात.

RAW साठी भरती प्रक्रिया स्वतंत्रपणे राबवली जाते का?

RAW मध्ये नोकरी मिळवण्यासाठी विशिष्ट जागांची जाहिरात केली जाते का, हा सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न आहे. वस्तुस्थिती अशी आहे की, RAW मध्ये रुजू होण्यासाठी कोणतीही थेट भरती प्रक्रिया किंवा खुली स्पर्धा परीक्षा घेतली जात नाही. या संस्थेसाठीची निवड प्रामुख्याने इतर सरकारी सेवांमधून केली जाते. परिणामी, कोणताही उमेदवार RAW कडे थेट अर्ज करू शकत नाही.

RAW साठी भरती प्रक्रिया नेमकी कशी असते?

RAW मध्ये रुजू होण्याचा सर्वात सामान्य मार्ग म्हणजे ‘नागरी सेवा परीक्षा’ (Civil Services Examination). या मार्गाचा अवलंब करण्यासाठी, उमेदवारांना UPSC परीक्षा यशस्वीरित्या उत्तीर्ण करणे अनिवार्य असते. ही परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यानंतर, उमेदवारांची निवड IPS, IFS किंवा इतर उच्च नागरी सेवांसाठी केली जाते. त्यानंतर, उमेदवारांची क्षमता आणि कामगिरीच्या आधारे, त्यांची RAW मध्ये निवड केली जाऊ शकते.

दुसरी पद्धत Lateral Entry द्वारे केली जाते; यामध्ये लष्कर, पोलीस किंवा इतर सरकारी विभागांमध्ये सध्या कार्यरत असलेल्या अनुभवी अधिकाऱ्यांना, त्यांच्या विशेष कौशल्यांच्या आधारे ‘RAW’ मध्ये सामावून घेतले जाते. याव्यतिरिक्त, सायबर सुरक्षा, परदेशी भाषा आणि आंतरराष्ट्रीय घडामोडींमधील तज्ञांची भरती देखील गुप्त मार्गांद्वारे केली जाते.

पात्रतेचे निकष काय आहेत?

‘RAW’ मध्ये सामील होण्यासाठी, उमेदवाराचे भारतीय नागरिक असणे अनिवार्य आहे. शिवाय, उमेदवाराकडे मान्यताप्राप्त विद्यापीठाची पदवी असणे आवश्यक आहे. उमेदवाराची कोणतीही गुन्हेगारी पार्श्वभूमी नसावी आणि तो शारीरिक व मानसिकदृष्ट्या सुदृढ असावा. परदेशी भाषांवरील प्रभुत्व आणि सरकारी सेवेतील पूर्वअनुभव या गोष्टी उमेदवारासाठी विशेष फायदेशीर ठरतात.

वेतन काय असतं?

‘RAW’ मध्ये कार्यरत असलेल्या अधिकाऱ्यांचे नेमके वेतन सर्वसामान्यांसाठी पूर्णपणे उघड केले जात नाही; पण अंदाजानुसार त्यांना अत्यंत भरीव मानधन मिळते. सुरुवातीच्या स्तरावर, हे वेतन दरमहा साधारणपणे ₹८०,००० ते ₹१,३०,००० च्या दरम्यान असू शकते. याव्यतिरिक्त, परदेशातील नेमणुका, सुरक्षा भत्ता आणि इतर विविध भत्ते यांसारख्या सुविधाही पुरवल्या जातात, ज्यामुळे ही एक अत्यंत आकर्षक करिअर संधी ठरते.

परीक्षा काळात एसटी बससेवेचा बोजवारा; विद्यार्थ्यांची धावपळ, चौकशी कक्षही निष्क्रिय