मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य - Social Media
आजच्या डिजिटल युगात टेलिफोन आणि इंटरनेट नेटवर्कचा वापर झपाट्याने वाढत आहे. त्यामुळे दूरसंचार अभियांत्रिकी (Telecommunication Engineering) हे क्षेत्र अधिक व्यापक झाले असून त्यात करिअरच्या मोठ्या संधी निर्माण होत आहेत. दूरसंचार अभियंते अशा तंत्रज्ञानाची रचना आणि विकास करतात ज्यामुळे लोक दूर असतानाही एकमेकांशी सहज संपर्क साधू शकतात.
या क्षेत्रात काम करणारे अभियंते टेलिफोन आणि इंटरनेट नेटवर्क, ब्रॉडकास्टिंग, सॅटेलाइट कम्युनिकेशन, रेडिओ आणि टेलिव्हिजन अशा विविध प्रणालींवर काम करतात. दूरसंचार अभियांत्रिकी हे इलेक्ट्रिकल आणि संगणक अभियांत्रिकीचे मिश्रण मानले जाते. या अभ्यासक्रमात विद्यार्थ्यांना सर्किट डिझाइनपासून ते नेटवर्क डेव्हलपमेंटपर्यंत अनेक तांत्रिक बाबींचे प्रशिक्षण दिले जाते. दूरसंचार अभियंत्यांचे मुख्य काम म्हणजे दूरसंचार उपकरणांची रचना, त्यांची स्थापना आणि देखभाल करणे. यामध्ये कॉम्प्लेक्स इलेक्ट्रॉनिक स्विचिंग सिस्टम, टेलिफोन सेवा सुविधा, ऑप्टिकल फायबर केबलिंग, आयपी नेटवर्क आणि मायक्रोवेव्ह ट्रान्समिशन यांसारख्या प्रणालींचा समावेश असतो. तसेच सेल्युलर कम्युनिकेशन तंत्रज्ञानाबाबतही सखोल माहिती दिली जाते. ज्यांना इलेक्ट्रॉनिक्स, सर्किट्स आणि तांत्रिक उपकरणांमध्ये काम करण्याची आवड आहे, त्यांच्यासाठी हा अभ्यासक्रम उत्तम पर्याय ठरू शकतो.
पात्रता निकष
दूरसंचार अभियांत्रिकीमध्ये प्रवेश घेण्यासाठी उमेदवाराने बारावी (१२वी) परीक्षा किमान ५० टक्के गुणांसह उत्तीर्ण केलेली असावी. भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र आणि गणित हे मुख्य विषय असणे आवश्यक आहे. याशिवाय जीवशास्त्र, संगणक विज्ञान किंवा इलेक्ट्रॉनिक्स हे वैकल्पिक विषय असू शकतात. राखीव प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांना काही प्रमाणात गुणांमध्ये सवलत दिली जाते.
पदव्युत्तर पदवी (M.Tech) साठी विद्यार्थ्यांकडे दूरसंचार अभियांत्रिकी किंवा संबंधित क्षेत्रातील पदवी असणे आवश्यक आहे. पदवीमध्ये साधारणपणे किमान ६० टक्के गुण आवश्यक असतात. M.Tech मध्ये प्रवेश प्रामुख्याने प्रवेश परीक्षेतील गुणांवर तसेच काही विद्यापीठांमध्ये वैयक्तिक मुलाखत किंवा ग्रुप डिस्कशनच्या आधारे दिला जातो.
अर्ज प्रक्रिया
प्रवेशासाठी सर्वप्रथम संबंधित विद्यापीठाच्या अधिकृत वेबसाइटवर जाऊन नोंदणी करावी लागते. नोंदणी केल्यानंतर उमेदवाराला युजर नेम आणि पासवर्ड दिला जातो. त्यानंतर वेबसाइटवर लॉग इन करून इच्छित कोर्सची निवड करावी लागते. पुढे शैक्षणिक पात्रता, श्रेणी आणि इतर आवश्यक माहिती भरून अर्ज सबमिट करावा लागतो. काही संस्थांमध्ये प्रवेश प्रवेश परीक्षेवर आधारित असल्यामुळे उमेदवारांना प्रथम प्रवेश परीक्षेसाठी नोंदणी करावी लागते. परीक्षेचा निकाल लागल्यानंतर समुपदेशन प्रक्रियेनुसार अंतिम प्रवेश दिला जातो.
अभ्यासक्रम
दूरसंचार क्षेत्राशी संबंधित काही प्रमुख पदवी अभ्यासक्रम पुढीलप्रमाणे आहेत –
दूरसंचार अभियांत्रिकी हे आधुनिक तंत्रज्ञानाशी संबंधित क्षेत्र असल्यामुळे भविष्यात या क्षेत्रातील संधी आणखी वाढण्याची शक्यता आहे. योग्य शिक्षण, तांत्रिक कौशल्य आणि सातत्यपूर्ण प्रयत्न यांच्या मदतीने या क्षेत्रात यशस्वी करिअर घडवता येऊ शकते.
